ÜÇÜNCÜ FEN · İKİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL · Altıncı Madde
Altıncı Madde
Uykunun beğenilmeyen bir şey olduğunu ve çok uyumanın zararlı
olduğunu bildirir.
Ey azîz! Bilinmelidir ki Allah dostları şöyle demişlerdir: Gaflet uykusu,
beğenilmeyen, kötülenen bir durumdur. Uykunun fazlası gevşeklik ve
tembellik verir. Çünkü avâmın uykusu, beden organlarının çalışmalarını
durdurur. Böylece ömürden bir kısmı boşa gider.
Nitekim Hak teala Kelâm-ı Kadîm’inde; “Geceleyin sizi öldüren
(öldürür gibi uyutan)” (En’âm, 6/60) buyurmuş ve uykunun ölümün kardeşi
olduğunu duyurmuştur. Hak tealadan uzak olan kişi ehl-i hasrettir ve hasret
ehlinin uykusu bir musibettir. Ârif ise Hakk’ın huzurundadır. Hakk’ın
huzurunda olanların uykusu, Hakk’a yöneliş ve manevî lezzettir.
Gaflet olan uyku; Hakk’ın huzurundan kovulma, uzak kalma ve
pişmanlıktır. Hüsran, cehalet ve ayıplanmayı gerektirir. Bu durum, kişinin
ilim ve hikmetten mahrum olunduğuna işarettir. Çünkü ârifin lezzeti,
Hakk’ın yüce huzurudur. Hayatı, muhabbettir.
Mevlâ’ya muhabbetin alâmetleri üçtür: Geceleri ibadet etmek, güzel
konuşmak ve Allah’a hamd etmek. Şu halde gece uykusu, Hak’tan yüz
çevirme ve vebaldir. Eğer uyku, lezzetli bir nimet olsaydı, cennette olurdu.
Hâlbuki cennette uyku yoktur. İyice bastırmadıkça uykuya itibar edilmez.
Çünkü uyku ile kişiyi kemâle erdiren manevî dereceler elde edilemez.
Nazm
1-Azîz başın-içün gice yâr içün uyuma
Uğurla leyli felekden şikâr içün uyuma
2-Çün uyudun nice bin gice hazz-ı nefs içün
Bir iki şeb ne olur yâr-ı gâr içün uyuma
3-Latîf yâr ki, hergiz uyumaz anın ile
Huzûr idüp giceler ol nigâr içün uyuma
4-Helâl olur mu, ağır uyku hasta sâhibine
Terahhum eyle bu kalb-i fikâr içün uyuma
5-Hudâ dimiş ki, benim âşıkım gice uyumaz
Hayâ idersen, eger şeb o âr içün uyuma
6-İşitmedin mi ki şeb kâm alır kamu uşşâk
Bu aşk-ı pâdişeh-i kâm-kâr içün uyuma
7-Hezâr kerre didim Hakkı Hakk’a gel giceler
Yoğ oldığın bilesin tâ o var içün uyuma
Günümüz Türkçesiyle
1-Aziz başın için, O yar için gece uyuma. Geceyi felekten uğurla,
avlanmak için uyuma.
2-Ne zamandır, binlerce gece, nefsin hazzı için uyudun. Bir iki gece ne
olur, can dostu için uyuma.
3-O latif Yâr ki, her kim uyumaz O’nunla. Huzur ara gecelerde; Ol
Sevgili için uyuma.
4-Hastası olana, ağır uyku helâl olur mu? Merhamet eyle, bu yaralı kalp
için uyuma.
5-Hudâ buyurmuş ki “Benim âşığım gece uyumaz!” Geceden utanırsan
eğer, o utanış için uyuma.
6-İşitmedin mi ki geceden kâm alır bütün âşıklar. Bu Pâdişâh’ın aşkını
kazanmak için uyuma.
7-Binlerce kez dedim; “Hakkı, Hakk’a gel gecelerde.” Yok olduğunu
bilesin, O var için uyuma.