-2. CİLT- · 181 – DÖRDÜNCÜ REKATTAN SONRA TEVERRÜKTEN SÖZ EDENLER
963 – Ebû Humeyd es-Saidî radıyallahu anh’dan: Muhammed bin Amr şöyle dedi: Onu Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem’in ashabından on kişinin içinde dinledim. Ahmed bin Hanbel ise şöyle der: Muhammed bin Amr bin Atâ der ki: Ebû Humeyd es-Saidî’yi Rasûlullah’ın ashabından içlerinde Ebû Katade’nin de bulunduğu on kişinin arasında dinledim. Ebû Humeyd şöyle dedi: Ben Rasûlullah’ın namazını en iyi bileninizim oradakiler: Öyleyse açıkla, dediler. Râvî hadisi nakledip şöyle devam etti. Ebû Humeyd dedi ki: Rasûlullah: Secde ettiği vakit ayak parmaklarını diker. Sonra Allahuekber der (başını) kaldırır, sol ayağını ikiye büker ve üzerine oturur sonra, sonraki rekatta da böyle yapardı, dedi. Sonra Ahmed bin Hanbel. Hadisi anlattı. Ebû Humeyd devamla şöyle dedi: Selama en yakın secdeye geldiğinde, sol ayağını sağa çıkarır ve sol yanı üzerine teverrük yaprak otururdu. Ahmed bin Hanbel şunu da ziyâde etti. Sahabiler Ebû Humeyd’e, “doğru yaptın, Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem de işte böyle kılardı.” dediler. Fakat Ahmed bin Hanbel’le Müseddet rivâyet ettikleri hadislerinde Humeyd’in ilk iki rekatta nasıl oturduğunu zikretmediler. [74]
İZAH
Bu hadis dört rekatlı namazların birinci oturuşunda sol ayağı yere yayıp onun üstüne oturmanın, son oturuşta da teverrüken oturmanın efdal olduğunu ifade ediyor. İmâm Şâfiî Hazretleri bu görüştedir. İmam Azam Hazretlerine göre her iki oturuşta da sağ ayağı dikip sol ayak üzerine oturmak efdaldir. Mâlik Hazretlerine göre her iki oturuşta da teverrük yapmak efdaldir. (Avn- ül-Ma’bûd, c. 1, s. 363) Teverrük: Sol ayağını sağ taraftan çıkarıp oturakları üzerine oturmaktır. Her iki ayağı sağdan çıkarmaya da teverrük denir. Yeftehu: Diker, hafif meylettirir, kıbleye doğru çevirir demektir. “H” Harfi ile olduğu için açar manasına değildir.
964 – Muhammed bin Amr bin Atâ radıyallahu anh’dan: O Rasûlullah’ın ashabından bir toplulukla oturuyordu, şu bir önce geçen hadisi anlattı. (İsa bin İbrahim Mısrî) Ebû Katade’yi söylemedi. “Ebû Humeyd oturduğu vakit sol ayağı üzerine oturur, son rekatta oturduğu vakit de sol ayağını sağdan çıkarır, oturakları üzerine otururdu.” dedi.
İZAH
Kaddeme: Öne alır demektir. Burada sol ayağını oturağından ileri alarak sağ tarafından çıkarır demektir.
965 – Muhammed bin Amr el-Âmirî radıyallahu anh’dan: Ben bir toplulukta idim, diye geçen hadisi rivâyet etti. Ve o rivâyette şöyle dedi: İkinci rekat oturduğu vakit sol ayağının içine oturur, sağ ayağını dikerdi. Dördüncü rekat olunca, sol oturağını yere dayar, her iki ayağını da bir tarafından çıkartırdı.
966 – Abbas -veya Ayyaş- bin Sehl es-Sâidi radıyallahu anh’dan: O, babasının da bulunduğu bir toplantıda idi (iki hadis önce geçen konuşmaları anlatıp) ve orada dedi ki (Ebû Humeyd) secde etti. İki avuçları iki dizleri ve iki ayaklarının uçları üzerine doğruldu. Sağ ayağını dikerek teverrüken oturdu. Sonra tekbir alıp (tekrar) secde etti. Sonra tekbir alıp kalktı, teverrük yapmadı. Sonra ikinci rekata dönüp onu da kıldı. Evvelki gibi tekbir aldı. Ve iki rekattan sonra oturdu. Ayağa kalkmak isteyince tekbirle kalktı, sonra son iki rekatı da kıldı. Selam verdiği vakitte sağına ve soluna selam verdi. Ebû Dâvud dedi: İsa bin Abdullah hadisinde, Ebû Humeyd’in teverrük hakkında ve iki rekattan kalkışında ellerini kaldırdığı hususunda anlattıklarını anlatmadı.
967 – Abbas bin Sehl radıyallahu anh’dan: Ebû Humeyd, Ebû Üseyd, Sehl bin Sâid ve Muhammed bin Mesleme bir araya geldiler diyerek (önce geçen) şu hadisi nakletti. İkinci rekattan sonra ne kalkmayı ne de oturmayı zikretmedi. Namazı bitirince sol ayağını döşeyip oturdu. Sağ ayağının uçlarını kıbleye çevirdi.
İZAH
Bu rivâyetlerde atıf yapılan hadis-i şerif 260 ıncı babın birinci hadisidir. 963 nolu hadisle aynı olmakla berâber ondan daha teferruatlıdır.