BİRİNCİ FEN · ÜÇÜNCÜ BÂB · ONUNCU FASIL · İkinci Madde
İkinci Madde
Organların isimlerini ve kuvvetlerini bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki anatomi bilginleri şöyle demişlerdir: Bedende
olan her bir uzvun kendisinde tabiî bir kuvveti vardır ki uzvun beslenmesi
ancak o kuvvetle (mümkün) olur. O kuvvet, besini çeker, tutar ve organlara
faydalı hale getirerek fazlalıklarını dışarı atar.
Organların en kuvvetlisi beyin ve karaciğerdir. Çünkü bu ikisi hayat
kuvvetini, tabiî sıcaklığı ve ruhu kalpten alırlar; beyin bütün hislerin [112/a]
kaynağı olup karaciğer kalbin hâricinde bedenin bütün organlarının kaynağı
olmuştur. Çünkü kalp, göğüs içerisinde sol memenin altında, karaciğer
cinsinden ve onun renginde, fincan (kozalak) şeklinde kıymetli ve hassas
bir uzuvdur ki sivri tarafı aşağıdadır. Ortasında göz bebeği misali,
organların en latîfi olan siyah bir nokta vardır. İsmi “süveydâ”dır. Ruhun ve
bütün kuvvetlerin kaynağıdır. Hayvanî ruhun ve insânî nefsin yeri, Rabbânî
ilhâmın iniş yeri ve Hakk’ın nazargâhıdır. Bütün âzâlara hayat, hareket,
idrak ve gıda vererek terbiye eder. O, bedenin sultanıdır, bütün kuvvet ve
âzâlar onun hizmetçileri ve vatandaşlarıdır ki o bütün bedenin yöneticisidir.
Şu halde, bedenin âzâlarının kimisi yönetici uzuvlardır, kimisi de yardımcı
uzuvlardır. Bazısı ise ne esas uzuvlardandır, ne de yardımcı uzuvlardan
sayılır. Yönetici uzuvlar, bedendeki ilk kuvvetlerin çıkış yerleridir. Şahsın
ya da ırkın devamı için onların varlığına ihtiyaç vardır.
İnsanın hayatiyetini sağlayan esas (yönetici) uzuvlar üçtür. Biri, hayat
kuvvetinin kaynağı olan kalptir. Bir diğeri his ve hareket kuvvetinin
kaynağı olan beyindir. Sonuncusu ise beslenme kuvvetinin kaynağı olan
karaciğerdir. Irkın devamını sağlayan esas uzuvlar da yine bu bahsedilen üç
uzuvdur. Fakat ırkın devamına mahsus olarak dördüncü uzuv testislerdir ki
onlar nesli koruyan meniyi meydana getirmek için gereklidir. Testisler aynı
zamanda erkek ve kadının cinsel ayırımı için gerekli olan mizacı ifade
ederler. Yardımcı uzuvlara gelince; bunlardan bazısının görevi hazırlamaya
mahsustur. Bazısının görevi ise yerine getirmeye ve ulaştırmaya (müeddî)
mahsustur. Hazırlama görevi, esas uzvun fiilinden öncedir, yerine getirme
ve ulaştırma görevi ise esas uzvun fiilinden sonradır. Kalbin hazırlama
görevini ve hizmetini akciğer yapar. Yerine getirme ve ulaştırma işini ise
damarlar yapar. Beynin hazırlama hizmetçisi karaciğerle diğer ruh ve gıda
âzâlarıdır. Yerine getirme ve ulaştırma hizmetçisi ise sinirlerdir. Karaciğerin
hazırlama hizmetçisi, midedir. Yerine getirme hizmetçisi ise venlerdir.
Testislerin hazırlama hizmetçisi, onlardan önce meniyi meydana getiren
âzâlardır. Onların yerine getirme hizmetçisi, erkeklerde idrar kanalı ve
onunla testisler arasında olan damarlardır. Kadınlarda ise dölyatağına
spermi ulaştıran damarlar ve dölyatağıdır. Spermin fonksiyonu onda
tamamlanır. Orası ceninin oluşacağı mekândır.
“Benzersiz yaratma gücüne sahip Allah’ı her türlü noksanlıktan tenzih
ederiz.”