İki Hanım Gibi Olan Dünya ve Ahiret
İslam ahlakında insanın kalbini aynı anda hem dünyanın fani heveslerine hem de ahiretin baki nimetlerine bağlaması imkansızdır. Abdülkadir Geylânî (k.s.), bu çatışmayı muazzam bir şekilde şöyle tasvir eder: "Dünya ve âhiret iki hanım gibidir. Birisi senden razı olursa diğeri gücenir". Her ikisine de gönül vermek, insanın iç dünyasını böler ve onu şaşkınlığa sürükler. Âhireti sermâyen, dünyayı da onun kârı olarak kabul et!. Zamanını öncelikle âhiretin tahsîline; sonra kalan zamanının bir kısmını dünyan için maîşet teminine harca!. Dünyayı sermâyen, âhireti kazancın olarak düşünme!.
Dünyayı Terk Edip Ahireti Sermaye Yapmak
Ahireti önceleyen kul, aslında her iki cihanda da saadeti garanti altına almış olur. Sen âhiret yoluna girip onu sermâyen yapsaydın; hem dünyan, hem âhiretin kazancın olacaktı. Ve dünyandan olan nasîbin mutluluk ve mürüvvet içinde sana ulaşacaktı. Sen korunmuş ve ikram edilmiş olacaktın. Zira Nebî -sallâllahu aleyhi vesellem- şöyle buyurmuştur: "Allah âhirete niyet edene dünyayı da verir. Dünyaya niyet edene ise âhireti vermez.". Çünkü niyet; ibâdetlerin rûhu ve ta kendisidir.
Asıl Nasibin Peşinde Koşmak
Kalp sadece tek bir mutlak sevgiliye (Allah'a ve O'nun rızasına) yöneltilmelidir. Dünyadayken zühd ile Allah'a itâat edip âhiret yurdunu istersen, Allah Azze ve Celle'nin seçkin kullarından olursun, muhabbet ve tâat ehlinden sayılırsın. Sonra âhireti de kazanmış olursun ki; o cennettir ve Allah Azze ve Celle'nin civârıdır. Dünya da sana hizmet eder; ondan sana takdîr olunan nasîbin gelir seni bulur. Çünkü her şey onu yaratana ve mevlâsına tâbidir. Dünya ile meşgul olup âhiretten yüz çevirirsen Rabbin sana öfkelenir. Ve âhiret elinden kaçar gider; dünya da sana karşı koyar.