Tatlı ve Acı Meyvelerin Kaynağı
Allah'ın takdiri ve kader planı, hayır ve şerri barındıran muazzam bir ağacın iki dalına benzer. İnsan, bu ağacın etrafında dolaşırken son derece dikkatli olmalıdır. Hayır ve şerri bir ağacın iki dalından çıkan iki meyve olarak düşün. Dallardan birinin meyvesi tatlı, diğerinin meyvesi ise acıdır. Sen, ağacın acı meyveli dalının uzandığı o yasaklı iklim ve memleketi terk et!. Tatlı meyvenin tarafında durursan, senin gıdan ve kuvvetin ondan olur. Diğer dal cânibine gitmekten ve meyvesinden yemekten sakın ki; onun acılığı seni helâk etmesin. Acı meyveyi tatmak, sadece dilde biten bir ıstırap değil, bedenin bütün kısımlarına yayılan bir yıkımdır.
İki Dalın Fâili Olarak Allah'ı Görmek
Mümin, kâinattaki her olayın arkasında Allah'ın mutlak kudretini müşahede etmelidir. Hayır ve şer Allah Azze ve Celle'nin fiilleridir; ikisinin fâili ve mecrâsı Allah'tır. Şâyet söz dinler ve sakınırsan, bütün âfetlerden selâmette olur; bağış, emniyet ve rahat içinde bulunursun. Çünkü âfetler ve türlü belâlar bu acı meyveden meydana gelirler. Tatlı meyveden yersen onun tatlılığı cesedinin bütün bölgelerine dağılır ve onunla nîmetlenir ve mutlu olursun. Selâmet onun yakınında ve onunla birlikte durmaktadır.
Acılığın Zehrinden Korunma Yolları ve İtaat
Acı dalın yasaklı bölgesine kendi hevesiyle dalan kimse, ilahi sınırı ihlal etmiş olur. Mevlâ Celle ve Alâ'ya, emrini tutup nehyine son vererek boyun eğdiğinde, O'nun kaderine teslîm olursan, seni şerrinden korur ve hayrıyla sana ihsânda bulunur. Din ve dünya bakımından bütün kötülüklerden seni himâye eder. O halde bu ağaçtan uzaklaşmanda ve meyvelerini bilmemende bir hayır yoktur; önemli olan doğru dalda durmayı bilmektir. İtaatkâr mümin, dünyada acı gibi görünen imtihanların bile, aslında kendisini ahiret azabından kurtaran ilahi bir şifa ilacı olduğunun şuurundadır.