İKİNCİ FEN · İKİNCİ BÂB · ÜÇÜNCÜ FASIL · İkinci Madde
İkinci Madde
Ön kol kemiklerini bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki anatomi bilginleri şöyle demişlerdir: Ön kol
kemiği uzunlamasına iki kemikten meydana gelir. Onlara zendeyn denir.
Bunların başparmağa yakın olarak üst tarafta bulunanı daha ince olup ona
zend-i a’lâ denilmiştir. Serçe parmağa yakın olan alttaki kemik taşıyıcı
durumunda olduğundan daha kalın yaratılmış ve ona zend-i esfel
denilmiştir.
Zend-i a’lânın faydası; ön kolu onunla aşağıya doğru gelecek şekilde
çevirmek ve el ayasını da yukarı doğru çevirmektir. Zend-i esfelin faydası
ise, bileği gevşetmek ve kasmaktır. Bu iki kemiğin her birinin ortası ince ve
yumuşak yaratılmıştır. Böylece kalın kaslar onları kolayca taşıyarak, ağırlık
veren kalınlıklarından kurtulmuş olsunlar. Fakat çevreleri etli kaslardan
oluşmadığı için ve bağlar ile örtüldükleri için, mafsalların hareketiyle
doğacak olan sürtünmeden korunmak için [alt uçları] kalın ve dayanıklı
yaratılmıştır. Zend-i a’lâ eğri olup eğriliği iç tarafta başlayarak bir kıvrımla
üst tarafa yönelmiştir. Bunun faydası, zend-i a’lâyı eğri hareketlere uygun
hale getirmek olarak bilinmiştir. Gevşetme ve kasma hareketleri için en
uygun pozisyon, doğru ve düz hal olduğu için zend-i esfel dümdüz
yaratılmıştır.
Dirsek mafsalı, kol kemiği ile zend-i a’lâ ve zend-i esfelin eklemlerinden
meydana gelir. Zend-i a’lâ tarafında bir küçük çukur vardır ki kol kemiğinin
üst tarafında olan lokma ona bağlıdır. O çukurda bu lokmanın dönmesiyle
rotasyon meydana gelir. Zend-i esfelin iki uzantısı vardır ki aralarında (
sin) harfine benzer bir kesme bulunmuştur. Ve onun çukurunda olan yüzeyi
dışbükey yaratılmıştır. Böylece kol kemiği çukur tarafında olan kesmeye
dahil olup dirsek mafsalı onunla birleşmiş olsun. Böylece içteki kesme
çukurun kesmesi üzerinde arkaya ve alt taraflara hareket ettiğinde el açılır.
Daha önce bahsi geçen lokmayı içinde tutan çukurdan kesmenin yüzeyi
ayrıldığında, elin daha fazla açılmaya engel olup kol kemiği ile ön kol
kemiği yönleri birbirine yakın olarak dururlar. Bahsi geçen iki kesme
birbirinin üzerinden ön ve üst taraflarına hareket ettiklerinde, el kapanıp ön
kol kemiği kol kemiğine önden ve alt taraftan bitişir. [119/a] İki uzantının
alt tarafları tek bir şey gibi bir araya gelip onlardan bir geniş ve ortak çukur
ortaya çıkar ki çoğu zaman alt taraftaki uzantıda görülür. Bu çukurdan arta
kalan kısım, tehlikelerden uzak olmak için yuvarlak ve avuç içi gibi düz ve
yumuşak yaratılmıştır. Zend-i esfelin çukurunun arkasında dikey bir uzantı
vardır ki onun faydası koruma ve muhafazadır.
“Bunları hikmet ve san’atla yaratan Allah’ı tesbih ederiz. O’nun şânı
yücedir.”