BİRİNCİ FEN · İKİNCİ BÂB · YEDİNCİ FASIL · Birinci Madde
Birinci Madde
Parlak Venüs yıldızının Ortakmermezli küresini bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki astronomi bilginleri şöyle demişlerdir: Yukarıdaki
maddelerde sözü edilen yedi gezegenden biri de Venüs’dür ki o, Ay feleğine
nispetle üçüncüdür; parlak güneşin altında bulunur. “İki aşağıdakiler”
(süfleyn) namı ile bilinen iki feleğin üst tarafta ve Güneş feleğine en yakın
olanıdır. Venüs yıldızı, feleğinde tek başına hâkim olup “Küçük Kutlu”
(sa‘d-i asgar) ismiyle adlandırılmıştır.
Astronomi bilginleri, üç yüksek feleğin (selâse-i ulviye) yapısında olduğu
gibi, Venüs yıldızı için de üç adet feleğin varlığını isbat edip buna göre
nizamını vermişlerdir. Bunlardan birinci felek; merkezde, kuşakta,
kutuplarda ve harekette burçlar feleğine benzer ve o mümessildir. İkinci
felek; merkezin dışındadır ki yine birinci feleğin gövdesinde birbirine
paralel iki yüzeyle kuşatılmış olup Episiklin merkezini taşıyıcıdır. Üçüncü
felek; bizzat Episikl felektir ki Venüs yıldızı onun bir tarafında sabit olup
Episikl felek, kendi merkezi üzerinde kendine mahsus hareketiyle dairesel
hareket ettikçe, Venüs’ü de kendisiyle birlikte döndürür.
Venüs yıldızının Ortakmermezli küresi, küllî felektir. Merkez ve
mihverinde, kuşaklarla kutuplarında ve hareketinde burçlar feleğine
uyumludur. Diğer gezegenler gibi ona mutabıktır. Ve birbirine paralel iki
yüzeyle kuşatılmış olup kürevî bir cisimdir. Üst tarafı, üzerinde bulunan
Güneş feleğinin içbükey yüzeyine teğettir. İçbükey yüzeyi ise, altındaki
Merkür’ün dışbükey yüzeyine teğettir. Ve bu felek, Ortakmermezli küre
kendi üzerinde ve altında bulunan diğer felekler gibi, öncelikle en büyük
feleğin günlük hareketine tâbi olup ilk hareket ile âlemin merkezi etrafında
doğudan batıya âheste hareket eder. İkinci hareketiyle ise, burçlar feleğinin
yavaş hareketi kadar, kendine mahsus hareketiyle, âlemin merkezi etrafında
batıdan âheste gider. Sanki burçlar feleğinin hareket ettirmesiyle hareket
eder. Şu halde, yıldızın yeröte yerberi, Çıkış düğümü ve iniş düğümü
noktaları bu hareketiyle her yetmiş senede bir derece gider.