Mahlukattan ve Hevâdan Ölmeye Davet
Tasavvuf ahlakında "Fenâ" olarak adlandırılan manevi ölüm, fiziksel bir yok oluş değil; kalbin mahlukata, hevâya ve şahsi iradeye bağlılıktan kurtulmasıdır. Abdülkadir Geylânî Hazretleri bu sarsıcı süreci şöyle tasvir eder: Mahlûkattan öldüğünde sana denilir: "Allah sana merhamet etsin ve seni hevâdan öldürsün!". Hevâdan öldüğünde sana denilir: "Allah sana merhamet etsin ve seni irâdenden ve arzundan öldürsün!". Bu aşamalar, nefsin bütün fani beklentilerinden birer birer sıyrılmasını ve sadece Hakk'a odaklanmasını sağlar. İradenden öldüğünde sana denilir: "Allah sana merhamet etsin ve seni kendisinden sonra ölüm olmayan bir hayatla diriltsin!".
İradeden Geçip Allah'ın İradesiyle Yaşamak
Gerçek dirilişe eren kul, artık kendi bencil arzularıyla değil, Allah'ın lütfu ve muradıyla hareket eder. Kendisinden sonra fakirlik olmayan bir zenginlikle zengin kılınasın, kendisinden sonra mahrumiyet olmayan bir bağışla bağışlanasın. Kendisinden sonra bedbahtlık olmayan bir rahatlıkla rahatlatılasın, kendisinden sonra dert olmayan bir nîmetle nimetlendirilesin. Kendisinden sonra cehâlet olmayan ilimle ilimlendirilesin, kendisinden sonra korku olmayan bir güvene erdirilesin. O kul artık yeryüzünün ve gökyüzünün en hür insanı olmuştur; zira onu esir edecek hiçbir dünyevi bağ kalmamıştır.
Gerçek Tevhid ve Yakîn Sahibi Olmak
Kendi mevhum varlığını Allah yolunda eriten kul, ebedi saltanata dünyadayken adım atar. Tâ ki, umutların tahakkuk edebilsin, sözlerin tasdîk edilebilsin. Böylece, gözün görmediği bir kibrît-i ahmer, misli olmayan bir azîz, ortağı olmayan bir güzîde, benzeri olmayan bir yegâne olursun. Seninle mühürlenir velâyet! Sana dönüşür abdalân!. Havastan, avâmdan, serhattakilerden, çobandan, sürüden, imamlardan, ümmetten ve bütün insanlardan belâlar seninle savılır. Memleketlerin ve kulların âmiri sen olursun. Zira sen halktan kendi mevhum benliğinden geçersen, ölü sayılırsın; Allah dilerse konuşursun.