İmtihanın İlahi Kanunu ve Arınma
Dünya hayatı, bir zevk ve sefa yeri değil, baştan sona bir imtihan ve hikmet yurdudur. Müminlerin hayatı boyunca karşılaştıkları hastalıklar, kayıplar ve darlıklar, Allah'ın onları saflaştırmak ve kalplerindeki masivayı (dünya sevgisini) söküp atmak için gönderdiği birer manevi ilaçtır. Geylânî Hazretleri, "Elbette insana bela gelir. Ondan kurtulan azdır. Sana düşen, Allah'tan sabır dilemektir" buyurarak, musibetlerin kaçınılmazlığını ve sabrın gerekliliğini ifade eder. Belalar, tıpkı ateşe atılan altının cürufundan arınması gibi, müminin günahlarını döker ve onun manevi derecesini yükseltir.
Şikayeti Terk Etmek ve Rıza
Bela geldiği zaman feryat edip isyan etmek, insanlara dert yanıp (Hakk'ı halka şikâyet edip) sızlanmak, manevi hamlığın ve iman zayıflığının en net göstergesidir. Gerçek irfan sahibi, musibet anında yüzünü buruşturmaz ve "Bela geldiği zaman sabırlı olmak, ilmin faziletini belirtir" kuralınca vakarını korur. Başa gelen sıkıntıları kullara şikayet etmek, belanın acısını dindirmeyeceği gibi Allah'ın gazabını da celbeder. Mümin kişi, acının ardındaki ilahi rahmeti sezerek, "Bunda da bir hikmet vardır" demeli ve Hakk'ın kaza ve kaderine tam bir teslimiyetle boyun eğmelidir.
Sabrın Sonundaki Selamet ve Nimet
Zorluklara göğüs gerip sabredenler için Allah katında sonsuz mükafatlar hazırlanmıştır. Sıkıntılı zamanlarda gösterilen sabır ve tevekkül, nihayetinde büyük bir ruhsal aydınlanmaya (inşirah) ve manevi zenginliğe dönüşür. Geylânî Hazretleri'nin belirttiği gibi, "Mücahedenin; belâsına, sıkıntısına sabır edemedikten sonra, nasıl irfan duygusunu bulabilirsin?..". Belalar karşısında imanını koruyan, sabrını şükürle taçlandıran kul, hem bu dünyada kalp huzuruna erer hem de ahirette peygamberler, sıddıklar ve salihlerle beraber olma şerefine nail olur.