Bayram Geceleri Hangi İbadetler Yapılır?
İslam’da gece, gündenden önce gelir. Bu nedenle Arefe günü akşam ezanıyla birlikte bayram başlar. Arefe gününü bayram gününe bağlayan bu gece, bayramın ilk gecesidir ve büyük bir öneme sahiptir. Müslüman olarak bu mübarek vakitleri ganimet bilerek değerlendirmeliyiz.
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) buyurmuştur:
“Ramazan bayramı gecesini ve Kurban Bayramı gecesini, sevap umarak ihya edenin kalbi, kıyamet günü ölmez.” (İbn Mâce, Sıyam, 68)
Bayram Geceleri Yapılması Tavsiye Edilen Dualar ve İbadetler
Ramazan ve Kurban bayramı günleri ve geceleri, mübarek zaman dilimlerindendir. Hadis-i şerifte bu günlerin Allah Teâlâ tarafından Müslümanlara bayram kılındığı belirtilmiştir. (Ebû Dâvûd, Salât, 244 [1134]) Bu gecelerde yapılan duaların reddedilmeyeceği rivayet edilmiştir. (Abdurrezzâk, Musannef, 4/317 [7927]). Ayrıca Efendimiz bayram gecelerini ihyâ etmenin önemini vurgulamıştır. (İbn Mâce, Sıyam, 68) Mü’minler için bayram olması nedeniyle bu günleri oruçlu geçirmek yasak olduğundan (Buhârî, Îdeyn, 66 [1990]), asr-ı saadetten beri bu günlerde ikramlarda bulunulmuş, kutlamalar yapılmış ve sevinçle geçirilmiştir. Peygamberimiz, böyle günlerde insanların maddi ve manevi dayanışma içerisinde olmasını tavsiye etmiştir. (bk. Buhârî, Îdeyn, 2 [949, 950], 3[952], 7 [961], 8 [964]; 9, 24 [986]) Kur’ân-ı Kerim ve hadis-i şeriflerde bayram gün ve gecelerine ait özel bir namaz veya ibadet şeklinden bahsedilmemiştir. Hak dostları da bu mübarek bayram gecelerini ihyâ edebilmek için bazı tavsiyelerde bulunmuşlardır.
1. Namaz Kılmak
Hak dostları, bayram geceleri kaza namazı ve nafile namaz kılınmasını tavsiye etmişlerdir.
Mü’minlerin annesi Ümmü Habîbe (radıyallahu anhümâ), Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz’in şöyle buyurduğunu dinlemiş:
“Müslüman bir kimse, farzların dışında Allah rızası için her gün on iki rek’at namaz kılarsa, Allah Teâlâ ona cennette bir köşk yapar.” (Müslim, Müsâfirîn 103)
- Kaza namazı ve diğer tüm namazların kılınışları için tıklayınız…
2. Kur’an Okumak
Allah dostları mübarek gün ve gecelerde çokça Kur’ân-ı Kerîm okunmasını tavsiye buyurmuşlardır.
İbn-i Mesut (r.a.)’dan rivayet edildiğine göre, Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:
“Kim Kur’ân-ı Kerîm’den bir harf okursa, onun için bir iyilik sevabı vardır. Her bir iyiliğin karşılığı da on sevaptır. Ben, elif lâm mîm bir harftir demiyorum; bilâkis elif bir harftir, lâm bir harftir, mîm de bir harftir.” (Tirmizî, Fezâilü’l-Kur’ân 16)
İbn-i Abbas (r.a.)’dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah şöyle buyurmuştur:
“Kalbinde Kur’an’dan bir miktar bulunmayan kimse harap ev gibidir.” (Tirmizî, Fazâilü’l-Kur’ân 18)
- Kur’ân-ı Kerim okumanın fazileti ile ilgili hadisler için tıklayınız…
3. Dua Etmek
Rasûlullâh (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz, her fırsatta dua etmemizi istemiş, dualarımıza meleklerin “âmin” dediğini müjdelemiştir. Dualarımızda Allah’tan hayırlı ve güzel şeyler istediğimizi tavsiye etmiştir:
“Kendinize hayırdan başka bir şeyle dua etmeyin. Çünkü melekler dualarınıza âmin derler.” (Müslim, Cenâiz 7)
Ayet-i kerîmede buyrulur:
“(Ey Resûlüm!) De ki: Sizin dua ve niyâzlarınız olmazsa, Rabbim size ne diye değer versin?” (el-Furkân, 77)
- Kur’ân’da geçen dualar için tıklayınız…
- Hadislerde geçen dualar için tıklayınız….
4. Sadaka Vermek
Asr-ı saâdette bayrama, infakla, ikramla, sadakayla hazırlanılır; bayram, Allah için yapılan fedâkârlıklarla karşılanırdı.
Gerçek bayram, Hakk’ın bizden râzı olmasıdır. Bu nedenle özellikle o sevinç günlerinde yetim, kimsesiz, fakir ve muhtaçları sevindirelim ki, ilâhî rahmet ve merhamet tecellîlerinden nasîb alabilelim. Zîrâ:
“Sizler yeryüzündekilere merhamet edin ki, gökyüzündekiler de size merhamet etsin.” (Ebû Dâvûd, Edeb, 58)
Allah yolunda infakta bulunup sadaka vermenin kişiyi pek çok tehlike ve belâlardan muhâfaza edeceği, buna ilâveten sadaka sahibini muhabbetullâh’a nâil eyleyeceği unutulmamalıdır. Mübarek gün ve geceler sadaka vermeye en güzel vesilelerdir.
Zira ayet-i kerimede şöyle buyrulmuştur:
“Allah yolunda infâk edin! Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. Bir de ihsanda bulunun. Zira Allah, muhsinleri (iyilikte bulunan, işini güzel yapan ve ihsan şuuru ile yaşayanları) sever.” (el-Bakara, 195)
Peygamber Efendimiz zengin-fakir her mü’mini infâka teşvik eder, bir hurmadan başka bir şeyi olmayan için mü’min şöyle buyururdu:
“Yarım hurmayla da olsa cehennem ateşinden korunun, onu da bulamazsanız güzel ve hoş bir söz ile korunun.” (Buhârî, Edeb, 34)
- Sadaka nedir? Sadaka ile ilgili ayet ve hadisler için tıklayınız!
5. Tevbe İstiğfar Etmek
Bayram gecelerinde günahlarımız için bolca tövbe istiğfar etmeliyiz. Tevbe, Hakk’a dönüş demektir. Hakk’ı unutan ya da O’ndan gafil olan bir kulun, girdiği yanlış yolun farkına varıp yüzünü ve gönlünü Rabbine yöneltmesi ve affını dilemesidir. Böyle bir kulun kalbi büyük bir nedâmetle, için için yanar ve ılık gözyaşlarıyla Rabbine gönlünü açar. İşte bu yanış ve pişmanlık “tevbe”dir. Ardından af dilemek için kalplerden taşan niyazlar da “istiğfar”dır.
Başta peygamberler olmak üzere bütün velîler, sâlihler ve sâdıklar; darlıkta ve bollukta, kederde ve sevinçte dâimâ Cenâb-ı Hakk’a ilticâ etmişler ve O’na niyâz hâlinde bulunmuşlardır.
İbn-i Ömer (r.a.) şöyle der:
“Biz, Resûlullah Efendimiz’in bir mecliste yüz defa:
«Allah’ım! Beni bağışla ve tevbemi kabul buyur! Çünkü Sen tevbeleri çok kabûl eden ve çok merhamet edensin.» dediğini saymıştık.” (Ebû Dâvûd, Vitir, 26/1516; Tirmizî, Deavât, 38/3434)
Allah’a yöneliş ve kalbin ulvî bir seviye kazanmasında mühim bir yeri olan istiğfar, mânevî kirlerden temizlenmenin de en mühim vâsıtasıdır. Makbûl bir tevbe, kul ile Rab arasındaki engelleri ve perdeleri kaldırır, Allah Teâlâ’nın sevgisine mazhar eder. Nitekim Cenâb-ı Hak şöyle buyurmaktadır:
“Şüphesiz Allah, çok tevbe eden ve çok temizlenenleri sever.” (el-Bakara, 222)
- Tevbe ve istiğfar nedir? için tıklayınız…
- Seyyidü’l-İstiğfâr duası için tıklayınız…
6. Hamd Etmek ve Şükür Halinde Bulunmak
Bayram gecelerde Allah’a çokça hamd etmeli ve şükür halinde bulunmalıyız.
Ayet-i kerîmede: “Ölümsüz ve daima diri olan Allah’a güvenip dayan. Onu hamd ile tesbih et.” (Furkân, 58) buyrulmaktadır.
Resûl-i Ekrem Efendimiz şöyle buyurmuşlardır:
“Meşrû işlere Allah’a hamd ile başlanmazsa hayır ve bereketi kesilir.” (İbn-i Mâce, Nikâh, 19; Ebû Dâvud, Edeb, 18)
“Şükür, imanın yarısıdır…” (Süyûtî, el-Câmiu’s-Sağîr, I, 107)
“Allah’a hamdetmek şükrün başıdır.” (Suyûtî, el-Camiu’s-Sağîr, no: 3835)
- Hamd ve şükretmenin fazileti için tıklayınız!
7. Allah’ı Çokça Zikretmek
Mübarek gün ve gecelerde Allah’ı zikretmeye daha çok önem verilmelidir.
Ayet-i kerimelerde şöyle buyrulur:
“Kendi kendine, yalvararak ve ürpererek, yüksek olmayan bir sesle, sabah-akşam Rabbini an. Gâfillerden olma!” (el- A’raf, 205)
“Rabbinin ismini zikret ve bütün varlığınla O’na yönel.” (el-Müzzemmil, 8)
“…Allah’ı zikretmek, elbette en büyük ibadettir…” (el-Ankebût, 45)
Peygamber Efendimiz de şöyle buyurur:
“Allah’ı sevmenin alâmeti, Allah Teâlâ’yı zikretmeyi sevmektir.” (Suyûtî, el-Camiu’s-Sağîr, II, 52)
Hazret-i Peygamber, Arefe Günü’nde en ziyâde şöyle zikrederlerdi. Bizler de bu zikri arefe gününden başlayarak bayram geceleri de yapabiliriz.
“La ilahe illellahü vahdehü la şerike leh, Lehül mülkü ve lehül hamdü biyedihil hâyrû vehüve alâ külli şey’in kadîr.”
“Allah’tan başka ilâh yoktur, yalnız O vardır ve hiçbir şerîki yoktur. Mülk O’nundur ve hamd de O’na mahsustur. Bütün hayırlar O’nun elindedir ve O her şeye kâdirdir.”
- Zikrin çeşitleri için tıklayınız…
8. Salat-ü Selam Getirmek
Resûlullah Efendimiz’e salavat getirmeyi Allah Teala emretmiştir. Ayrıca hadis-i şeriflerde salavat getirenin bütün sıkıntılarının giderileceği, günahlarının bağışlanacağı bildirilmiştir.
Nitekim ayet-i kerîmede şöyle buyrulur:
“Şüphesiz ki Allah ve melekleri, Peygamber’e çokça salât ederler. Ey müminler! Siz de O’na salavat getirin ve tam bir teslimiyetle selâm verin!” (el-Ahzâb, 56)
Übey bin Kab (r.a.) diyor ki:
“Ya Resûlallah! Ben sana çok salavat-ı şerîfe getiriyorum. Acaba bunu ne kadar yapmam gerekir?” deyince,
“Dilediğin kadar yap.” buyurdu.
“Öyleyse duamın dörtte birini salavat-ı şerîfeye ayırsam uygun olur mu?” diye sordum.
“Dilediğin kadar yap. Ama daha fazla yaparsan senin için hayırlı olur.” buyurdu.
“Öyleyse duaya ayırdığım zamanın yarısını salavat-ı şerîfeye ayırayım.” dedim.
“Dilediğin kadar yap. Ama artırırsan senin için hayırlı olur.” buyurdu.
“Öyleyse duaya ayırdığım zamanın üçte ikisini salavat-ı şerîfeye ayırayım.” deyince:
“O takdirde Allah bütün sıkıntılarını giderir ve günahlarını bağışlar.” buyurdu.
- Salavat nasıl getirilir? (Tıklayınız…)
- Peygamberimize Selam Nasıl Verilir? (Tıklayınız…)