Dünyayı Kâr, Ahireti Sermaye Bilmek
Müminin dünya ile kurması gereken ilişki, tıpkı zeki bir tüccarın ticareti gibidir. İnsan, elindeki sınırlı ömür ve imkânları en çok kazanç getirecek (baki) yere yatırmalıdır. Abdülkadir Geylânî (k.s.), bu eşsiz manevi ticareti şu kuralla özetler: "Âhireti sermâyen, dünyayı da onun kârı olarak kabul et! Zamanını öncelikle âhiretinin tahsîline; sonra kalan zamanının bir kısmını dünyan için maîşet teminine harca!". Eğer insan dünyayı ana sermaye, ahireti ise boş vakitlerde uğraşılacak bir iş olarak görürse, hem dünyada yorgunluğa mahkûm olur hem de ebedi hayatını iflas ettirir.
İki Zıt Hanım Misali
Dünya ve ahiret arzusu insan kalbinde aynı anda mutlak hâkimiyet kuramaz. "Dünya ve âhiret iki hanım gibidir. Birisi senden razı olursa diğeri gücenir". İnsanın kalbi dünyaya, mal yığmaya ve makam kapmaya öylesine dalarsa, ahiret düşüncesi oradan kaçar gider. Ancak kul, dünyadayken zühd ve kanaat ile yaşayıp asıl gayesini Allah'ın rızasına ve ahiret yurduna bağlarsa, işte o zaman hem ahireti kazanır hem de dünya ona hizmetkâr olur. Dünyaya niyet edene sadece dünyalık verilir, ancak ahirete niyet edene Allah hem ahireti hem de dünyanın meşru nimetlerini lütfeder.
Faniden Geçip Baki Olana Yatırım
Ahireti sermaye kılan bir mümin, eline geçen malı, sağlığı ve vakti kendi nefsi için tüketmez; bunları sonsuzluk yurduna gönderir. Geylânî (k.s.), ömrün ve malın hızla tükendiğine dikkat çekerek, "Bina yapılması için çalışmalısın… Oraya (ahirete) gittiğin zaman fazlası ile bulursun" tavsiyesinde bulunur 39, 40. Ölüm anında elde kalan dünya malı bir yük ve pişmanlıktır. Hakiki akıl sahibi, dünyada yolcu olduğunu bilir; azığı olan ibadeti, infakı ve takvayı biriktirir, fani hevesleri bir kenara atar ve tüm varlığını Baki olan Yaratıcının sonsuz hazinesine teslim eder.