BİRİNCİ FEN · ÜÇÜNCÜ BÂB · BİRİNCİ FASIL · İkinci Madde
İkinci Madde
Ateş küresinin tabiatını ve kãbiliyetlerini, uzaklığını ve büyüklüğünü
bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki astronomi bilginleri şöyle demişlerdir: Ateş
unsurunun esas itibariyle tabiatı, sıcaklık ve kuruluk olup mutlak mânâda
yüce olması sebebiyle diğer unsurlara muhâliftir. Ayrılma ve birleşmeyi
kabul ettiği için oluşum ve bozuşuma (kevn ü fesâd) açık olmakla çeşitli
şekiller almaya kãbiliyetlidir. Nitekim yukarıda açıklandığı üzere, ateşin
kendi asıl kütlesinden kopup inen parçalarının yerdeki benzerlerine
dönüşüp başkalaşım geçirdiği gayet açıktır.
Gözlemciler ve geometri bilginleri görüş birliği içinde demişlerdir ki; ateş
küresinin dışbükey yüzeyinin yeryüzünden uzaklığı takrîben, kırk bir bin
dokuz yüz yirmi altı (41 926) fersah olarak ölçülmüştür. İçbükey yüzeyinin
yeryüzüne olan mesafesi ise, on beş bin yirmi altı (15 026) fersah olarak
hesaplanmıştır.
Ateş küresinin kalınlığı ve derinliğine gelince; bunlar takrîben yirmi altı
bin dokuz yüz (26 900) fersah olarak ölçülüp hesaplanmıştır. Ve çeşitli
delilerle bu uzaklıkların söylendiği gibi oldukları ispatlanmıştır.