-2. CİLT- · 217 – CUMA GÜNÜNÜN BAYRAM GÜNÜNE RASTLAMASI
1070 – İyas bin Ebû Remle-eş-Şâmî radıyallahu anh’dan: Muaviye bin Ebû Süfyân’ın yanında bulundum. Zeyd bin Erkam’a şöyle soruyordu: Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem ile birlikte bir günde (biri Bayram öbürü Cuma olmak üzere) iki Bayrama hazır bulundun mu? dedi. Zeyd bin Erkam: – Evet, dedi. Muaviye: – Nasıl yaptı, dedi. Zeyd: – Bayramı kıldırdı (kılmak isteyen kılsın diye) Cuma’ya ruhsat verdi, dedi. [131]
İZAH
Bayram ile Cuma bir güne rastladığı takdirde, Bayramın kılınacağı Cumanın kılınmamasına ruhsat verildiği bildiriliyor. Bu hadis, Müçtehidler arasında, çeşitli görüşlere sebep olmuştur. İmam Azam Hazretleri ve Şâfiî’ye göre, Bayram Cumaya rastlar, Bayram namazında şehirden uzak, köy halkından kimseler varsa, onların Cuma’yı beklemeden köylerine dönmelerine ruhsat verilir. Çünkü Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem’in arkasında Bayram namazında Avâlî denen Medine köylerinden insanlar da vardı. Ama şehir halkı aynı gün Cuma namazını da kılmaya mecburdurlar. Ahmed bin Hanbel Hazretleri bu hadisin zahiri ile delil getirerek Bayram Cumaya rastlarsa, Bayram namazı kılınır. İster şehirli, isterse köylülerin cumayı kılmamalarına ruhsat verilir. Dilerlerse Cumayı kılarlar. Dilerlerse kılmazlar. Ama öğle namazını kılmak Farzdır, diyor. İmam Cuma’yı kıldırmaya mecburdur. Onun için hiçbir mezhep de muhayyerlik yoktur. (Avn-ül-Ma’bûd, c. 1)
1071 – Atâ bin Ebî Rabâh radıyallahu anh’dan: İbn-i Zübeyr hem bayram, hem de Cuma olan bir günde sabahın erken saatinde, bize Bayram namazını kıldırdı. Sonra biz Cuma’ya gittik. O, gelmedi. Biz de ayrı ayrı kıldık. (O vakit) İbn-i Abbas Taif’te idi, geldiğinde İbn-i Zübeyr’in yaptığını ona anlattık, İbn-i Abbas şöyle dedi: (İbn-i Zübeyr) sünnete isabet etti [132]
1072 – İbn-i Cüreyc radıyallahu anh’dan: Atâ dedi ki, İbn-i Zübeyr’in zamanında, Ramazan bayramı ile Cuma bir güne tesadüf etti. İbn-i Zübeyr iki bayram bir güne tesadüf etti, dedi ve ikisini birden toplayarak erkenden iki rekat kıldı. İkindi namazına kadar bu iki rekata başka namaz ilave etmedi.
İZAH
Abdullah İbn-i Zübeyr’in Cumayı vaktinden önceye aldığı, bayram vacip olduğu için Cumanın içinde düşünerek ikisini bir kıldığı anlaşılıyor. Ahmed bin Hanbel’e Cuma namazı zevalden önce kılınabilir mi? diye soruluyor. – Kılanı ayıplamam, cevabını veriyor. Bir de İbn-i Zübeyr’in sabah kıldığı namaz Bayram namazı olup, Cumayı ruhsata dayanarak terkedip öğle namazını evinde kılmış olması mümkündür. (Maâlim-üs-Sünen, c. 2, s. 12)
1073 – Ebû Hüreyre radıyallahu anh’dan: Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem’den rivâyetine göre; Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem şöyle buyurdu: “– İşte şu gününüzde iki bayram bir araya geldi. Biz her ikisini de kılacağız, dileyene (Bayram namazı) Cumaya da yeter.” [133]