Alın Teri ve Helal Kazancın Değeri
İslamiyet, tembelliği ve başkalarının sırtından geçinmeyi reddeder. Kişinin kendi el emeğiyle, alın teriyle kazandığı azıcık bir rızık bile, başkalarından minnetle alınan zenginlikten çok daha değerlidir. Abdülkadir Geylani, "Alın terinle kazandığını ye. Dinini satarak geçime çalışma. Kazan ve ye, başkalarına da dağıt" buyurarak helal kazancın iman ehlinin en temel vasfı olduğunu belirtir. Şeyh Sadi de, "İnsanın kendi el emeğiyle yediği sirke ile tere, başkasının ekmeğinden, kuzusundan daha iyidir" diyerek minnetsiz lokmanın kalbi karartmayacağına dikkat çeker. Helali aramak, kazanca haram ve şüphe katmamak, duaların kabul olmasının ve iç huzurunun anahtarıdır. Harama uzanan eller ve hırsla kazanılan mallar, nihayetinde sahibini manevi bir iflasa ve ahiret azabına sürükler.
Çalışmak ve Tevekkül Dengesi
Dünyevi bir işle meşgul olmak, tevekküle mani değildir; aksine sebeplere sarılmak kulluğun edebindendir. Geylani Hazretleri, önce kazanıp yemek için bir sanat sahibi olmayı, imanın tam kuvvetini buluncaya kadar çalışmayı tavsiye eder. Ancak kalbi sebeplere ve işin kendisine bağlamak en büyük tehlikedir. Kul, dükkanında çalışmalı, ailesi için rızık aramalıdır, fakat bilmelidir ki rızkı veren müşterisi, dükkanı veya çabası değil, yalnızca Allah'tır,. Dükkanını ve malını çocukların rızkı için bir çalışma vesilesi bilip kalbi Allah'a bağlayan kişi, şirke düşmekten kurtulur. Hakiki tevekkül sahibi, vesileleri kullanırken sonucun Mutlak Rezzak olan Allah'tan geleceğine iman eden kişidir.
Rızık Endişesini Terk Etmek
Kaderde yazılı olan rızık ne bir lokma eksilir ne de bir lokma artar. Bu gerçeği idrak edemeyen insan, hırsla dünyaya saldırır ve ahiretini unutur. Geylani (k.s.), "Geçim kederini kalbinden at. Allah rızkını gönderir. Bir şey seninse yormadan gelir" diyerek, boş yere kendini harap etmenin anlamsızlığını vurgular. İbn Ataullah da, kefil olunan rızık için çırpınmayı kalp gözünün körlüğü olarak niteler. Dini ve ahireti unutup sadece dünyalık peşinde koşan tüccarlar, ellerindeki malları bırakıp kabre girdiklerinde en büyük pişmanlığı yaşayacaklardır. Akıllı insan, ihtiyacı kadar dünyalığı helalinden kazanır, geri kalan vaktini kalbini temizlemeye ve ebedi hayata yatırım yapmaya harcar.