Merhum Ebeveynler Adına Kurban Kesilir mi?
Kurban kesimi gibi diğer ibadetlerde de samimî niyetle yapılır. Nasıl ki namazda “O Allah’ım, öğle, ikindi ve akşam namazlarını kılmak niyetiyle” dersek, kurban da bir ibadettir; “O Allah’ım, bu hayvanı senin için kesmek niyetiyle” şeklinde niyeti içerir.
Kurbanda Şahsi Niyetin Önemi
İdeal olarak her kişinin kendi kurbanını kesmesi gerekir. Ancak özellikle şehirlerde bazıları çekingenlik duyabilir veya kendilerinin kesebilecek durumda olmayabilirler. Bu gibi durumlarda bir vekil (vekalet) ve kestiren bir kasap aracılığıyla “O Allah’ım, [kişinin] adına bu hayvanı kesmek niyetiyle” şeklinde niyet ettirebilirler.
Niyetsiz yapılan kurban geçerli sayılmaz. Bu nedenle başkası adına kurban kesenler niyet konusunda çok dikkatlidirler. Birden fazla aracı olabilir ve her biri vakaleyi (vekaleti) devredebilir. Sadece para yatırmak ve isim yazmak vekalet vermeyi gerektirir.
Merhum Ebeveynler Adına Kurban Kesimi
Eğer anne babanız hayattayken vasiyetnamelerinde “Çocuğum, işte 10 milyon [para birimi] veya 5 milyon [para birimi], ya da ben bıraktığım para ile sağlığım süreceği kadar benim için kurban kes” gibi bir ifade kullanmışsa bu geçerli bir vasiyettir ve niyet söz konusudur. Bu tür kurbanlar yerine getirilmelidir.
Ancak böyle bir niyet veya vasiyet yoksa, onların geçmiş borçlarını ödemek amacıyla kurban kesmek caiz midir? Allahû Tealâ en iyi bilendir.
Ölen yakınlarımıza dua ve Kur’an okumak gibi ibadetler ederek onlara dua etme geleneği yaygındır. Nasıl ki onlar için dualarda bulunuyorsak, kurban da yapılan bir ibadettir ve bereket getirir. Bu bereket öncelikle kurban kesen kişiye yöneliktir, ancak o kişi bunu başkalarıyla paylaşabilir.
Örneğin, kişinin merhum annesi için ayrı, babası, büyükanne veya diğer akrabaları için ayrı kurban keseceği ve her birine dua etme niyetiyle bu durumu yapabileceği gibi, tek bir kurban kesip bunun bereketini hepsine yöneltebileceği de mümkündür.
Bu nedenle hem yaşayanlara hem de vefat etmiş olan sevdiklerimize yönelik tüm ibadetleri, özellikle de mali olanları yapma fırsatına sahibiz ve bu ibadetlerin bereketinden onlarla birlikte faydalanabiliriz.
Niyetin ve Sadakanın Önemi
Kurban olduğu gibi sadaka da bir mali ibadettir. Kimileri küçük miktardaki sadakaların önemsiz olduğunu düşünebilir, ancak gerçek sadaka alıcının ihtiyacını gidermektir. Eğer birinin 100 bin [para birimi] liraya ihtiyacı varsa, 90 bin [para birimi] lira vermek tam olmaz. Bu nedenle mümkün olduğunca cömert olmak önemlidir.
Namazlarda olduğu gibi dikkat dağıtmaktan kaçınarak ve doğru şekilde yapmaya çalışarak mükemmelliği hedeflediğimiz gibi, ibadetlere de samimiyetle ve eksiksiz yaklaşmalıyız.
Bir kadının düzenli olarak sadaka vererek oğlunun kötü bir alışkanlıktan kurtulmasına yardımcı olduğu hikayesi akla gelmektedir. “O Allah’ım, bu sadakayı senin fakir kullarına ver; lütfen oğlumu bu bağımlılıktan kurtar” derdi.
Bu durum bize bir hatırlatmadır: kurban gibi ibadetlerle hem kendimiz hem de sevdiklerimiz için bereket isteyebiliriz. Ayrıca bu eylemleri hem fiziksel hem de manevi rahatsızlıkları gidermek için kullanabiliriz. Fiziksel hastalıklar görünürken, manevi hastalıklar genellikle fark edilmez.
Bu nedenle kurban keserken “O Allah’ım, bu hayvanı senin için kurban ediyorum; lütfen çocuğumu bu kötü alışkanlıktan kurtar veya beni bu kötü alışkanlıktan kurtar” niyetiyle hareket etmek önemlidir.