ÜÇÜNCÜ FASIL · Dördüncü Madde
Dördüncü Madde
Karaciğerden biten ecvef damarın yukarı çıkan kısmını ve ellere gelen
kollarını ve faydalarını bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki anatomi bilginleri şöyle demişlerdir: Baş
damarının aslı, omuz damarıdır. Ondan dağılmış olan şubelerin ilk
başlangıcı baş damarıdır ki o pazuya hizalanınca ondan pazunun dış
kısımlarına ve cildine dağılmış olan şubelerden ibarettir. Daha sonra dirsek
mafsalına yakın oldukları için, üç kısım olmuşlardır ki biri ön kol venidir
(habl-i zirâ‘, vena cava antibrachi) ve bu kısım ön kol kemiklerinden kalın
olanının dış yüzü üzerinde uzanmıştır. Oradan dış tarafa ve ön kolun aşağı
kemiğinin yumruk kısmına meylederek, bileğin dış yüzeyinde dağılmıştır.
İkinci kısmı, sâid’in dış tarafında dirseğe yönelip koltuk altından bir şubeye
karışıp ikisinden “uruk-ı ekhel” denilen bir damar meydana gelmiştir.
Üçüncü kısmı, derinden aşağıya inip yine koltuk altından bir şubeye
karışmıştır. Koltuk altının ilk şubeleri, pazu derinliklerine dalıp orada olan
kaslara dağılıp orada kaybolmuşlardır. Ancak bir şubesi [136/a] kol
kemiğine ulaşmıştır.
Koltuk altı, dirsek mafsalına yakın geldiğinde iki kısma ayrılmıştır. Bir
kısmı derine inip baş damarından daha derine inerek yukarıda bahsi geçen
şubeye bir miktar bitişip sonra bir miktar onunla beraber gidip daha sonra
ondan ayrılmıştır. Bu ayrılan venin biri iç tarafa inip serçe ve yüzük
parmakların hepsine ve hatta orta parmağın ortasına kadar ulaşmıştır.
İkincisi ise mafsala çıkıp kemiğe temas eden elin kısımlarında dağılmıştır.
Koltukaltının ikinci kısmı, “sâid” içinde dört dal olmuştur ki bir dalı “sâid”
in aşağılarında bileğe varıncaya kadar dağılarak ayrılmıştır. İkinci dalı,
birinci dalın üstünde aynen onun gibi dağılarak yayılmıştır. Üçüncü dalı,
“sâid” in ortasında, aynı şekilde bilekten kollara ayrılmıştır. Dördüncü dalı
bunların en büyüğü olup o en yüksek ve belirgin damar olup onun bir kolu
baş damarının bir koluna birleşip ikisinden “ekhel” meydana gelmiştir.
Kalanları basilik damarlardır ki bir defa daha derine inmiştir.
Ekhel damarı iç taraftan doğup üst oynağa çıkıp oradan dış tarafa gidip
Yunanca’daki Lam şeklinde iki kol olmuştur. Üstteki kolu, bileğin üst
oynağının tarafına inip oradan bileğe yönelmiştir. Başparmağın arkasında
ve onunla işaret parmağı arasında ve işaret parmağının kendisinde
dağılmıştır. Alt kolu alt oynak tarafına inip üç dala ayrılmıştır ki bunun bir
dalı işaret parmağı ile orta parmağın arasına gelip orada üst daldan işaret
parmağına gelen damarın bir dalına birleşerek, onunla bir damar olmuştur.
İkinci kolu ki “eslem”dir, orta parmak ile yüzük parmağı arasında
dağılmıştır. Üçüncü kolu, yüzük parmağı ile serçe parmak tarafına
yönelmiştir ve bunların hepsi parmak mafsallarına taksim olunmuştur.
Bunlardan, ellerin parmakları, Allah’ın kudreti ile her zaman beslenerek
gelişmiştir.
“İnsanı en güzel şekilde yaratıp şekil veren hikmet sahibi Allah’ı tesbih
ederiz. O’nun şânı yücedir.”