Nifak Alameti Olarak Gösteriş
Din, sadece ve sadece Allah'ın rızasını kazanmak, ahireti imar etmek ve nefsi terbiye etmek için gönderilmiş ilahi bir nizamdır. Ancak kalbi hastalıklarla dolu olan bazı kimseler, dini kisvelere bürünüp dünyevi menfaatler elde etmeye çalışırlar. Abdülkadir Geylânî (k.s.) bu dehşetli durumu "nifak" (ikiyüzlülük) olarak nitelendirir ve sert bir dille uyarır: "Dini âlet edip onunla geçim sağlamak nifak işaretidir… Dinini dünyaya harcayıp bitirme, dini, âhiret için harca", 5. İnsanlara vaaz veren, zahirde takva sahibi gibi görünen ancak gizlide dünya malına, makama ve şöhrete tapan kimseler, manevi iflasın eşiğindedirler. Zira onlar, ahiret sermayesini geçici ve değersiz dünya nimetleri uğruna heba etmektedirler.
İnsanların Övgüsünü Putlaştırmak
Dini dünyalığa alet etmenin en bariz göstergesi, yapılan amellerin Allah için değil, halkın gözüne girmek için yapılmasıdır. Namaz kılmak, oruç tutmak veya sadaka vermek gibi yüce ibadetleri, sırf insanlar "Ne kadar takvalı" desinler diye yapmak, riyanın (gösterişin) en karanlık yüzüdür. Bu tür insanlar, Allah'ın her an kendilerini gördüğünü unutarak, uzaktaki fani kulların nazarına değer verirler. "Sen Hakk'a kafa tutar oldun; yaptığın işler bunu gösteriyor. Gözlerinden hayâ duygusunu attı. Hak daima seni görmekte iken, uzaktan bakıp göremeyen eyledin" buyuran Geylânî Hazretleri, gösteriş için yapılan amellerin Allah katında hiçbir değerinin olmadığını, bunların ancak kuru bir yorgunluktan ibaret kalacağını belirtir.
Ahireti Unutup Fani Olana Aldanmak
Dini kullanarak dünyevi kazanç elde edenler, aslında büyük bir cehalet içindedirler. Zira dünya, kısa bir müddet sonra terk edilecek bir duraktan ibarettir. "Dünyada dünya için amel edersin. Dünya oğulları uğruna çalışırsın, ama âhiret âlemini de talep edersin, olur mu?" uyarısı, kalpteki bu zıtlığın kabul edilemez olduğunu gösterir. Gerçek mümin, dünyayı elinde tutsa bile kalbine sokmayan, ahireti her zaman ön planda tutan kişidir. Dinini fani çıkarlara alet edenler, ahiret gününde, dünyadayken halktan kopardıkları menfaatlerin hesabını verecek, o güvendiği insanların hiçbir faydasını göremeyecektir. Kurtuluş, dini yalnızca dinin sahibi olan Allah için yaşamakta saklıdır.