Emr-i Bil-Maruf'un Dindeki Yeri
İslamiyet'in ayakta kalmasını sağlayan en mühim müesseselerden biri "Emr-i bil-maruf ve nehy-i anil-münker"dir (iyiliği emredip kötülükten sakındırmak). İmam Gazali'nin belirttiği üzere, ademoğlunun her konuşması aslında aleyhinedir; bundan sadece Allah'ı zikretmek, iyiliği emretmek ve kötülükten alıkoymak müstesnadır. Çevresindeki yanlışları, dini sınırların çiğnenmesini gören bir mümin, eliyle, diliyle veya hiç olmazsa kalbiyle buğzederek buna tepki göstermekle mükelleftir. Ancak bu vazife yerine getirilirken uyulması gereken çok ince edep kuralları vardır.
Nasihatte Hilm (Yumuşaklık) ve Merhamet
Birine doğruyu anlatırken veya bir hatasından döndürmeye çalışırken kibir, öfke ve aşağılayıcı bir dil kullanmak faydadan çok zarar getirir. Seyyid Ahmed er-Rıfai, "Emr-i celili ile amel ediniz, fakat kahır, ihanet, zulüm ve kibir olmasın" diyerek bu konudaki şefkat ölçüsünü belirler. Hastasını iyileştirmeye çalışan bir doktor gibi, günahkâra da merhamet ve sevgiyle yaklaşılmalıdır. Dini hükümleri insanlara iletirken sertleşmek, karşı tarafın kalbini İslam'dan uzaklaştırır; oysa yumuşak ve kucaklayıcı bir üslup, taşı bile eriten bir mıknatıs gibidir.
Kendi Nefsini Unutmamak
İyiliği emreden kişinin düştüğü en büyük tehlike, anlattıklarını kendi hayatına tatbik etmemesidir. "İnsanlara iyiliği emreder de kendinizi unutur musunuz?" (Bakara,) ayeti bu durumdaki kimseler için şiddetli bir uyarıdır. İlmiyle amil olmayan bir nasihatçi, hastasına reçete yazıp da kendisi o şifadan mahrum kalan hasta bir doktor gibidir. Etkili bir nasihat, süslü sözlerle değil, kişinin kendi yaşantısıyla (hal diliyle) örnek olmasıyla gerçekleşir. İçi ve dışı bir olan, ahlakı güzel kimsenin sükûtu bile çevresindekiler için en büyük emr-i bil-maruftur.