MENÂSİKHAC BÖLÜMÜ · 48 – KABE’NİN RÜKÛNLERİNİ İSTİLÂM
1874 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in Kâbe’nin Yemen tarafına gelen iki ruknünden başka hiçbir yerine el sürdüğünü görmedim. [604]
İZAH
İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan rivâyete göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Hacer-i Esved ve Rükn-i Yemanî’ye el sürmek hataları döker” buyurdu. Neseî de İbn-i Abbas radıyallahu anh’in rivâyetine göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Hacer-i Esved cennettendir,” buyurmuş. Abdullah bin Ömer radıyallahu anh’dan rivâyet olunduğuna göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem sırtını Kâbe’ye dayamış olarak şöyle buyurdu, “Hacer-i Esved ile Makam-ı İbrahim cennet yakutlarından iki yakut idiler. Eğer Allah (c.c) bunların nûrunu söndürmemiş olsaydı, Doğuyla Batı arasını ziyalandırırdı.” İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan kıyamet gününde şu taşın iki dili, iki de dudağı olacak, kendisini hakkıyla istilâm edenlere şahitlik edecek. İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem devesi üzerinde Kâbe’yi tavaf ediyordu, Hacer-i Esved’e her gelişinde ona işaret ediyordu. Buharî ve Müslim de İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan Hacer-i Esved’in istilâmından soruldu. İbn-i Ömer de Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in Hacer-i Esved’i istilâm edip öptüğünü gördüm, dedi. Hacer-i Esved’i izdiham dolayısı ile öpemeyenler elleriyle istilâm ederler, ellerini öperler. Buhârî ve Müslim’de Nâfi radıyallahu anh’dan: İbn-i Ömer’i Hacer-i Esved’i eliyle istilâm edip sonra da ellerini öptüğünü ve sonra ben Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den bunu gördüğüm günden beri bunu terk etmedim dediğini” işittim. Hacer-i Esved’i istilâm, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den üç şekilde vâritd oldu. Hacer-i Esved’i öpmek, eliyle istilâm edip ellerini öpmek, sopa ile istilâm edip sopayı öpmek bunların he üçü de sahih rivâyetlerle, rivâyet edildiler. Rukn-i Yemânî’nin de istilâm edildiğine bu hadis delildir. Yemen cihetindeki iki rukünden murat biri Hacer-i Esved, diğeri de Rukn-i Yemânî’dir. Anne babaya ebeveyn, ay ve güneşe kamereyn denildiği gibi taglib tariki ile bu iki rükne de Yemânîyeyn denilmiştir.
1875 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre: Aişe radıyallahu anha’nın “şüphesiz Hicr-i (İsmail’in) bir kısmı Kâbe’ye aittir” sözü ona haber verildi. İbn-i Ömer: Aişe radıyallahu anha’nın bunu Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den muhakkak işittiğini zannederim. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in bu iki (Irak ve Şam) rüknüne istilâmı terk etmesi bu rükünlerin (Hz. İbrahim’in attığı temel) Kâbe temeli üzerinde olmayışlarındandır zannederim. Hacıların tavafta hıcrı (İsmail’in) arkasından dolaşmaları da (Hicr’in bir kısmının Kâbe’ye ait olmasındandır. [605]
İZAH
İbn-i Ömer’in bu sözünü Buhari ve Müslim de rivâyet ettiler, bu rivâyetlerde açıkça anlaşılacağı gibi Hacer-i Evsed’le Rukn-i Yemânî’yi istilâm, bunların Kâbe’nin Hz. İbrahim tarafından atılan asıl temelleri üzerinde olduklarından, diğer iki rükün ki Rukn-i Şâmî ve Rukn-i Irâkî’nin istilâm edilmeyişi, bunların Kâbe’nin Hz. İbrahim tarafından atılan temelleri üzerinde olmayışlarındandır.
1876 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem her tavafında Hacer-i Esved’le Rükn- i Yemânî’yi istilâm etmeyi terk etmezdi. Nâfi diyor ki: Abdullah bin Ömer de Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e ittibaen istilâmı terk etmezdi. [606]