Aceleciliğin Şeytandan Olması
İnsanın en büyük zafiyetlerinden biri, ettiği duanın ve kıldığı namazın sonucunu anında dünyada görmek istemesi, bu olmadığında ise ümitsizliğe düşmesidir. Abdülkadir Geylânî Hazretleri, "Duâya İcâbeti Geciktirdi Diye Rabb'e Gücenmenin Nehyi" hususunda kulları şiddetle uyarır. Duâya karşılık vermeyi geciktirdi diye Rabbin Azze ve Celle'ye darılmak da ne oluyor?. Aceleci olursan şeytanın askeri olursun. Dikkatli hareket ve sabır ise Hak tarafından ilham olunur. Acele eden kimse, eline ne gibi şeylerin gireceğini bilemez, ne istediğini anlayamaz. Duaların gecikmesi, kulun pişmesi ve şeytani acelecilikten kurtulması için ilahi bir rahmettir.
Duaya İcabetin Gecikmesindeki İlahi İhsan
Kul bilmelidir ki, her şeyin vuku bulacağı bir ecel (vakit) ezelden tayin edilmiştir. Diyorsun ki; "Hem beni mahlûkattan bir şey istemekten men ediyor ve kendisinden istemeye teşvîk ediyor, hem de duâ edince icâbet etmiyor.". Şâyet ben hürüm dersen; sen kâfirsin! Yok eğer ben Allah'ın kuluyum diyorsan, o zaman sana şöyle söylenir: Duâna karşılık vermeyi geciktirdi diye, hikmetinde ve sana ve bütün mahlûkatına olan rahmetinde dâir ilminde veya başka konularda Azze ve Celle'yi itham mı ediyorsun?. Şâyet sen O'nu ithâm etmeyip hikmetine güveniyorsan; senin menfaatini istediği için geciktirdiğine inanıyorsan; o zaman Azze ve Celle'nin hikmetine niçin rıza göstermiyorsun?.
Kulluk Edebini Takınmak
Dua bir tahakküm aracı değil, acziyetin itiraf makamıdır. Senin için gerekli olan; duâda devâmlılık, sığınmada sadâkat, Rabbin Azze ve Celle'ye hüsn ü zan beslemek, sıkıntının O'nun tarafından giderilmesini beklemek, vaadini tasdîk etmektir. Emirlerini yerine getirmek, yasaklarından kaçınmak ve seninle ve takdîri vâki olduğunda da ölü gibi davranmaktır. Eğer illâki birini ithâm etmen ve ona kötü zan beslemen gerekiyorsa, kötülüğü ve Rabbi Azze ve Celle'ye isyânı emreden nefsini seçmen daha iyidir. Nefsine muvâfakatten ve ona kulluk etmekten ve bütün hâllerde onun fiiline ve sözüne râzı olmaktan sakın!.