İKİNCİ FEN · ÜÇÜNCÜ BÂB · ÜÇÜNCÜ FASIL · Altıncı Madde
Altıncı Madde
Ayak mafsalını hareket ettiren kasları bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki anatomi bilginleri şöyle demişlerdir: Ayak
mafsalını hareket ettiren kasların bir kısmı ayağı üst tarafa kaldırır. Bir
kısmı ise aşağıya indirir.
Ayağı kaldıranlar içinde büyük bir kas vardır ki ayağın iç tarafının önüne
konulup ayak ucunun dış kısmından doğarak, baldır üzere meyilli olarak
başparmak tarafına gitmiştir. Başparmağın köküne yakın bir yere bitişip
ayağı kaldırır. Diğer bir kas, yine baş tarafından doğup ondan bir kiriş
almıştır. Serçe parmağın köküne yakın bir yere bitişip ayağı kaldırmıştır.
Özellikle ilk kas buna uyum gösterdiğinde ikisi birlikte ayağı yukarı
kaldırırlar. Ayağı aşağıya çeken kasların bir çifti, uyluk başından doğup
daha sonra birleşerek, baldırın arka tarafına meyledip etsi yapıda
olmuşlardır. Onlardan büyük bir kiriş doğup topuk kemiğine bitişmiştir ki
topuk kirişi diye adlandırılmıştır. Şu halde bahsi geçen kiriş, anlatılan
topuğun dış tarafından eğik olarak çekmiştir. Tâ ki ayak yere basabilsin.
Buna bir adale yardımcı olmuştur ki menekşe (patlıcan) rengindedir. Dış
uçtan doğup etsi kirişe bitişmeden kendi inip topuğun arkasında birinci
kasın bitişme yerinin üstüne birleşmiştir. Eğer bu iki kasın veya kirişlerinin
birine zarar gelirse, ayak topal olur.
İki kirişi olan bir adale de topuk ucunun iç kısmından doğup en aşağıya
giderek, ikiye ayrılmıştır ki, iki adaleden biri başparmaktan bileğin en alt
kısmına birleşmiştir. İşte bu adale ayak korunmuş ve çekilip indirilmiştir.
İkinci adale, birinciyi geçip başparmağın ilk mafsalına girerek, onu iç tarafa
eğri olarak açmıştır. Uyluğun dış ucundan bir adale doğup bu iki kasın
birisine birleşmiştir.
Daha sonra baldırın içine geçtiğinde yine ondan ayrı gitmiş ve (onu da
geçerek) ayağın en alt kirişine yönelip ayağın iç tarafına yayılan kas misali
bu da ayağın altına tamamıyla yayılıp kuşatmıştır. Böylece avuç içinde
bulunan faydalar ayak içinde de bulunmuş olsun. Bu sanatlarda nice
hikmetler olduğu bilinsin ve Hakk’ın kudretinden ibretler alınsın. “Hikmetli
Yaratıcı’yı her türlü noksanlıktan tenzih ederiz” denilsin. Allah teâlâ her
türlü ayıp ve noksandan tenzih edilmiş olsun. Her yücelik ve kemâl ile
vasıflandırılsın. Büyüklüğüne tazim olunsun.