Doğadaki İlahi Düzen ve Dağların Sırrı
Tefekkür, müminin kalbini dirilten ve Yaratıcısının azametini kavramasını sağlayan en yüce idrak biçimidir. İbret alınacak manzaralarla dolu olan yeryüzü ve içindekiler, basiret sahibi gözler için muazzam bir kitaptır. Eğer kişi sadece kendi nefsindeki mucizelerle yetinmek istemezse, yüzünü tabiata çevirmelidir. Allah Teâlâ'nın yeryüzünü nasıl yaydığını, etrafını nasıl genişlettiğini görmek büyük bir tefekkür konusudur. Yeryüzünün sükûnet bulup sarsılmaması için dağlar birer çivi gibi çakılmış, sert taşların içinden tatlı sular fışkırtılarak toprağa hayat verilmiştir. Eğer sular bu sert taşların içinde tutulmasaydı, hepsi birden boşalır ve yeryüzünü, ekinleri helak ederdi. Tüm bunlar mutlak bir ilim ve hikmetin eseridir.
Yağmurun İntizamı ve Rahmetin Damlaları
Bahar mevsimi geldiğinde yeryüzü, üzerine inen yağmur sayesinde canlanır, yeşillenir ve bin bir çeşit güzel renge bürünür. Allah'ın lütfunun en güzel tecellilerinden biri yağmurdur. Yağmur gökyüzünden bir kerede sel gibi inmez; Allah onu, kullarına ve nebatata zarar vermeyecek şekilde, havada damla damla ayırarak indirir. Her bir yağmur damlası, kendisi için tayin edilmiş olan yere doğru bir istikamette düşer. Susuzluktan kurumaya yüz tutan fidanların başı bu sularla yıkanır, ağaçların kökleri gizli damarlar vasıtasıyla bu rahmet suyunu emer. İnsan bu intizamı sadece izlerken, Allah'ın şefkati ve rahmeti her zerreye böyle nüfuz etmektedir.
Kar, Bulut ve İklimlerin Hikmeti
Suların gökyüzünden sadece yağmur olarak değil, aynı zamanda kar olarak da inmesinde büyük sırlar gizlidir. Yere düşen damlalar yolda soğuk hava dalgalarıyla karşılaşır, dondurularak kar haline gelir ve hallaçların attığı pamuk gibi yeryüzüne serilir. Eğer Allah, bütün dünya denizlerini ve sularını sayısız insanın, bitkinin ve hayvanın istifadesine sunmasaydı, hayat devam edemezdi. Bulutlar bir araya toplanır, rüzgârlar onları taşır ve toprağın tam ihtiyacı olduğu anda suyunu bırakır. Bütün bu ekolojik denge, kendi başına işleyen şuursuz bir mekanizma değil; Her Şeyi Bilen, Her Şeye Gücü Yeten ve sonsuz merhamet sahibi olan Yüce Yaratıcı'nın kullarına bahşettiği sayısız nimetler zincirinin bizzat kendisidir.