Dinin Özü Olarak Verâ
Tasavvufi terbiyenin en temel dinamiklerinden biri, sadece haramlardan kaçınmakla yetinmeyip, helalliği veya haramlığı kesin olarak bilinmeyen şüpheli şeylerden de şiddetle uzak durmak olan "verâ" makamıdır. Abdülkadir Geylânî (k.s.), "Dînin özü verâ'dır, onu helâk eden ise açgözlülüktür" diyerek bu ahlakın manevi korunmadaki hayati önemini vurgular. İnsan nefsine uyarak dünyalıklara saldırdığında ve mubahların (serbest bırakılanların) ötesine geçerek şüphelilere daldığında, farkında olmadan haram sınırlarına yaklaşır. Nitekim Peygamber Efendimiz'in ashabından Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer, "Biz günaha düşmek korkusuyla yetmiş tür mubahı terk ederdik" veya "Harama düşmek korkusuyla helâlin onda dokuzunu terk ederdik" diyerek verânın zirvesini yaşamışlardır.
Mubahlar Çevresinde Dolaşmanın Tehlikesi
Şeriatın kesin olarak yasakladığı sınırların çevresinde, kişinin hevesle dolaşması büyük bir tehlikedir. Bir kimse melikin kalesine girmek istese, birinci, ikinci ve üçüncü kapılardan geçerek asıl daireye ulaşır. Eğer kişi kapının dışında oyalanırsa veya şüpheli sularda yüzerse, muhafızların (meleklerin ve ilahi sınırların) gazabıyla karşılaşabilir. Verâ sahibi bir mümin, nasipler (dünyalık kısmetler) karşısına çıktığında bile onlara hemen atılmaz; "Mubahlığı ortaya çıkıncaya kadar herhangi bir işe girişmeme" kuralına sımsıkı sarılır. İç dünyasında o eylemin sırf Allah rızası için olup olmadığını tartar; nefsinin veya şeytanın bir arzusu mu olduğunu araştırır.
Azimet Yolunu Tutmak ve Selamet
Ruhsatlarla yetinmek ve nefsin her istediği mubahı ona vermek kişiyi zamanla tembelleştirir ve manevi uyanıklığını köreltir. Gerçek hakikat ve selamet yolu "azimet"tedir; yani dinin hükümlerini en üst seviyede, hiçbir taviz vermeden ve titizlikle yaşamaktır. Her kim azimeti seçerse, nefsini terbiye eder, şeytanın vesveselerinden korunur ve kalbini ilahi nurlara açmış olur. Ölüm gelip çattığında bu kimse, ibadet ve taat içinde bir hayat sürdüğü için büyük bir mükafata kavuşur. Şüpheli hiçbir lokmayı midesine indirmeyen, şüpheli hiçbir eyleme adım atmayan kâmil mümin, manevi yolculuğunda tökezlemeden doğrudan Hakk'ın rızasına (vuslata) erişir.