BİRİNCİ FEN · BİRİNCİ BÂB · ÜÇÜNCÜ FASIL · Altıncı Madde
Altıncı Madde
Tansîfin (Bir sayıyı ikiye bölme işlemi) en kolay yolunu bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki aritmetik bilginleri şöyle demişlerdir: Bir sayıyı
ikiye bölmenin en kolay yolu şudur:
Sayıları yukarıda anlatıldığı üzere yazıp işlem çizgisini çeker, sonra
soldan başlayarak her basamağın yarısını kendi hizasında işlem çizgisinin
altına yazarsın.
Eğer sayı çift ise yarısını tam sayı olarak yazarsın. Ve eğer sayı tek ise,
artan için aklımızda 5 tutup bunu sonrasında bulunan sayının yarısı üzerine
eklersin. Burada 1’den başka sayı varsa o akılda tutulan 5 sayısını sonraki
basamağın altına yazarsın.
Eğer o basamakta 1 veya 0 (sıfır) varsa, o 1 için de 5 sayısını akılda tutup
anlatıldığı şekilde basamakların sonuna kadar gidersin. Basamaklar
tamamlanınca elde kesir kalırsa o işlem çizgisinin sağında (rakamlarla
karışmaması için) elif (
) şeklinde yazarsın.
8730313 (5)
4365156,5 Sağlaması 7/7 [433]
Tasnifin (ikiye bölme) sağlaması: Bölünenlerin toplamını almakla olur.
[22/b] Eğer sonucun sağlaması, yarısı alınan sayının sağlaması ile
örtüşürse, işlem doğrudur. Aksi takdirde yanlış yapılmıştır.