BEŞİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL · Beşinci Madde
**Quinto Artículo**
El refinamiento del alma humana, la disolución del cuerpo, la perdurabilidad del espíritu y los temas relacionados con estos se manifiestan con sabiduría.
¡Oh, amado! Debe saberse que los hombres de sabiduría han dicho: El alma humana es una entidad separada del cuerpo. Porque nunca estás desinformado acerca de tu propia esencia. Ni siquiera en el sueño ni cuando cierras tus ojos, la olvidas. No hay un momento en que hayas olvidado una parte de las partes de tu cuerpo. En efecto, lo total (kull) solo se conoce con sus partes totales. Por lo tanto, si fueras una parte de este cuerpo o alguna de sus partes, sería imposible olvidar tu propia esencia y a la vez comprenderla. Esto demuestra que eres una entidad separada de este cuerpo o de sus órganos.
Sin embargo, debido al efecto del calor natural (hararet-i garîziyye) [153/b] del cuerpo sobre su humedad natural, el cuerpo está constantemente en descomposición y flujo (tahallül ve seyelân). Cuando la fuerza nutritiva (kuvvet-i gıdaiyye) trae alimento a los órganos del cuerpo, si las nuevas partes derivadas de los alimentos no reemplazaran las partes antiguas que abandonan el cuerpo, este sería mucho más grande. Por lo tanto, el cuerpo no crece excesivamente y permanece en esta forma.
Si fueras una parte de este cuerpo o alguna de sus partes, tu ser no cambiaría constantemente ni la esencia que se te percibe permanecería estable. Por lo tanto, eres algo que es tanto sin cuerpo como sin ser una parte del cuerpo. ¿Cómo podría el cuerpo ser considerado idéntico a sí mismo si no fueras consciente de su cambio? Sin embargo, nunca estás desinformado acerca de tu propia esencia. Esto demuestra que estás más allá de esta existencia. Al igual que la Existencia Necesaria (Vâcibü’l-Wücûd) es eternamente separada y trascendente de todas las existencias, así también el "quinto intelecto" y los "nueve almas planetarias" no son ni materia ni una parte de la materia; no están incluidos en este mundo ni están fuera de él; no están adyacentes ni separados. Porque la inclusión y la exclusión, la adyacencia y la separación son atributos de la materia; lo que no es material se abstrae de ellas. Por lo tanto, el alma humana (nefs-i nâtıka) es una esencia en la cual no puede concebirse ninguna señal de sensaciones. Porque esta alma es ese intelecto universal (akl-ı küll), que emerge de la manifestación del intelecto universal y es su luz condensada; el alma es un reflejo y un ejemplo de ella. La gracia de Vâcibü’l-Wücûd llega a este alma desde allí, y esto es parte de su esencia: medir y determinar las cosas, comprender su propia esencia, organizar sus asuntos para proteger el cuerpo.
Por lo tanto, ¿cómo podría esta esencia sagrada ser materia, cuando al recibir verdades espirituales abandona su cuerpo por su ligereza y se dirige a su propio reino? Se dice que "el alma parlante (nefs-i nâtıka) existe sin una pregunta de '¿dónde?' Es una luz de las luces de Alá; su lugar de origen es Alá, y su lugar de destino también es Alá."
Sin embargo, dado que el alma humana está cubierta por este cuerpo y se ha vinculado a él, es responsable de los mandatos y prohibiciones de la religión. Está obligado a obedecer las reglas del cuerpo y está limitado por ellas. Las almas limpias, que se purifican de las impurezas corporales y ascienden por encima de la codicia, comprenden los secretos divinos y se convierten en conocedores de Alá (aríf-i billâh), alcanzan el rango de la verdad (sıdk) y llegan al augusto tribunal.
Es el intelecto universal que cultiva nuestra forma humana, embelleciéndola con luces de belleza cada momento, enviando nuestras almas a nuestros cuerpos y dotándolas de madurez y excelencia científica y práctica; es por medio del cual llegamos y partimos (mabde’ ve me’ad), el Vâcibü’l-Wücûd. En el lenguaje de la ley islámica, su nombre es Muhammad. Es a través del "intelecto activo" (akl-i fa‘al", que es el décimo intelecto, que él nos educa y nutre, como los eruditos religiosos lo conocen como "el espíritu santo" (Rûhü’l-kuds).
Con la corrupción y destrucción del cuerpo, el alma humana no se corrompe ni se destruye. Porque éste es el lugar, el asiento de la esencia del hombre, que no es su opuesto o inverso. Dado que el origen primordial del alma humana es el "intelecto universal" (küllî akıl), también es permanente y nunca desaparece. Incluso una persona con perspicacia clara lo percibe en sí misma: aunque los órganos de su cuerpo se descompongan uno por uno, su propia alma nunca desaparecerá. A medida que las fuerzas corporales disminuyen y desaparecen, la fuerza perceptiva del alma parlante (nefs-i nâtıka) alcanza su máximo nivel. Porque a la verdad no hay ausencia en la luz pura (nûr-ı mücerred) de Alá; por lo tanto, el alma humana nunca acepta la ausencia. Más bien, la ausencia llega a sus diversos grados imperfectos y permanece en un estado de desorden. Cuando se crea un cuerpo específico y, con su naturaleza particular, es capaz de ser iluminado por uno de los niveles del alma universal, entonces una de las etapas de ese alma universal se une a él por un camino independiente. Las características aceptadas como los niveles descendentes de esta alma universal (küllî nefis) son en el grado de las características que se le atribuyen a esa simple materia, gracias a las diversas formas que han llegado a ella mediante su relación consigo misma.
Por lo tanto, cuando ese cuerpo particular se corrompe, la característica imperfecta de ese alma universal tampoco desaparece. Si estas características no permanecieran, esta auto-percepción del alma universal no persistiría. No volverían a su fuente original como los rayos del sol y no adquirirían vida. Porque la relación entre el alma y el cuerpo es una relación posterior (arazî) y está ligada al placer. Por lo tanto, con la ruptura de esa relación, esta esencia pura tampoco se corrompe.
Cada sensación y cada fuerza tiene su propio placer en proporción a su propia madurez, y ese placer se conoce en la medida en que se percibe esa madurez. Y cada uno de sus dolores es igualmente…
o olgunluğun yok olması hasebiyle ve o yok oluşun idrak edilişi kadar olup
(idrak mertebesi kadar) elem duyar. Çünkü her kuvvetin kemâli, kendi
layığını bulmasıdır. Noksanı ise layığından mahrum kalmasıdır.
Nefs-i nâtıkanın kemâli, bedenî kuvvetlerinden yüz çevirmesdir. Meydana
geliş ve son varış yerini bilmek sûretiyle nakış nakış işlenmiş olmasıdır.
Kendi hakikatini bilip Hak teâlâyı bulmasıdır. Noksanı, bu irfândan boş ve
habersiz kalmasıdır. Zevk ve lezzeti, marifet nûruyla dolmasıdır. Hüzün ve
elemi, cehalet karanlığıyla ve gafletle dolmasıdır. Fakat insan nefsi bu
cismânî beden ile meşgul olduğu sürece, bu nefse ait rezilliklerden elem
duymayıp ruha ait fazîletlerden lezzet almaz. Çünkü beden tabiatı ile sarhoş
olmuş ve kendinden geçmiştir.
İnsan
ruhu
(nefs-i
nâtıka)
bedenden
ayrılarak,
sarhoşluğundan
kurtulduğunda eğer “nefs-i zekiye” ise, ilminin yüceliği ve ahlâkının
güzelliği derecesinde Vâcibü’l-vücûd olan Allah’ı zevken görüp müşâhade
eder. Gözlerin görmediği, kulakların işitmediği ve kalplerin düşünemediği
nimet ve lezzetleri bulur. Duru ve berrak nurlar ile yakınlık kurup ilk ortaya
çıkış yerine ulaşarak her muradı hâsıl olur. Sonsuzluk nimeti ile yeniden
diriltilip ebedî saâdette kalır. Başlangıç yerine varmakla kalmayıp insanların
hayırlılarına karışarak, onlara hak ve hayır üzere yardım ederse, bizden
daha iyi olan cin zümresinden olur.
Eğer pis nefislerden “nüfûs-ı habîse”den ise, bedenden ayrıldığı anda
cehaletinin karanlığı nisbetinde ve hayvanî ahlâkının derecesinde, inkâr
ettiği hakikatler (hey’et-i reddiye) ile elem veren azâbı bulur. Bu hisler
dünyasından ayrıldığında Allah’ın katına (âlem-i kuds) ulaşamayıp kabir
(berzah) karanlığında kalır. Orada korku, pişmanlık, ümitsizlik ve gam ile
kıyamete kadar üzüntü içinde kalır. İnsanların en kötüleri ile bir nevi alâka
kurup onlara kötülük ve fesâd üzere yardım ederse, herkesten şerli olan
şeytanlar zümresinden olur.
Bütün insanlar (nefs-i nâtıka) ruhlar âlemine ait cevherler iken, bu bedenî
kuvvetler ve aşağılık meşguliyetler onları kendi âleminden almıştır. Bu en
düşük âleme (âlem-i esfel) çekip bedenin karanlıklarına salmıştır. Eğer
nefs-i nâtıka rahmânî ahlâk ile süslenip Hakk’a ait bilgilerle kuvvet bulursa;
tedrîcen yemeği ve uykuyu azaltıp bedenî kuvvetlerin tasallutundan
kurtularak, şehvet kızgınlığına gâlip gelirse; o zaman kendi âlemini
arzulayıp başlangıç ve dönüş yerine uygun gider.
Uyku ve uyanıklık halinde ona yönelip ondan gizli bilgiler alıp oluş
âlemine ait sırlar olan geçmiş zamanın ve geleceğin işlerini (mugayyebât-ı
kevniyye) bilir. Çünkü bu nefis o aklın aynası olup marifet nakışlarını alıp
keşf ehlinden olur. Öyle olur ki insan ruhu kaynağından bir işi alıp hayal
kuvveti (kuvvet-i mütehayyile) onu kendine uygun sûrete benzetip o sûret
aynen ondan ortak duyguya (hiss-i müşterek) gelip oradan hayalde
canlandırma (tahayyül) madeninde çeşitli sûretlerin aksi gelir. İşte nefs-i
nâtıka onda güzellikte, letâfette ve büyüklükte acayip sûretler ve tuhaf
şekiller müşâhade ederek onlarla konuşur. Yahut kimseyi görmeyip ancak
manzum kelimeler ve güzel sesler ile [154/b] vezinli nağmeler işitir. Eğer
bu sayılan işler uyku esnasında meydana gelirse, o gerçek (sâdık) rüyadır.
Eğer uyku ile uyanıklık arasında vaki olursa, o vâkıadır. Ve eğer nefis, uyku
esnasında ilk ortaya çıkış yerine denk gelmeyip bu halleri vasıtalarla
görürse, o karışık rüya (edğâs-ı ahlâm) [40] dır ki hayaller ve vehimlerdir.
Allah’ın yüce katının nurları, istidatlı ve saf nefisler üzerine inerek yayılır.
Kapının açılması Allah ismiyle kapıyı çalanlara nasip olur. Şu halde bu
ruhanî âlemin lezzetlerini inkâr edip bozuk hayaller zanneden basîretsiz
kişi, cinsî münasebette bulunmanın hazzını inkâr eden iktidarsıza (ınnîn)
benzemiş olur. Hayvanlığı melekliğe tercih etmiş olur.
Rabbimiz! Sana ve yüceliğine delâlet eden kemâl sıfatlarına iman ettik.
Peygamberlerini ikrar ettik. Bedenlerden kurtulduktan sonra nefislerin ilk
zuhûr yerlerinin nurlarını müşâhadede, melekûtunun farklı farklı
mertebelerinin olduğunu bildik. İlmî ve ahlâkî olgunlukları ile nurlarını
müşâhadeye tevessül eden ehil kulların elbette vardır. Şöyle ki onlar bu
karanlık bedenler ile nura tutunmak için, karanlık bedenlerden ve insânî
lezzetlerden şeriatın uygun gördüğüne yönelirler. Sanki mecnunların
hareketiyle kâmil ve akil insanların en değerli varlıklarını elde ederler. Ey
Allah’ım! Nurunla bize yardım et! Bizi nurunla sabit kıl! Bizi nurunla
yeniden dirilt!
Rubâî
Ânhâ ki ber âsumân sohbet-i mâhend
Ber tahte-i şatranc melâmet-i şâhend
V’ânân ki zi sırr-ı in sohen âgâhend
Gumrâh-ı halâyıkend u vucûd ber-râhend
Rubâî (nin tercümesi)
Gökyüzünde ay ile sohbet edenler, satranç tahtasında şahı kınarlar. Bu
sözün sırrından haberdar olanlar, yollarını kaybetmiş, varlıklarını bu yolda
fedâ etmişlerdir.
Nazm
1-Kalbinde nefs-i nâtıkayı bil lübb-i lübâb
Vîrâne içre genc-i misâl itmiş ihticâb
2-Ser-çeşme-i vücûdun odur, kendin anı bil
Zîrâ bu benlik andan olur lem’a-i serâb
3-Bahr-i hayât-ı cümledir ol nefs-i nâtıka
İnsan hakîkati ana eyler hoş intisâb
4-Fi’li kemâl-i hikmet ü kavli savâb-ı sırf
Hubbı vefâ-yı daim ü hüsni hayât-ı nâb
5-Bu cism ü cân ve akl ü dil ve his kuşûrîdir
Sen, lübbe var meyânda kuşûr olmasun hicâb
6-Mi’râc-ı vasl-ı nâtıkayı dilde kıl taleb
Yohsa misâl deyu yakar cismi her şihâb
7-Ey Hakkı! Hakk’ı bildi o kim bildi nefsini
Kalmaz o canda zahmet-i taklîd-i şeyh ü şâb
1. Reconoce en tu corazón el alma parlante, oculto como un tesoro en ruinas.
2. El secreto de la fuente de la existencia es éste; tú debes saberlo. Porque este ser emana de ella, como una ilusión óptica.
3. El alma parlante es el mar de la vida para todos. El hombre se dedica a la verdad y se adhiere a ella.
4. Su obra es sabiduría perfecta, su palabra acierto. Su amor es siempre lealtad, su belleza es el camino de la vida.
5. Este cuerpo, alma, intelecto, corazón y sentimiento; todo esto es una cáscara. Alcanza la esencia, para que las cáscaras no sean un velo allí.
6. Busca en el corazón la unión mística del alma parlante. De lo contrario, cada chispa quema el cuerpo como una imagen.
7. ¡Oh, Verdad! Quien conoce a la Verdad, conoce su propio ser. Que sea joven o anciano, no queda lugar para la fatiga de la imitación externa en esa vida.