İKİNCİ FEN · ÜÇÜNCÜ BÂB · BİRİNCİ FASIL · Birinci Madde
Birinci Madde
Kasların cisimleri birbirine yakınlaştırmasını ve onlarla sağlanan
hareketleri özetle bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki anatomi bilginleri şöyle demişlerdir: İnsan
bedeninde var olan dört yüz yirmi yedi adet bilinçli ve isteğe bağlı
hareketin tamamlanması ve mükemmelleşmesi, sinirler aracılığı ile kalpten
beyne ve ondan vücut organlarına ulaşan kuvvetle enerji sağlanıp hareketli
organların asılları sayılan sert kemikler ile ince ve yumuşak maddeden
oluşan sinirlerin doğrudan teması uygun olmadığından, Bârî teâlânın
lutfuyla kemikler ile vücut organları arasında sinirlere benzeyen dokular
yerleştirilmiştir. Bu bağlar sinirler ile tek bir cisim gibi bir araya gelmiş ve
bir ağ gibi şebeke oluşturmuştur.
Bağlar ile sinirlerden oluşan cisimler baş, beyin ve omur iliğin
hacimlerinin taşıyabildiği oranda ilk çıkış yerinde ince olup özellikle
organlara taksim olunup dallara ayrıldığında her bir kemiğin [121/b] payına
düşen bağ son derece ince ve zayıf olup asıl çıkış yerinden uzaklaştıkça
zayıflayıp bozulacağı belli olduğu için Bârî teâlâ hikmetiyle önlemini
tedbirini alıp bağlardan oluşan mezkur cisimleri sinirlerle kalınlaştırıp
aralarını kas dokusu ile doldurup zar ile bir perde çekerek, sinirlerin
özünden olan direği ortada muhafaza etmiştir. Şu halde kasları meydana
getiren maddelerin hepsi sinirlerden, kiriş yapılan sinirlerden, liften, etten
ve örtücü bir perdeden oluşmuştur ki bu uzva kas derler. Bu kas, toplanmak
suretiyle kasıldığında ondan uzuv tarafına yönelen veteri kendine doğru
çeker (böylece fleksiyon meydana gelir). Bu durumda o uzuv buruşarak
kasılır. Yine bu kas, kendini salıvermekle uzadığında o veter gevşer
(ekstansiyon meydana gelir). Bu durumda o uzuv açılıp uzar. Bilinçli
hareketlerin hepsi bu şekilde meydana gelip muhtelif şekillerde yerine göre
biçim alır.
“Kasları yaratan ve hareketleri düzenleyen Allah’ı tesbih ederiz. O’nun
şânı yücedir. Nimetleri herkesedir. O’ndan başka ilâh yoktur.”