-2. CİLT- · 186 – TEŞEHHÜDDE (PARMAKLA) İŞARET ETMEK
987 – Ali bin Abdurrahman el-Muaviyyi radıyallahu anh’dan: – Abdullah bin Ömer, benim namazda çakılları karıştırdığımı gördü. Namazdan çıkınca beni (bundan) menetti. Ve bana: – Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem’in yaptığı gibi yap, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem nasıl yapardı, dedim. Abdullah bin Ömer: – Namazda oturduğu vakit sağ elini, sağ uyluğuna kor, parmaklarının hepsini yumar, baş parmağını takip eden (şahedet) parmağıyla işaret eder, sol elini de sol uyluğuna kordu. [83]
İZAH
Teşehhüdde sağ elin, sağ diz üzerine konuluşunda birkaç şekil rivâyet edildi.
1 – 957 nolu hadiste geçtiği gibi en küçük parmakla, onun yanında bulunan parmağı yumup, orta ve baş parmakla halka teşkil edip, şehâdet parmağını kaldırarak işaret etmek.
2 – Müslim’in Abdullah bin Ömer yoluyla rivâyet ettiği bir hadiste: Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem namazda oturduğu vakit sağ elini sağ dizine kor, parmaklarıyla 53 (elliüç) teşkil eder, şehâdet parmağıyla işaret ederdi, denilmektedir. Bu durumda: Baş parmağının başını şehâdet parmağın orta boğumuna kor, orta parmağı diğer parmağı ile büküp dizi üzerine kordu.
3 – Bu hadiste olduğu gibi bütün parmakları yumup şehâdet parmağı ile işaret etmek.
4 – Müslim’in ve Ebû Dâvud’un Abdullah bin Zübeyr yoluyla rivâyet ettikleri bir hadiste bildirildiği gibi: – Eller dizlere konulur, baş parmak orta parmak üzerine konur, şehâdet parmağıyla işaret edilir. İşaretten gaye dil ile yapılan nefy ve isbatı, el ile de tekit etmektir. Hanefîlerce: “Lâ ilahe” denildiği vakit parmak yukarıya kaldırılır, “İllallah” denildiği vakit de aşağı indirilir. İmam Şâfiî’ye göre: Parmak “İllallah” denildiğinde kaldırılır. Hanefî fukahası bu rivâyetlerden birinci ve ikinci rivâyeti esas olarak aldılar. Teşehhüdde işaret sünnettir. Fakat bunun nasıl yapılacağını herkes bilemediği için, bunun terk edilmesini uygun gören fakihler de vardır. (Avnul Ma’bûd, c. 1, s. 325, Menhel, c. 5, s. 102)
988 – Âmir bin Abdullah bin Zübeyr, o da babasından radıyallahu anh: Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem namazda oturduğu vakit, sol ayağını sağ uyluk ve inciğinin altına kor, sağ ayağını döşer, sol elini de sol dizinin üstüne kor, sağ elini de sağ uyluğunun üzerine kor ve parmağıyla işaret ederdi. Abdülvahid, şehâdet parmağıyla işaret ederek nasıl yapılacağını bize gösterdi. [84]
989 – Abdullah bin Zübeyr radıyallahu anh’dan: – O, Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem duâ ettiği vakit parmağıyla işaret ederdi. Ancak onu hareket ettirmezdi, diye anlattı. İbn-i Cüreyc şöyle dedi: – Amr bin Dinar ziyâde ederek dedi ki: Bana babası Abdullah bin Zübeyr’den naklen Amr şöyle haber verdi: – Babam Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem’i sol eli ile sol uyluğu üzerine yüklenir olarak böylece duâ ettiğini görmüş.
990 – Âmir bin Abdullah bin Ez Zübeyr radıyallahu anh’dan; o da babasından: – (Geçen) şu hadisi rivâyet etti ve dedi ki: – Gözü işaretini geçmezdi. [85] Ebû Dâvud dedi ki: Haccac’ın hadisi daha tamamdır.
İZAH
Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem şehâdetleri okurken, parmağıyla işaret ettiğinde, gözleri parmağını takip eder, sağa sola bakmazdı. Çünkü, tahiyyat okurken huzurlu durabilmek için, kucağa bakmak gerekir. Gözün görme hududu genişledikçe, huşu ve huzur da o nispette dağılır.
991 – Mâlik bin Numeyr el-Huzaî’den o da babası Numeyr radıyallahu anh’dan: Peygamber sallallahu aleyhi vesellem sağ kolunu sağ uyluğuna koyarak şehâdet parmağını bir parça eğerek kaldırdığını gördüm, dedi. [86]