DÖRDÜNCÜ BÂB · İKİNCİ FASIL · On Yedinci Madde
Ey azîz! Bilinmelidir ki Allah dostları şöyle demişlerdir: Muhabbet öyle bir cevherdir ki onun nûrları ezelden parıldayıp eserleri ebedî kalır. Hatta nefis bile onu inkâr edemez ki ondan binlerce haz alır. Muhabbetin sırları her zaman kalpte açılır.
Muhabbet cevheri (aslında) tek iken, makamları ve mertebeleri itibarıyla yedi kısma ayrılmıştır. Bu kısımlardan her biri, hususiyle bir başka ismi bulmuştur. (Bu isimleri şöylece sıralayabiliriz): birincisi muhabbet, ikincisi hullet, üçüncüsü meveddet, dördüncüsü velâyet, beşincisi sadâkat, altıncısı irâdet ve yedincisi de hevâdır. Şu halde hevâ faydasız bir rüzgârdır. İrâdet yakıcı bir hararettir. Sadakat parlayan bir ateştir. Velayet aydınlatan bir nûrdur. Meveddet etrafa yayılan bir nûrdur. Hullet ahrârın kalplerinde ışıldayan bir nûrdur. Muhabbet, nûrların nûrudur ki, Hak aşkından ibarettir.
Muhabbet, Habib-i Ekrem (s.a.v)’in makamıdır. Hullet, Halilullah İbrahim (a.s) ın makamıdır. Meveddet, Davud (a.s) ın makamıdır. Velayet, evliyânın makamıdır. Sadakat, sıddîkların makamıdır. İrâdet, mürîdlerin makamıdır. Hevâ ise (yüksek hakikatlerden habersiz olarak ömrünü geçiren) akılsızların makamıdır. Şu halde; Hevânın meyvesi akılsızlıktır. İrâdetin meyvesi soyutlanmaktır (tecrîd). Sadâkatın meyvesi birlemek(tefrîd)tir. Velayetin meyvesi birlemek(tevhid)tir. Meveddetin meyvesi hilâfettir. Hulletin meyvesi marifettir. Ve muhabbetin meyvesi de vuslattır.
Muhabbet, vahdet âleminde ahfâdandır. Hullet görünmeyen âlemde (âlem-i amâ) hafîdendir. Meveddet, ilâhî âlemde (âlem-i lâhût) sırr-ı sırdandır. Velayet, ceberût âleminde sırdandır. Sadakat, ruhlar âlemindeki ruhtandır. İradet, berzah âleminde gönüldendir. Hevâ ise, şehâdet âleminde nefistendir.
**Nazm**
1. Ey gönül ahvâlini bu kerre teşhîs eyle sen
Kim karîn-i aşk u cânsın yâ refîk-i nefs ü ten
2. Mâ vü menden geç değilsin bende-i mâ vü menî
Vahdet-i aşk iste kim kesretdir asl-ı mâ vü men
3. Kesret ü sûretden ol fâriğ fenâ bul aşka gel
Vahdet-i ma‘nâda ber-hurdâr-ı ömr ol bî-fiten
4. Emr-i mûtû kable mevti tut seherle cû‘dan
Hayrete var yok ol andan bul hayât-ı tâze sen
5. Benliğin terk eyle kendin görme hod-bîn olma kim
Hod-perest ü büt-perest olmaz muvahhid ey şemen
6. Olma zinhâr ol hevâlarda çü Âzer büt-tırâş
Çün Halîl-i Hak hüviyetde müdâm ol büt-şiken
7. Berk ura tâ bâtınında mâh u mihr-i ma‘rifet
Lâ-uhibbü’l-âfilîn di kim senindir Zü’l-minen
8. Mihnet-i gurbetdesin bu teng-nây-ı cismden
Çık fezâ-yı dilde aşkı bul odur hubbü’l-vatan
9. Dilde mihr-i aşkı tâlibdir cihân halkı velî
Kendüyi bilmez sanur matlûbdır mâh-ı hoten
10. Aşka can bahş eyleyen buldı hayât-ı câvidân
Kim ana varın viren yâd olmadı aldı semen
11. Aşk-ı dîdâr ile ber-hurdâr olan âgâh olur
Her sözi makbûl olur çün dürr-i deryâ-yı Aden
12. Nakş-ı sûretden geçüp ma‘nâ-yı aşkı iste kim
Bahr-ı aşkın mevcidir sûret budur doğru suhan
13. Len-tenâlü’l-birra hattâ tunfikû dir Zü’l-Celâl
Aşka vir mahbûb-ı cânı yok ol aslâ dime ben
14. Seyr-i dîdâr-ı arûs-ı aşk olur kalbe muhâl
Olsa âgûşında hâ’il deyü şehvet çün ü ben
15. Kesr idersin ger tılısm-ı ejdehâ-yı şehveti
Tîz bulursın genc-i sırr-ı aşkı medfûn-ı beden
16. Fakr içinde fahri bil, fakr u fenâdan bul bekâ
Dîn derûn-ı küfrdür vahdet derûn-ı merd ü zen
17. Reng-i bî-rengi taleb kıl hamr-ı vahdetden boyan
Bir utan kim şirk ü şekvâda olursun mürtehen
18. Küllü şey’in hâlike ol kesr-i nefs it bul fenâ
Pes bekâ-yı aşkdan mesrûr ol, olma bü’l-hazen
19. Hızr misli zinde ol bahr-ı hayât-ı aşkdan
Çün cenîn tâ key çekersin habs-ı cism-i çün cinen
20. Koy bu çâr u penc ü şeşle heft ü heşt ü nüh dehi
Nefs-i akl üzre güzel aşk ihtiyârîdir hasen
21. Aşkı iste aşkı oku aşkı fehm it aşkı tut
Kılma sen tedbîr ü fikr ü hîle vü tezvîr ü fen
22. Kâbil-i fehm-i ulûm-ı pîr-i aşk oldunsa sen
Mahzen-i esrâr olursın hâvi-i sırr u ‘alen
23. İlm-i hâlin nef‘i çokdur kâlden bî-kîl u kâl
Hâll olur çün hâl ile ahvâl-i remz-i mâ-baten
24. Ger fakîh oldunsa fehm it “Ennehüm lâ-yefkahûn”
Ger fakîr oldunsa sultân-ı cihânsın bî-mihen
25. Fıkh-ı fakr u nahv-i mahv ögren hadîs-i aşkdan
Âşinâ-yı aşk ol andan söyle her dem bî-dehen
26. Aşkdır nezdîk iden dûrı vü yâdı âşinâ
Dûr olur bî-aşk iki ten giyseler bir pîrehen
27. Ma‘nevîdir kurb u bu‘d-ı dil ne hâcet sûrete
Tâ Yemen’den buldı dostın Mekke’de Veys-i Karen
28. Kendiden fânî olup Veys oldı bâkî Hakk ile
Pes deminden bûy-ı Hakk almışdı Hazret Mekke’den
29. Mahfil-i ma‘nâda hâzır ehl-i şark u ehl-i garb
Sûretâ gâ’ibdir ehl-i Mekke’den ehl-i Yemen
30. Sâki-i dil çok Fakîrullâh imiş Hakkı müdâm
Ravza-i rûhın dolu güldür semendir yâsemen
You must be like Abraham, constantly shattering idols.
7. Let the sun and moon of gnosis shine within you. And say, even when declaring “I do not love those who rise and set,” that Divine Grace is with you.
8. In the land of tribulation and exile, free yourself from the burden of the body. Ascend to the expanse of the heart, find love; this is patriotism.
9. The entire populace of the world desires the sun of love in the heart. Those who do not know themselves believe that desiring the moon is the accomplishment.
10. He who dedicates his soul to love is resurrected; he finds eternal life, and he who gives everything for it suffers no loss, but receives its reward.
11. The face of the Beloved is radiant with love; the heart of one who experiences this is awake. Every word of his is accepted, like a pearl from the sea of Aden.
12. Pass beyond the ornamentation of forms and seek the meaning of love! Form is but a wave upon the ocean of love—this is the truth.
13. The All-Majestic God declares, “You will not attain to goodness unless you give out of what you cherish.” Exchange your soul’s beloved with love, annihilate yourself, but never utter "I."
14. It is impossible for the heart to behold the face of Love's bride; if the form of the carnal desire stands before it like an idol in one's lap.
15. If you break the enchantment of the dragon of lust, you will immediately find the treasure of love’s secret within your being.
16. Know dignity in poverty; find eternity in annihilation through poverty. Religion is hidden within disbelief, unity is realized in the union of male and female.
17. Seek colorlessness, be dyed with the wine of unity. If you are pledged to polytheism and complaint, be ashamed of yourself.
18. Discover the secret “Everything perishes,” shatter your ego, attain annihilation. Be delighted with eternity through love, do not be the father of sorrows.
19. Be vibrant like Khidr, through living in the ocean of love. How much longer will you remain imprisoned as a fetus within the body?
20. Abandon the four, five, six, seven, eight, nine, and ten. How beautiful—perhaps the most beautiful—it is if the ego becomes intelligent and desires love.
21. Seek love, read love, understand love, so that you may follow the path of love. Abandon prudence, intellect, trickery, traps, and even science.
22. If you have reached a level to comprehend the knowledge of the lover, you will become a treasury of secrets, learning the manifest and the hidden.
23. The benefit of experiential realization is far greater than that of intellectual or theoretical knowledge. For the secrets of hidden sciences are unveiled and known through experience.
24. If you have become a jurist, understand the secret of “They do not know.” And if you have become poor, you are the sultan of a world without obligation.
25. Learn the jurisprudence of poverty and the morphology of annihilation from the discourse of love. Become familiar with love; always speak of it without translation.
26. Love is what makes the distant near and the stranger familiar. Even if two people wear one garment, those unaware of love remain far apart.
27. Proximity and distance are spiritual matters—what need is there for form? Wa’il al-Karani found his friend in Mecca while being in Yemen.
28. Uwais became annihilated from himself and remained eternal with God. Uwais, he whose presence perceived the fragrance of God from Mecca.
29. The people of the East and West are present at the gathering of meaning. In outward appearance, the people of Yemen are separate from Mecca.
30. The heart’s cupbearer is always God's Poor [Faqirullah]! The garden of the soul is filled with rosebuds; ambergris is divine fragrance.
[54] Refers to Quran 78:33
[55] Refers to Quran 30:39
[56] Poverty, destitution
[57] Dignity, honor
[58] Annihilation, non-existence
[59] Refers to Quran 55:26
[60] Refers to Quran 8:66
[61] Annihilation
[62] Morphology/Grammar
[63] A title for a Sufi master who embodies humility and poverty.