Siyasi Ayrılıkların Dini Yansımaları
Abdülkadir Geylani'nin eserinde zikredilen gruplar, İslam tarihindeki siyasi anlaşmazlıkların dini yorumlar üzerindeki etkisini gözler önüne sermektedir. Özellikle Ali (radıyallahü anh) ve Muaviye (radıyallahü anh) arasındaki ihtilafın farklı taraflarca nasıl tevil edildiği, zamanla radikal sapmalara yol açan fırkaların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Hakemlik meselesi gibi hassas konularda dahi oluşan ayrılıklar, bazı grupların diğer sahabe-i kirama karşı küfür sınırına itmesi gibi aşırı yorumlara sebep olmuş, bu da İslam ümmetinin birliğine büyük zarar vermiştir.
Hâricilerin Çeşitli Yorumları ve Radikal İtikadi Anlayışlar
Geylani'nin eserinde detaylıca aktardığı Hâriciler, İslam'ın temel prensiplerinden sapmış çeşitli alt gruplara ayrılmıştır. Mechüliyye’nin Allah’ı bazı isimlerle bilmenin âlimlik ve müminlik getirdiği iddiasından, Saltiyye’nin İslama kabul edenin çocuklarının yetişkin olup İslam'a geçene kadar müslüman sayılmaması gerektiği görüşüne, Ahnesiyye’nin seyyidin kölesinin zekatından almasına izin vermesi gibi sıra dışı ve çoğu zaman tartışmalı yorumlar içermektedirler. Bu grupların bazıları, hatta İslâm'ın temel ibadetlerini bile yeniden yorumlayarak, örneğin Bid‘iyye’nin namazın sadece sabah ve akşam olmak üzere iki rekâta indirgemesi gibi sapkış fikirleri savunmuşlardır; böylece dinden tamamen uzaklaşmışlardır.
Şiiliğin Kökenleri, Farklı Kolları ve İtikadi Yönelimleri
Geylani, Şia’nın kökenlerini Ali (radıyallahü anh) sevgisiyle başlamış ancak zamanla farklı yorumlara ayrılan bir hareket olarak tanımlamaktadır. Şia'nın Râfızilik, Galiye ve Katiyye gibi çeşitli kolları, Hz. Ali ve onun evlatlarına olan bağlılık derecesi ve diğer sahabe-i kirama bakış açısı gibi konularda önemli farklılıklar göstermektedir. Özellikle Galiye’nin Hz. Ali hakkında aşırı ve temelsiz iddialarda bulunması, Şia'nın daha radikal bir hal almasına neden olmuştur; bu durum, İslam tarihindeki tartışmalı konuların başında gelmektedir.