Sohbetin Kalp Üzerindeki Tesiri
Tasavvuf ehli ve İslam ahlakçıları, insanın kiminle vakit geçirdiğinin, onun manevi halini doğrudan etkileyeceğini sıkça vurgularlar. Kişi, arkadaşının dini ve ahlakı üzeredir. Abdülkadir Geylani, "Sen ölü kalplisin; keza sohbetin de kalbi ölmüşlerle… Seni yola götüren de kör" diyerek, maneviyattan yoksun, sadece dünya için yaşayan insanlarla arkadaşlık etmenin kalbi tamamen karartacağını belirtir. Bu halden kurtulmak için, iman ve irfan sahibi salih kimselerin sohbet halkalarına katılmak şarttır. Zira güzel ahlaklı insanların meclisinde bulunmak, manevi hastalıkların şifasıdır. Ruh, yanındakinin rengini alır.
Kötü Arkadaştan Sakınmanın Önemi
Kötü ahlaklı, gıybet eden, haramdan sakınmayan kişilerle oturup kalkan, zamanla onların günahlarına ortak olmaya başlar. Şeyh Sadi-i Şirazi bu gerçeği çarpıcı bir benzetmeyle ifade eder: "Bir melek, şeytanlarla (kötülerle) oturacak olsa, meleklikten çıkar; onlardan yabanilik, kötülük ve fesat öğrenir". Kötülerle oturan hiçbir zaman iyilik ve huzur göremez. Yine Attar'ın naklettiğine göre, dervişlerin sohbetini terk edip zenginlerin, sırf dünya hırsıyla yananların meclislerini tercih eden kişi, ruhani bir ölüme ve kalp körlüğüne müptela olur. İyilik yolunda mesafe kat etmek isteyen bir genç, cahil ve pervasız kalabalıklardan uzaklaşıp, takva sahibi ihtiyarların ve salihlerin gölgesine sığınmalıdır.
Hakiki Dost ve Manevi Yoldaşlık
Hakiki dost, senin dünyevi çıkarın için yanında olan değil, sana ahiretini hatırlatan, hatanı yüzüne edebince söyleyen kişidir. Şeyh Sadi, seni sadece öven ve hatalarını gizleyen sahte dostlardansa, eksiklerini sana bildiren samimi arkadaşların daha kıymetli olduğunu belirtir. Manevi yolda ilerlemek isteyenler, dedikodu yapılan, boş vakit öldürülen meclislerden "aslandan kaçar gibi" kaçmalıdırlar. Bunun yerine, "İlim şahsiyet sahiplerinin ağzından dinlenir" kuralınca, meclislerinde Allah'ın anıldığı, ilim ve hikmetin paylaşıldığı dostluklar kurulmalıdır. Doğru seçilmiş bir dost meclisi, kişiyi uçuruma düşmekten kurtaran en sağlam güvenlik ağıdır.