no deben leer los periódicos de la época de la ignorancia, ni creer en ellos!]. Cometer un error en el descubrimiento de los Evliyâ, equivocarse, es igual que equivocarse en la ijtihad de los mujtahid; no se considera un error. Por eso, no se le habla al Evliyâ. Quizás, incluso se le otorgue cierto mérito al que comete un error. Solo hay esta diferencia: a quienes siguen a los mujtahid, y a quienes están en su escuela, se les otorga mérito incluso en sus actos equivocados. Pero a quienes siguen los errores de descubrimiento de los Evliyâ, no se les otorga mérito. Porque la ilham y el descubrimiento solo son prueba para su dueño, no para otros. La palabra de los mujtahid, en cambio, es prueba para todos los que están en su escuela. Por tanto, no es permitido seguir los errores de ilham y descubrimiento de los Evliyâ. Pero sí es permitido, incluso obligatorio, seguir las palabras de los mujtahid que tienen la posibilidad de error, diciendo “rahmetullahi aleyhim ecma’în”.
Algunos de los sâlik que avanzan en el camino del tawhid, ven así las cosas en el espejo de estas criaturas. Ya sea que digan (shuhud-i vahdet), ya sea que digan (shuhud-i ehadîyet), no hay en Allah, el Altísimo, ninguna cualidad de criatura que pueda verse en las criaturas. Quien no tiene lugar ni espacio, no puede establecerse en ningún lugar. Quien no se parece en absoluto a las criaturas, debe buscarse fuera de ellas. Quien no tiene lugar, debe buscarse fuera de la materia y del espacio. Todo lo que se ve en los cielos y en los seres, es decir, fuera de la persona y en ella misma, no es Él. Es solo Su señal. El gran Evliyâ Behâeddîn Nakşibend, “kaddesallahü teâlâ sirreh” dijo: (Todo lo que se ve, se escucha y se conoce, no es Él. Debe desecharse diciendo “lā ilāha”). La traducción en dos versos de Fârisî: Cada forma es dolor, ¿cómo puede contener el significado?
¿Qué interés tiene el sultán en la choza del mendigo? El que mira la forma, ¿qué entiende del significado? ¿Qué interés tiene el corazón si no se ve la belleza? Pregunta: Los grandes de la escuela Nakşibendiyye y otros grandes del tawhid, “rahmetullahi teâlâ aleyhim ecma’în”, han declarado claramente que ven cosas como la unión de la existencia (vahdet-i vücûd), la envoltura (ihâta), la cercanía (kurb), la presencia esencial (ma’ıyyet-i zâtiyye) y la unidad en la multiplicidad (vahdet en kesret) y la singularidad en la multiplicidad (ehâdiyyet en kesret). ¿Qué opinan de estas palabras? Respuesta: Lo han visto en la mitad del camino del tawhid, y luego han superado esos niveles. De hecho, yo mismo he escrito arriba que mi propia situación es así. También debemos mencionar que algunos grandes, mientras que su interior (corazón y alma) busca un ser que no se parece a nada, su exterior (cuerpo) está entre las criaturas, por lo que son honrados con el conocimiento de la unidad de la existencia (vahdet-i vücûd).
Mientras que su interior busca un ser único, su exterior ve a Él en el espejo de las criaturas. De hecho, ya he mencionado arriba que mi estimado padre es así. En mi largo escrito donde he explicado los grados de la unidad de la existencia, he hablado aún más extensamente sobre esto. Aquí es mejor hacer una explicación breve. Pregunta: Si el Creador es diferente de la criatura, y la Zât divina no puede estar cerca ni abarcar, y Allah, el Altísimo, no puede verse en este mundo, ¿no serían incorrectas las palabras de estos grandes? Respuesta: Estos grandes dicen lo que han visto. Por ejemplo, una persona que mira en el espejo dice: “He visto mi forma y mi imagen en el espejo”. Esta frase tampoco es correcta, porque no ha visto la imagen en el espejo. Porque no hay imagen ni forma en el espejo que pueda verse. Sin embargo, no le diremos que miente.
Esta frase, que se encuentra en el punto 55 –
la vemos. La razón por la que los grandes han revelado estas situaciones que deben mantener en secreto es para que se entienda que no imitan a otros. Tanto quienes aceptan la unidad de la existencia como quienes la niegan, han expresado sus propios descubrimientos e iluminaciones. Aunque el descubrimiento e iluminación no pueden ser prueba para otros, el valor del ser iluminado no puede ser negado. Como segunda respuesta, decimos que entre dos cosas hay cualidades comunes y cualidades distintas. Aunque las criaturas son diferentes de Allah, el Altísimo en todos los aspectos, también tienen aspectos comunes en su apariencia. Cuando el amor de Allah abruma a alguien, los puntos que causan la separación desaparecen y solo quedan los aspectos comunes. Por eso, dicen que el Creador y la criatura son lo mismo, y sus palabras no son falsas.
Sus palabras no son mentirosas. También han dicho así sobre las palabras que se refieren a la cercanía y el abarcar de la Zât divina. Vesselâm.
OTUZİKİNCİ MEKTÛB Bu mektûb, mirzâ Hüsâmeddîn Ahmede yazılmışdır. Eshâb-ı kirâmın “aleyhimürrıdvân” kemâlâtını ve hazret-i Mehdîyi bildirmekdedir: Lutf ederek gönderdiğiniz mektûb geldi. Bu garîbleri hâtırladığınıza şükr eyledim. Büyük hocamızın senelerle hizmetinde hiç istifâde etmemiş gibiyim diyor ve sebebini soruyorsunuz. Efendim! Böyle şeylerin cevâbını yazmak, hattâ anlatmak uygun değildir. Çünki, okumakla, dinlemekle anlaşılmaz. Sevgi ve i’timâd olmak şartı ile, uzun zemân berâber bulunmak lâzımdır. Başka yol ile ele geçemez. Fârisî beyt tercemesi: Râhat gece, tatlı mehtâb bul bana, Her şeyden anlatayım, o zemân sana. Her süâle cevâb vermek lâzımdır buyurmuşlar. Onun için kısaca bildireyim ki, tesavvuf yolculuğunda, her makâmın, ayrı bilgileri, ma’rifetleri, hâlleri vardır.
Her makâm için ayrı vazîfe, zikr ve teveccüh lâzımdır. Ba’zı makâmda zikr, başka makâmda Kur’ân-ı kerîm okumak, nemâz kılmak, ba’zısında cezbe, ba’zısında sülûk, ba’zısında ise bu ni’metin her ikisi vardır. Öyle makâmlar da vardır ki, cezbe ve sülûk oraya yanaşamaz. Bu son makâmlar çok yüksek, pek kıymetlidir. Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” eshâb-ı kirâmının “aleyhimürrıdvân” hepsi, bu makâmlara kavuşmuş, bu büyük ni’met ile şereflenmişdir. Bu makâmların sâhibleri, başka makâmların sâhiblerine benzemez. Başka makâmların sâhibleri ise, birbirlerine az çok benzer. Bu makâm, Eshâb-ı kirâmdan sonra, hazret-i Mehdîde görünecekdir. Tesavvuf büyüklerinden pek az kimse, bu makâmdan haber vermişdir.
Bu makâmın ilmlerinden, ma’rifetlerinden söyliyen ise, yok gibidir. Bu makâm, Allahü teâlânın, öyle büyük bir ni’metidir ki, dilediği, seçdiği bahtiyârlara nasîb olur. Eshâb-ı kirâm “aleyhimürrıdvân” bu pek yüksek mertebeye, dahâ ilk sohbetde ayak basardı ve zemânla bu mertebelerde yükselirlerdi. Sonra gelen Evliyâdan birini, bu – 56 –
ni’met ile şereflendirmek ve Eshâb-ı kirâmın terbiyesi ile yetişdirmek isterlerse, cezbe ve sülûk mertebelerini geçirip ve bunların ilm ve ma’rifetlerini atlatdıkdan sonra, bu devlete erişdirirler. Bu mertebelere yetişebilmek, insanların en üstününün “aleyhi ve alâ âlihissalevât” sohbeti ile mümkin olabilir. Onun izinde gidenlerden pekaz kimseye de, bu bereketi ihsân edebilirler. Bunun sohbetine kavuşan da, bu mertebelere ulaşdıran nisbet ile, yol ile şereflenir. Fârisî beyt tercemesi: Rûhul-kudsün feyzine kavuşursan eğer; Mesîhin yapdıkları, senden de hâsıl olur. Cezbe, sülûkden önce olduğu zemânlarda yapdıkları gibi, bu yolda da, nihâyetin hâlleri, başlangıçta gösterilir, tatdırılır. Bundan fazla yazmağa imkân bulamıyorum.
Eğer buluşursak ve dinliyenlerin arzû ve hevesleri anlaşılırsa, inşâallahü teâlâ bu makâmlardan biraz bildirmek nasîb olur. İnsanları herşeye kavuşduran Allahü teâlâdır. Sevdiklerimizden birkaçı için yazdıklarınız anlaşıldı. Bu fakîr, hepsinin kusûrunu bağışlıyorum. Allahü teâlâ, merhametlilerin en merhametlisidir. O afv buyurur. Fekat sevdiklerimize nasîhat buyurunuz ki, bir arada bulundukları veyâ uzakda oldukları zemân üzücü birşey yapmasınlar, hareketlerini değişdirmesinler! Ra’d sûresinin onikinci âyetinde meâlen, (İnsanlar gidişlerini bozmazlarsa, Allahü teâlâ da bunlara verdiği ni’metlerini değişdirmez. Allahü teâlâ bir millete cezâ vermek isteyince, bunu kimse durduramaz. Onların Allahü teâlâdan başka hâkimi yokdur) buyuruldu. Meyân Şeyh İlâhdâd için çok yazmışsınız.
Bu yazı fakîre bir sıkıntı vermedi. Fekat, onun hâlini bozmasından dolayı pişmân olması lâzımdır. Hadîs-i şerîfde, (Pişmân olmak tevbedir) buyuruldu. Şefâ’atcı aramak da, tevbenin bir parçasıdır. Her ne olursa olsun, bu fakîr “rahmetullahi aleyh” afv etmekdeyim. Fekat, ne yapacağınızı siz bilirsiniz. Serhend şehrinde yerleşmelisiniz. Muhabbet bağları ve aşk mektebindeki talebelik arkadaşlığı, ufak tefek şeylerle kopacak kadar gevşek değildir. Dahâ ne yazayım? Allahü teâlâ hepimize selâmet versin! Yüksek hocamın “rahmetullahi aleyh” kıymetli çocuklarına ve o şerefli evde bulunanların hepsine düâlar ederim. Bu mektûbu hâzırladıkdan sonra, oradaki sevdiklerimizin yanıldıklarını ve afv olunduklarını dahâ açıklamayı düşündüm.
Si se escribe muy breve, pueden quedar lugares que no se entiendan. ¡Señor! Para que se pueda perdonar los actos equivocados, es necesario que quienes los cometen sepan que son pecados. Es necesario que quienes los cometen se arrepientan. Si no es así, perdonar no sería correcto. Nuestra refugio, nuestro precioso guía, «kuddise sirruhul’azîz» está aquí, y ustedes escriben que ha dejado este lugar a Sheikh Ilâhdâd. Es necesario examinar estas palabras. Decir que lo ha dejado significa que se presta servicio a quienes están allí y a quienes vienen y van, y que se tiene conocimiento sobre sus comidas y bebidas. Nosotros también decimos lo mismo. Pero si decir que lo ha dejado significa que se deja crecer a quienes están allí y que se ocupa del cargo de sheikh, esto no puede ser. Cuando finalmente me encontré con él, se dirigió a este pobre y dijo: (¿Es adecuado que Sheikh Ilâhdâd vaya por nuestra parte y asuma la responsabilidad de trabajar con quienes desean hacerlo y nos informe sobre el estado de quienes están allí? Ya no tenemos la fuerza para acercarnos a los discípulos, ni para enseñarles ni para preguntarles sobre su estado). «Rahmetullahi aleyh» he estado detenido incluso por esto. Solo se consideró adecuado hacerlo así por necesidad. Esto es la tarea de la «Sefâret». Incluso cuando hay necesidad, no se muestra ninguna superioridad. Se permite tanto como la necesidad. Esta tarea de «Sefâret» se realizó en su tiempo. Después de su muerte, enseñar a los discípulos y preguntarles sobre su estado sería una traición. Pregunta: El vínculo de nuestro refugio, nuestro guía elevado, no ha cambiado. Es decir, no ha aumentado ni disminuido, ¿dices? Respuesta: ¡Señor! El perfeccionamiento de la ciencia se logra mediante la unión de ideas.
Es decir, el progreso de las artes se logra mediante la unión de ideas y pensamientos. El conocimiento de Nahv establecido por Sibawayh se multiplicó por miles de veces gracias a las ideas de quienes vinieron después. Si no se hubiera multiplicado y hubiera permanecido igual, sería una carencia. El vínculo de Hâce Behâeddîn-i Nakşibend «kaddesallahü sirrehümâ» no existía en la época de Hâce Abdülhâlik. En cada época ha sido así. Además, nuestro gran maestro Bâkî-billah «rahmetullahi aleyh» deseaba perfeccionar este vínculo y sabía que aún no estaba completo. Si hubiera vivido más tiempo, Allah, por Su voluntad,谁知道 hasta qué punto podría haber elevado este vínculo. No es correcto esforzarse por que no se eleve. Yo no puedo saber cómo este vínculo permanecerá sin cambio. Incluso el vínculo que ustedes tienen es diferente.
No se parece en absoluto a su vínculo. Esta frase nuestra se dijo muchas veces en su presencia. ¿Cómo Sheikh Ilâhdâd, el pobre, sabe qué es este vínculo y de dónde lo obtiene? Hay un poco de paz en su corazón. Otros también conocen su estado. ¿Quién le dio este vínculo? Dígamelo a mí. Así, este pobre también puede ayudarle. No confíen en las visiones! Porque la mayoría se ven con la imaginación y no son correctas. El diablo es un enemigo poderoso. Escapar de su engaño es difícil. Solo aquellos elegidos por la protección de Allah pueden escapar. Pregunta: ¿Está preguntando sobre la posibilidad de recuperar los vínculos adquiridos? Respuesta: ¡Señor! No hay deseo ni voluntad del guía para recuperar ese vínculo. Lo dije antes cuando estábamos juntos. Ese estado sigue siendo así, no ha desaparecido.
No es correcto pensar que ha desaparecido. El sonido que escuchas en tu corazón tampoco tiene relación con esto. Cuando la ceniza se enfría y ya no hay fuego en ella, si se vierte agua sobre ella, produce un sonido como si se hubiera vuelto a encender. Escuchar ese sonido no significa que haya quedado fuego en la ceniza. Una vez más, le digo, no le des valor a las visiones! Si esta frase mía es oculta hoy, mañana, por la voluntad de Allah, se revelará. Porque he reflexionado mucho sobre su carta, estoy obligado a responder. De lo contrario, no se puede escribir nada sin razón.
MEZCÜNCÜ MEKTÛB Esta carta fue escrita a Molla Hâcı Muhammed Lâhorî. Se trata de informar sobre el daño causado por aquellos que aman el mundo y gastos su conocimiento para ganar el mundo, y de alabar a los sabios que no están inclinados hacia el mundo: – 58 –
Que los sabios amen el mundo y estén inclinados hacia él es como una mancha negra en sus hermosas caras. Aunque a los humanos les pueda beneficiar, a ellos mismos no les beneficia. Fortalecer la religión y difundir el islam es un honor que les pertenece, pero a veces incluso los infieles y los pecadores lo hacen. Por ejemplo, el Profeta «aleyhi ve alâ âlihissalevâtü vetteslîmât» informó que incluso las personas malas pueden fortalecer la religión, y Allah «teâlâ» fortalece ciertamente esta religión incluso con personas malas. Estos son como piedras de chispa. La piedra de chispa tiene energía. Las personas utilizan esta energía para hacer fuego y se benefician de ella. La piedra, sin embargo, no obtiene ningún beneficio. Tampoco obtienen beneficio de sus conocimientos estos.
Hattâ, bu ilmleri, kendilerine zararlıdır. Çünki, kıyâmet günü, bilmiyorduk, günâh olduğunu bilseydik yapmazdık diyemezler. Hadîs-i şerîfde buyuruldu ki, (Kıyâmet gününde, en şiddetli azâb görecek kimse, Allahü teâlânın kendi ilminden, kendisini fâidelendirmediği âlimdir). Allahü teâlânın kıymet verdiği ve herşeyin en şereflisi olan ilmi, mal, mevkı’ kapmağa ve başa geçmeğe vesîle edenlere, bu ilm zararlı olmaz mı? Hâlbuki, dünyâya düşkün olmak, Allahü teâlânın hiç sevmediği birşeydir. O hâlde, Allahü teâlânın kıymet verdiği ilmi, Onun sevmediği yolda harc etmek, çok çirkin bir işdir. Onun kıymet verdiğini kötülemek, sevmediğini de kıymetlendirmek, yükseltmek demekdir. Açıkçası, Allahü teâlâya karşı durmak demekdir.
Ders vermek, va’z etmek ve dînî yazı, kitâb, mecmû’a çıkarmak, ancak, Allah rızâsı için olduğu vakt ve mevkı’, mal ve şöhret kazanmak için olmadığı zemân fâideli olur. Böyle hâlis, temiz düşünmenin alâmeti de, dünyâya düşkün olmamakdır. Bu belâya düşmüş, dünyâyı seven din adamları, hakîkatda dünyâ adamlarıdır. Kötü âlimler bunlardır. İnsanların en alçağı bunlardır. Din, îmân hırsızları bunlardır. Hâlbuki bunlar, kendilerini din adamı, âhiret adamı ve insanların en iyisi sanır ve tanıtır. Sûre-i Mücâdelede, (Onlar, kendilerini müslimân sanıyor. Onlar son derece yalancıdır. Şeytân onlara musallat olmuşdur. Allahü teâlâyı hâtırlamaz ve ismini ağızlarına almazlar.
Şeytâna uymuşlar, şeytân olmuşlardır. Biliniz ki, şeytâna uyanlar ziyân etdi. Ebedî se’âdeti bırakıp sonsuz azâba atıldı) meâlindeki âyet-i kerîme bunlar içindir. Büyüklerden biri şeytânı boş oturuyor, insanları aldatmakla uğraşmıyor görüp, sebebini sorar. Şeytân cevâb olarak, (Zemânın din adamı geçinen, kötü âlimleri, insanları yoldan çıkarmakda, bana o kadar yardım ediyor ki, bu mühim işi yapmama lüzûm kalmıyor) demişdir. Doğrusu, zemânımızda islâmiyyetin emrlerini yapmakdaki gevşeklikler ve insanların dinden yüz çevirmesi, hep din adamı perdesi altında söylenen sözlerden, yazılardan ve bu adamların bozuk niyyetlerinden dolayıdır. [Din adamları üç kısmdır: Akl sâhibi, ilm sâhibi, din sâhibi.
Bu üç sıfatı da birlikte taşıyan din adamına (Din âlimi) denir. Bir sıfatı noksân olursa, onun sözüne güvenilmez. İlm sâhibi olmak için, akl ve nakl ilmlerinde mütehassıs olmak lâzımdır.] Dünyâya gönül kapdırmıyan, mal, mevkı’, şöhret kazanmak, başa geçmek sevdâsında olmıyan din âlimleri, âhıret adamlarıdır. Peygamberlerin “aleyhimüsselâm” vârisleri, vekîlleridir. İnsanların en iyisi bunlardır. Kıyâmet günü, bunların mürekkebi, Allahü teâlâ için cânını veren şehîdlerin kanı ile dartılacak ve mürekkeb, dahâ ağır gelecekdir. (Âlimlerin uykusu ibâdetdir) hadîs-i şerîfinde medh edilen, bunlardır. Âhıretdeki sonsuz – 59 –
ni’metlerin güzelliğini anlıyan, dünyânın çirkinliğini ve kötülüğünü gören, âhıretin ebedî, dünyânın ise fânî geçip tükenici olduğunu bilen onlardır. Bunun için kalıcı olmayan, çabuk değişen ve biten şeylere bakmayıp, bâkî olana, hiç bozulmıyan ve bitmiyen güzelliklere sarılmışlardır. Âhıretin büyüklüğünü anlıyabilmek, Allahü teâlânın sonsuz büyüklüğünü görebilmekle olur. Âhıretin büyüklüğünü anlıyan da, dünyâya hiç kıymet vermez. Çünki, dünyâ ile âhıret birbirinin zıddıdır. Birini sevindirirsen öteki incinir. Dünyâya kıymet veren âhıreti gücendirir. Dünyâyı beğenmiyen de, âhırete kıymet vermiş olur. Her ikisine birden kıymet vermek veyâ her ikisini aşağılamak olamaz. İki zıd şey bir araya getirilemez.
[Ateş ile su bir arada bulundurulamaz.] Tesavvuf büyüklerinden ba’zısı, kendilerini ve dünyâyı temâmen unutdukdan sonra, birçok sebebler, fâideler için, dünyâ adamı şeklinde görünürler. Dünyâyı seviyor, istiyorlar sanılır. Hâlbuki, içlerinde hiç dünyâ sevgisi, arzûsu yokdur. Sûre-i Nûrda, (Bunların ticâretleri, alış verişleri, Allahü teâlâyı hâtırlamalarına hiç mâni’ olmaz) meâlindeki âyet-i kerîme bunlar içindir. Dünyâya bağlı görünürler. Hâlbuki, hiç bağlılıkları yokdur. Hâce Behâeddîn-i Nakşibend Buhârî “kuddise sirruh” buyuruyor ki, (Mekke-i mükerremede Minâ pazarında, genç bir tâcir, aşağı yukarı, ellibin altın değerinde alış veriş yapıyordu. O esnâda, kalbi, Allahü teâlâyı bir an unutmuyordu).
OTUZDÖRDÜNCÜ MEKTÛB Bu mektûb, molla hâcı Muhammed Lâhorîye yazılmışdır. Âlem-i emrdeki beş cevheri uzun ve açık bildirmekdedir: İki cihân se’âdetine kavuşmak, ancak, dünyâ ve âhıretin en yükseğine uymakla ele geçebilir “aleyhi ve alâ âlihî minessalevâti efdalühâ ve minetteslîmâti ekmelühâ”. Felesoflar, islâmiyyetin sâhibine “aleyhissalâtü vesselâm” uymadıkları, kalb gözlerini Ona uymak sürmesi ile parlatmadıkları için, âlem-i emrden haberleri bile yokdur. Nerede kaldı ki, Allahü teâlânın zâtına ve sıfatlarına erişebilsinler. Onların kısa görüşleri, ancak âlem-i halka yetişebiliyor. Bunu bile iyi göremiyorlar. [Allahü teâlânın yaratığı şeylerin hepsine birden (Âlem) denir. Çünki, herşey Onun varlığını ve sıfatlarını gösteren, birer alâmetdir, işâretdir.
Âlem ikiye ayrılır: 1- (Âlem-i halk). Madde ve ölçü bulunan şeylerdir. Arşın içinde bulunan herşey, canlılar, yer, gökler, Cennet, Cehennem, melekler, tabîat kuvvetleri, hep âlem-i halkdır. Bu âleme (Âlem-i şehâdet) ve (Âlem-i mülk) de denir. Halk, ölçmek de demekdir.- (Âlem-i emr). Ol emri ile, bir ânda yaratılan, Arşın dışındaki şeylerdir ki, maddesiz, zemânsız, ölçüsüzdürler. Bu âleme (Âlem-i melekût) ve (Âlem-i ervâh) da denir]. Felsefecilerin beş cevher dedikleri şeyin hepsi, âlem-i halkdandır. [(Cevher), felsefe dilinde, mâhiyyet, asl, öz demekdir. Kendi kendine bulunan şeydir. Bugünkü anlayışımızla madde, bir cevherdir. (Araz), sıfat demekdir.
Araz, cevher üzerinde bulunur. Yalnız başına bulunmaz. Çok sa- – 60 –