Namaza Başladıktan Sonra Okunacak Dualar: Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Namaz Kıldıktan Sonrası Hangi Duaları Okurdu?
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) namaza başlarken ve kılarken okuduğu dualar, Müslümanların ibadetlerine derin bir anlam katmaktadır. Bu dualar, hem Allah’a hamdi ifade eder, hem de kulluğun en güzel örneklerini sunar. Ali bin Ebû Talib (r.a.)’den rivayet edildiğine göre:
Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem namaza kalktığı zaman tekbir alır sonra şu duaları okurdu:
“Müslüman olarak bütün varlığımı, gökleri ve yeri yaratana çevirdim, ben müşriklerden değilim. Şüphesiz namazım, kurbanım, dirilişim, ölümüm, şeriki olmayan, alemlerin Rabbinedir. Ben bununla emrolundum. Ben Müslümanların evveliyim.” (En’âm 163)
“Ey Allah, Sen Meliksin, senden başka ilâh yoktur. Ancak sen varsın, sen benim Rabbimsin, ben senin kulunum, ben nefsime zulmettim, günahlarımı itiraf ettim, benim günahlarımın hepsini bağışla, günahı ancak senden başkası bağışlayamaz.
Beni ahlâkın en iyisine hidayet eyle, ahlâkın iyisine beni senden başkası hidayet edemez, ancak sen edersin. Ahlâkın kötüsünden beni çevir, onun kötüsünden senden başkası çeviremez, emrinde tekrar hâzırım. Sana ibadette devamlıyım. Hayrın hepsi senin kudretindedir.
Ben sana döndüm, varışım sanadır. Sen yücesin, yükseksin, sana istiğfar eder ve sana tövbede bulunurum.”
Rükûa Vardığı Vakit
– “Ey Allah’ım, senin için rükû ettim, sana inandım, sana teslim oldum, kulağım, gözüm, iliğim, kemiğim, sinirim sana huşu etti. (Huzurunda eğildi.)”
Secde Ettiği Zaman
– “Ey Allah, senin için secde ettim, sana inandım, sana teslim oldum. Yüzüm onu yaratan sûrete koyup sûretini güzel yapan, gözünü ve kulağını (etten) yaratana secde etti. Yaratanların en güzeli olan Allah yücedir.”
Namazdan Selâm Verince
– “Ey Allah benim önce yaptığımı, sona bıraktığımı, gizlediğimi, açıkladığımı, israf ettiğimi, benden onu iyi bildiğini, bağışla, ibadette öne geçiren, arkada bırakan sensin. Senden başka aslâ ilâh yok.” derdi. (Ebû Dâvûd, Salât, 121/760; Müslim, Kitâbu’s-Salât, b. 40, n. 40, s. 346, c. 1; Tirmizi, Ebvâbu’s-Salât, b. 197, n. 266, s. 53, c. 2; İbn-i Mâce, Kitâbu’s-Salât, b. 18, n. 18, s. 284, c. 1; Nesêi, Kitâbu’l-İftitâh, n. 898, s. 129, c. 2)
Ali bin Ebû Tâlib (r.a.)’dan:
Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, farz namaza kalktığı zaman tekbir alır, iki elini omuzları hizasına kadar kaldırırdı. Kıraatini bitirdiği, rükû yapmak istediği, rükûdan doğrulduğu zaman, başlangıçtaki gibi, ellerini yine kaldırırdı. Namazında otururken hiç bir şeyde ellerini kaldırmazdı, iki secdeden kalktığı zaman yine ellerini kaldırır, tekbir alır.
Hayrın (hepsi) senin elindedir. Şer senden değildir, cümlesini zikretmedi. O rivâyette şu cümle ziyadedir. Namazdan dönüşünde ey Allah, önceden yaptığım, geriye bıraktığım, gizlediğim ve açıkladığım (her) şeyi bağışla sen benim Allah’ımsın senden başka ilâh yoktur. (Ebû Dâvûd, Salât, 121/761)
Bize Şuayb bin Ebû Hamza nakletti: Muhammed bin Münke dir, Ebi Ferve ve Medine ahâlisi fakihlerinden daha başkaları bana şöyle dediler:
– O duayı söylediğin zaman, ben Müslümanların evveliyim, cümlesini kastederek onun yerine:
– Ben Müslümanlardanım, de. (Ebû Dâvûd, Salât, 121/762)
Hadisin Açıklaması
760 no.lu hadisin evvelinde geçen En’âm sûresinin 163. cü ayeti dua ayeti üzerindendir. Bu ayet Hz. İbrahim’in milletinin taptığı putları terk edip bütün varlığı ile Allah’a döndüğünü ve ben Müslümanların evveliyim, dediğini hikâye ediyor.
“Ben Müslümanların eyveliyim,” yani kendisinden önce Müslüman bulunmayan Peygamber söyleyebilir. Fakat bir Müslümanın “ben Müslümanların evveliyim” demesi, benden önce Müslüman yok gibi bir manâ ifade edeceğinden, bu ayeti dua maksadı ile okuduğun zaman ve ene evvelül müslimîn yerine “ve ene minel-müslimîn” (ben Müslümanlardanım) demelidir, diye tavsiye edilmiştir.
Fakat bir mü’minîn islâmdaki gayreti ve ona aklı erdiği zaman emsali arasında ilk sarılanlardan olduğunu kasdederek: “Ben Müslümanların evveliyim,” diye ayeti olduğu gibi okumasında bir beis yoktur.
Enes bin Mâlik (r.a.)’dan rivâyet edilmiştir:
Bir zat namaza gelmişti. Acele yürümekten nefesi tıkanmıştı, tekbir aldı. Arkasından kendinde bereket dolu, güzel ve çok hamdle Allah’a hamdolsun, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem namazını bitirdiği vakit:
– “O, kelimeleri söyleyen hanginizdi? O, sakınılacak bir şey söylemedi,” buyurdu. O zat:
– Bendim ey Allah’ın Rasûlü, nefesim daralmıştı da onu söyleyiverdim, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem:
“Gerçek 12 melek gördüm onu (kelimelerin sevabını) kaldırmak hangisine nasip olacak, diye ona koşuyorlardı.” buyurdu.
Humeyd bu rivâyette şunu ziyade etti:
“Sizden biriniz namaza geldiği zaman, her zaman yürüdüğü gibi yürüsün, yetiştiğini kılsın, yetişemediğini kaza etsin.” (Ebû Dâvûd, Salât, 121/763; Müslim, Kitâbu’s-Salât)
İbn-i Cübeyr’in babası Cübeyr bin Mut’ım (r.a.)’dan:
O, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’i namaz kılarken gördü. Âmr bin Mürre rivâyetinde diyor ki; O, hangi namazdı? Bilmiyorum, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Allah (şanına lâyık) büyüklükle büyüktür. Allah Büyüklükle büyüktür, Allah’a çok hamdolsun, Allah’a çok hamdolsun.”
Üç kere de, “Sabah akşam Allah’ı tesbih ederim, şeytanın kibrinden, şiirinden (sebep olacağı) akıl karışmasından ve kendisinden Allah’a sığınırım,” derdi. (Ebû Dâvûd, Salât, 121/764)
Amr-bin Mürre şöyle dedi: Şeytanın nefsi: Şiiri.
Nefhi: Kibiri
Hemzi: ise ilişmesidir.
Hadisin Açıklaması
Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem tekbirleri ve tesbihleri üçer kere tekrar ederek okurdu. Tekbirle tesbih arasındaki “üç kere” ibaresi tekbirlerin üç kere tekrarlandığını ifade ediyorsa da, tekbirler üç defa lafzan tekrarlandığı için onların üç kere söylendiğini te’kide lüzum kalmıyor. Onun için tesbihlerin de üç kere tekrarlandığına hamlederek tekbirler böyle üç kere tekrarlandığı gibi tesbihler de üç kere tekrarlandı, manâsını uygun buldum.
Nâfî bin Cübeyr’in babası Cübeyr radıyallahu anh’dan:
Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in nafilede okuduğunu işittim deyip, geçen hadisin benzerini zikretti. (Ebû Dâvûd, Salât, 121/765; Müslim, Kitâbu’s-Salât)