DÖRDÜNCÜ BÂB · İKİNCİ FASIL · Yirmi Birinci Madde
Love's Twenty-First Article
Concerning the states of love, its miracles, the lover’s warmth of heart, and his reproach (self-reproach), the beloved’s comfort, concealment, and safety.
O esteemed one! It is known that the friends of Allah have said: Love is the ultimate end and final point of affection. It is guidance and grace from God to His friends. Gowns-of-hearts [beautiful women] desire lovers wholeheartedly. Every beloved is certainly a quarry for their lover. Though the thirsty one first seeks water, water also yearns for the thirsty one. Love is light upon light within the soul and heart; bride and groom are hidden therein.
Divine love never finds tranquility nor remains in a single state. Therefore, the lover’s soul is in a state of madness. The fire of love has consumed the lover. Thus, the lover abandons lengthy deliberation on material causes and preoccupation with phrases.
Secrets are sent to the lover's heart; there words and visions intermingle within him. The lover’s path is distinct from every path. For his path is unity and his doctrine is the Essence of God.
Love is a helpful telescope that makes the unfamiliar known, brings nearness to what is distant. Love is a perfect guide with whom countless souls become united. The lover considers himself insignificant and abased so that he may honor and exalt his beloved. The lover only thrives through love; he does not submit to varying times (evkāt-i muhtelife). Pain and sorrow are like honeyed sweets to the lover. Whereas, for the rational person, everything is a trial. The sustenance of the lover’s soul is the pleasing sound in his melodies.
Nazm (Poem)
1. The believers said, “The traces of paradise beautify every foul sound.”
2. We were all parts of Adam and heard those melodies in paradise.
3. Though water and clay gave us doubt, we remembered something from them for a while.
4. Therefore, the sustenance of lovers is the heavens. For there is a thought of gathering in the heavens.
5. Music strengthens the dreams of the heart, even causing forms to appear from a horn and flute.
(Translation of Nazm)
1. The believers say: “The signs of paradise beautify every unpleasant sound.”
2. We were all parts of Adam and heard those sounds in paradise.
3. Though water and clay gave us doubt, we remembered something from them for a while.
4. Therefore, the sustenance of lovers is the heavens. For there is a thought of gathering in the heavens.
5. Music strengthens the dreams of the heart, even causing forms to appear from a horn and flute.
In Turkish vernacular:
A knowledge was revealed to me from your beauty’s book; a hundred thousand intellects are powerless from its chapter and section.
It is among God's wisdom that He has created people in love and inclination towards one another within their fate and destiny. Even though two bodies may be distant and unaware, there are ways from heart to heart by which they find each other at every moment. Just as the lamps of two candles are separate, yet their light mingles.
Whoever is inclined toward union, his beloved surely loves him and desires union with him. But the lover’s love sickens his body, weakens it. The beloved's love nourishes him; it gives strength and grace to his body. If there are lights shining like lightning in a heart, know that there is a sun of affection there.
The beloved is not the image of the body, but the essence of the soul. For it is evident and clear that the soulless body, which is merely an image, is not loved by the spirit at the time of death. Therefore, the lover of form is in a way unfortunate, deluded. The lover of essence, however, is fortunate, for his love is true.
Those gowns-of-hearts who are the physicians of souls desire to inquire about their patients and attend to them. If they shy away from fame and renown, they send news to the beloved with an excuse. Otherwise, they do not forget them but constantly imagine them. For no beloved is unaware of his lover.
If the love of God has doubled in your heart, know that He loves you as well. How can a hand’s voice be heard unless it responds? The thirsty one weeps, “Where is the water to quench my thirst?” And the water calls out, "Where is the thirsty one?" This thirst within our soul is an unparalleled attraction. We exist for Him, and He exists for us.
In the world, those who seek what they desire among people, animals, plants, and inanimate beings are surely lovers who have not attained their desires. Those who do not attain their desires go to those who do. That desire draws them toward itself. But an electric body (kehrūbā) is a lover who does not turn to anyone; small objects of refuse readily approach it without effort.
The beloved’s inclination is hidden from everyone. The lover's inclination, however, is so openly declared that he would announce it with a thousand drums and flutes. In every heart there is a lover for the beloved. Azrā’l’s heart holds only Wāmiq.
Whoever loves God, vanishes like a shadow in the sun. A weak gnat, a simple breeze, who is a lover of God, is carried away by a strongly blowing wind. When a storm blows, conditions change and affairs are overturned.
The ultimate end of love is to be eternal with the beloved. But the beginning of the lover’s eternity is annihilation (fenā). Love is so virtuous that it renders one's own existence superfluous.
Ignorance of the darkness of desires and unawareness of the loftiness of love have made man exceedingly unjust and exceedingly ignorant. As a rabbit attacks a lion by mistreating its desire, and due to ignorance, throws itself into his lap.
[290/a]
Yahut bir güçsüz pervâne, ışık zannederek kendini ateşe atmıştır. Ancak, bu
derece zalim ve cahil olduğu halde insan dünyada pek çok adaletli işe imza
atmış, bu bilgisizliğine rağmen her ilme yetişmiştir. Çünkü o göklerle yerin
ve dağların yüklenmekten çekindiği emaneti almakla, bir ağır yükün altına
girmiştir. [73]
Beyt
Hakkı zalûm-ı nefs ü cehûl-ı hevâ olan
Meyl ile bâz-ı aşka çü usfûr olur şikâr
Günümüz Türkçesiyle
Hakkı! Nefsinin zalimi, hevâsının cahili olan; gün gelir serçe gibi aşk
doğanına av olur.
Nazm
1. Aşkdır vâsıta-i vuslat-ı yâr
Aşkdır râbıta-i kurb-ı nigâr
2. Âdemi mihr-i Hudâ-yı müte‘âl
Mihr-i bâlâya çeker jâle-misâl
3. Aşk ile zâ’il olur zulmet-i cân
Nitekim mihr ile târîk cihân
4. Aşk olur sîne-i âşıkda sürûr
Aşk olur, dîde-i gam-dîdede nûr
5. Birbirine bu vücûd-ı insân
Oldu âyîne-i aşk-ı Yezdân
6. Aşk-ı yâr arada bir sûretdir
Ol hemân vâsıta-i vuslatdır
7. Ârif-i kâle li-aşki’l-insân
Cezbe-i min cezebâti’r-rahmân
8. Aşk-ı Mevlâ’ya o kim mâ’il olur
Subh-ı sâdık gibi sâfî-dil olur
9. Yolunı pâk ider ırmağ gibi
Söylemez söylemeden dağ gibi
10. Hâne-i cânın ider nûrânî
Vâridât-ı kıbel-i Rahmânî
11. Kadeh-i sâki-i Bâkî’den içer
Bâde-i aşk-ı Hudâ ile geçer
12. Ne sorarsan sana tefsîr kılur
Ney gibi cümle makâmâtı bilür
13. Âleme şâh olanın otağı
Görünür ana örümcek ağı
14. Âlem-i vahdeti idrâk eyler
Gayriden hâtırını pâk eyler
15. Eylemez zînet-i dünyâya nazar
Kendüye kendüsinin derdi yeter
16. Hurrem eyler anı dâ’im dem-i aşk
Gönlü eğlencesi olur gam-ı aşk
17. Âşık ol uyma avâmın sözüne
Aşkdır nûr-ı ziyâ cân gözine
18. Cân gözin açsa vücûd-ı insân
Hâ’il olmaz ana bu kevn ü mekân
19. Mağrib ü maşrıkı seyrân eyler
Kalbi ervâh ile cevlân eyler
20. İşidir ehl-i semâ âvâzın
Açmaz ammâ ki velâyet râzın
21. Aşk ile kâmil olan ehl-i fenâ
Söyleşür Hızr ile bî-harf ü sadâ
22. Niçe vasf eyleye aşkı vassâf
Ki anın dâmenidir kulle-i kâf
23. Mevlevî misli felek ile nazar
Durmayup hâlet-i aşk ile döner
24. Subh-ı sâdık yakasın çâk eyler
Ârif olan bunu idrâk eyler
25. Oldı çün silsile-i aşk ile bend
Sular ağlar iniler kûh-ı bülend
26. Mest-i lâ-ya‘kil olur her bülbül
Çâk ider cübbesini lâle vü gül [290/b]
27. Cism-i bî-aşka dimişdir uşşâk
Şem‘asız hâne vü âteşsiz ocak
28. Kân-ı âyîne-i kevneyn olalım
Aşk ile tâ ser ü pâ ayn olalım
29. İdelim mihr-i Hudâ’yı maksûd
Bulalım zerre vü şânınla vücûd
30. Aşkdır âşıka mânend-i Burâk
Olmaz ânınla ana menzil ırak
31. Aşk ile rûh bulur Hakk’a vusûl
Mûcib-i kat‘-ı menâzil olur ol
32. Câm-ı aşk ile olan pür-hâlet
Kesb ider kendüye nûrâniyyet
33. Her dem ey Hayy-ı Hudâvend-i azîz
Vir bana derd-i mahabbet-âmîz
34. Gönlümü hâmil-i esrâr eyle
İzzet-i aşka sezâvâr eyle
35. Ey kamu âşıka ma‘şûk u merâm
Cânıma aşkın enîs eyle müdâm
Günümüz Türkçesiyle
1. Aşktır yâre kavuşmanın vasıtası. Aşktır sevgiliye yakınlığın râbıtası.
2. Mevlâ sevgisi adamı eritip bitirir. Jaleyi yükselten güneş gibi çekiverir.
3. Dünyanın karanlığı nasıl ki güneşle gideriliyorsa canın zulmeti de
ancak aşk ile giderilir.
4. Aşk, âşığın bağrında sevinç olur. Gamlı gözlerde ışıldayan nûr olur.
5. Birbirine bağlandı insan vücudu. Yezdân aşkı onlara, âyine oldu.
6. Yâr aşkı arada bir surettir. O sadece, vuslata erdiren binektir.
7. Ârif der ki; “İnsanın aşkı Rahmân’ın cezbesinden bir nebzedir.
8. Mevlâ aşkına kim ki meyleder, fecr-i sâdık gibi saf gönüllü olur.
9. Arıtır yolunu; coşkun ırmak gibi. Söylemez söylemeden dağ gibi.
10. Can hânesi aydınlanır, nûranî olur. Mevlâ’dan gelen vâridatla rahmânî
olur.
11. Ebedî Sâkî’nin kadehinden içer. Aşk şarabıyla kendinden geçer.
12. Ne sorarsan sor, sana açıklayıverir. Ney gibi bütün makamları bilir.
13. Âleme şah olanın otağı. Ona örümcek ağı olarak görünür.
14. Vahdet âlemini bilir, idrak eder. Gayrıdan arınır, kalbini temizler.
15. Dünya süsüne eylemez nazar. Kendi derdi kendine yeter.
16. Aşkın onu daima neşelendirir. Aşk hüznü gönlünün eğlencesidir.
17. Âşık ol, uyma avâmın sözüne. Aşktır aydınlık veren, can gözüne.
18. Can gözünü açsa, insan vücudu. Engel olamaz ona, dünyanın
mevcudu.
19. Doğuyu ve batıyı seyran eyler. Kalbi ruhlar âleminde cevelân eyler.
20. Göktekiler işitirler de sesini. Açmaz yine de velilik perdesini.
21. Aşkla kemâle eren fenâ ehli, Hızır’la sessiz ve kelimesiz söyleşir.
22. Anlatan nasıl söylesin aşkı, nedir? Kaf Dağı’nın zirvesi onun
etekleridir.
23. Bak, Mevlevî misalidir gökler. Aşkın hâlleriyle durmadan döner.
24. Fecr-i sâdığa bak, yakasın yırtar. Ârif olan görür, bunu idrak eyler.
25. Aşk zinciri ile bağlandığı için sular ağlar, yüksek dağlar inler.
26. Mest olur, aklını yitirir her bülbül. Örtüsünü yırtar bu yüzden, lâle ve
gül.
27. Aşksız bedene şöyle demiştir âşıklar: Işıksız hâne, ateşsiz ocak.
28. Gel, iki cihanın aynası olalım. Aşkla baştan ayağa göz olalım.
29. Mevlâ güneşi olsun hep gayemiz. Zerre gibi O’nunla olsun varlığımız.
30. Aşk öyledir âşığa, sanki burak. Onunla olmaz menziller âşığa ırak.
31. Ruhlar aşk ile Hakk’a vâsıl olur. O menzillerin geçilmesine sebep
olur.
32. Aşk kadehi ile hallenen, kendisine nûraniyet kazandırır.
33. Her an, ey ezelden ebede diri olan azîz! Aşkını ver, muhabbet olsun
derdimiz.
34. Gönlüme esrarı taşımaya güç ver. Aşkın izzetini kuşanmaya liyâkat
ver.
35. Ey bütün âşıkların mâşuku, merâmı! Canıma aşkını dost eyle,
devamlı.