Gafletin Tehlikesi ve Ömür Sermayesi
Gaflet, insanın yaratılış gayesini, Allah'ın kendisini her an gözetlediğini ve ölümün mutlak bir gerçek olduğunu unutarak dünyanın fani meşgalelerine dalmasıdır. Geylânî Hazretleri, dünya hırsıyla sarhoş olanlara, "Ey uykudakiler, sizi unutup uykuya dalmayan biri var. Ey kaçanlar, sizden kaçmayan ve daima beraber olan bir şah var" diyerek muazzam bir sarsıntıyla seslenir. Ölümü düşünmeden ve hesaba çekileceği günü aklına getirmeden mal yığanlar, ölüm meleği kapılarını çaldığında büyük bir hüsran ve pişmanlık yaşayacaklardır. Akıllı insan, "Yarın ölecekmiş gibi" ahiretine hazırlanan ve elindeki ömür sermayesini boşa harcamayan kişidir.
Tövbenin Gücü ve Kalbin Dirilişi
Gafletten kurtulmanın en kesin ve acil yolu hakiki bir tövbedir. Tövbe, sadece dille söylenen kuru bir söz değil; kalbin derinliklerinde hissedilen büyük bir pişmanlık ve bir daha o günahlara dönmemek üzere alınan sarsılmaz bir karardır. "Tevbe bir kuvvettir. O her iyiliğin kalbi sayılır" hakikati, tövbenin insanın manevi hayatını nasıl kökten yenilediğini açıklar. Gözyaşlarıyla ıslanan ve Allah korkusuyla ürperen bir kalp, günah kirlerinden arınarak tertemiz olur. İşlenen her hatadan sonra vakit kaybetmeden Hakk'ın rahmet kapısını çalmak, mümini şeytanın tuzaklarından ve nefsin esaretinden kurtarır.
Ölüm Tefekkürü İle Hazırlık Yapmak
Ölümü sıkça tefekkür etmek, kalpteki dünya hırsını törpüler ve boş hevesleri yok eder. İnsan, kendi zayıflığını, "Kokmuş bir sudan yaratıldın" hakikatiyle idrak etmeli ve kibrin yerine mutlak bir tevazu yerleştirmelidir. Bütün varlığını Allah'a yönelten, geçmiş hatalarına ağlayan ve ahiret yolculuğu için salih ameller (iyi işler) biriktiren kul, hakiki manada uyanmış demektir. Bu kutlu uyanış, ölmeden önce manen dirilmeyi ve sonsuz ebediyet yurduna içi rahat, alnı ak bir şekilde geçmeyi sağlar.