BEŞİNCİ BAB · ÜÇÜNCÜ FASIL · Üçüncü Madde
Üçüncü Madde
Öğrencinin hocasından ders almasının âdâb ve erkânını bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki edep ehli şöyle demişlerdir: Öğrencinin
hocasından ders almasının âdâb ve erkânı on beştir:
1-Hocasına selâm vermek ve (derse geldiği sırada onu) ayakta karşılamak.
2-Hocanın izniyle (oturunuz demesiyle) oturmak.
3-(Hocanın huzurunda) namazda durur gibi edeple oturmak.
4-Hocanın huzurunda az (ancak gerektiği kadar) söz söylemek.
5-Hocası soru sormadıkça konuşmamak.
6-Ondan izin almadıkça soru sormamak.
7-Filan âlim senin söylediğinin tersini savunuyor, diyerek ona zıt görüş
ileri sürmemek.
8-Anlatılan konuyu hocasından daha iyi bildiğini ihsas etmemek. [376/a]
9-Derste arkadaşının kulağına gizlice söz söylememek.
10-Başını önüne eğip (derse yoğunlaşarak) etrafa ilgi göstermemek.
11-Yanında biri hocanın gıybetini yapmaya kalkıştığında ağzını sıkıca
tutmak ve mümkünse konuyu kapatmak.
12-Hocanın derse her gidip gelmesinde ayağa kalkmak.
13-Hoca dersi bitirip ayağa kalkınca artık soru sormamak.
14-Hoca yola koyulduğu sırada ona soru sormayıp ardı sıra yürümek.
15-Hocasının evlâdına ve yakınlarına da saygı gösterip ikram etmek.
Kişi, hocasının dış görünüşü itibarıyla kötü bir iş işlediğini görünce ona
hemen muhalefet etmeyip işin aslını araştırıp iç yüzünü öğrenmeye
bakmalıdır. Konunun iç yüzünü hocanın daha iyi bildiğini düşünerek,
hatırına
sû-i
zanda
bulunmak
geldikçe,
Hz.
Mûsâ
ile
Hızır
(aleyhimesselâmın) kıssasını hatırlamalıdır.
İlim öğrenip hocasından feyz almak isteyen herkese şu lâzımdır; hocasına
yukarıda bahsi geçen âdâb ve erkân üzere davranmalıdır ki (Allah’ın
nûrundan bir hisse olan) ilmi elde edebilsin. Nitekim şöyle denilmiştir;
“İlme kavuşan ancak hürmet ve tazimle kavuşmuş, onu kaybeden de
hocasına hürmeti terk ettiği için kaybetmiştir.”
Beyt
Üstâzına ta‘zîm it, zîrâ ki dinilmişdir:
Men allemenî harfen, kad sayyerenî abden.
Günümüz Türkçesiyle
Üstâdına saygılı ol, çünkü şöyle denilmiştir. “Bana bir harf öğretenin
kölesi olurum.”