Heva ve Hevesin Tanımı ve Çekiciliği
İnsanın doğasında yer alan ve aklın, mantığın ve ilahi emirlerin zıddına hareket etmeyi arzulayan her türlü geçici, bencil ve zararlı isteğe "heva ve heves" denir. Şeytanın en çok kullandığı ve nefsi en çabuk kandıran silah budur. Geylânî Hazretleri insanları sarsarak uyarır: "Ey heves düşkünü, gafleti bırak!.. Tabiî arzularını yen. Allah'ın yardımından ümit kesme", 24. Heva ve heves, insana dışarıdan son derece süslü, lezzetli ve cazip görünür. Haramlar, kısa vadeli kazançlar ve şan şöhret arzusu nefse bal gibi tatlı gelir; ancak yutulduğunda kalbi zehirleyen ve manevi hayatı felç eden ölümcül bir zehirdir.
Duygularla Değil, İlim ve Akılla Hareket Etmek
Hevasının peşinden koşan insan, aklını ve iradesini devre dışı bırakmış, duygularının kölesi olmuş demektir. "Ey cemaat! Kötü heveslere kapılmayın. Aklınızı, mantığınızı çalıştırın. Hisle, hevesle hareket etmeyin; bunlarla olan, yolda kalır". İslam dini, insanları rasyonel düşünmeye, Kur'an ve Sünnet ışığında yaşamaya davet eder. Kararlarını, o anki öfkesine, şehvetine veya geçici heveslerine göre alan bir insan, mutlaka hüsrana uğrar. Hakiki mümin, içinden kopup gelen arzuları önce İslam'ın terazisinde tartar; şayet şeriata ve edebe uygunsa yapar, değilse anında reddeder ve o hevesi boğar.
Hevadan Kurtuluş ve İlahi Özgürlük
Hevasını putlaştıran ve sadece canının istediğini yapan kişi, özgür olduğunu zannederken aslında en ağır esareti yaşamaktadır. Gerçek hürriyet, nefsin prangalarını kırmak ve yalnızca Allah'a kul olmaktır. "Hevânı yok etmek ve nefsini zayıf düşürmek için yapılan bu amel, riyâzet halidir… Bunları yaparsan arzu ettiğin her şeyi bulursun. Ve senin hakkında büyük izzet ve ikramlar hâsıl olur", 27. Heva ve heves rüzgarlarını dindiren bir kalp, deniz gibi sükûnete erer. Artık dünyevi kayıplar onu üzmez, sahte sevinçler onu şımartmaz. Nefsin esaretinden kurtulan kul, doğrudan doğruya Rabbinin himayesine girer ve ebedi kurtuluş beratını eline alır.