-2. CİLT- · 319 – KADİR GECESİ
1378 – Zir radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Übey bin Ka’b’e, “Ey Ebû’l-Münzir! Kadir gecesini bana anlat,” dedim. Arkadaşımız (İbn-i Mes’ûd’a) ondan soruldu da, “Kim senenin gecelerini ibadetle geçirirse kadiri bulabilir,” dedi. Bunun üzerine Ubey cevaben dedi ki: Allah Ebâ Abdurrahman’a rahmet etsin. Yemin olsun ki Kadir’in ramazanda olduğunu biliyor. Müsedded rivâyetinde şunu ziyâde etti: “Amma (Ebû Abdurrahman) insanların buna bağlanıp (ihmalkar hareketlerini) kerih gördüğü için veya avunup kalmamalarını arzu etti de (tayinen bildirmedi) hadisin bundan sonraki kısmında iki râvî de Übey’in şöyle dediğine ittifak ettiler. Yemin olsun ki; kadir Ramazanın yirmi yedinci gecesindedir, şaşmaz. Zir dedi ki: Ey Ebal-Münzir! O gecede olduğunu nereden bildin, dedim. Übey bin Ka’b: – “Peygamberin bize haber verdiği alâmetle bildim,” dedi. – Asım dedi ki, “Zir’e alâmet nedir?” diye sordum. Zir: – “O gecenin sabahında güneş tas gibi karanlık (daire şeklinde) yükselene kadar ışıksız olur,” dedi. [316]
1379 – Damra bin Abdullah bin Üneys, o da babası Abdullah’tan şöyle rivâyet etmiştir: Benî Seleme’den bir topluluk içinde idim. Onların en küçüğü de bendim. Onlar Rasûlullah’tan, “Kadir gecesini bize kim soruverecek,” dediler. O gün de ramazanın yirmi birinci gününün sabahı idi. Camiye çıktım. Peygamber Efendimizle akşam namazını kıldım. Sonra Peygamber sallallahu aleyhi vesellem’in evinin kapısında durdum. Efendimiz bana uğradı. “Gir içeri,” dedi. Ben de girdim. Akşam yemeği getirildi. Yemeğin azlığından (fazlaca yemekten) çekindim. Yemekten sonra, “Bana ayakkabılarımı ver” buyurdu. Ve kalktı onunla ben de kalktım. Bana, “Senin bir hacetin var gibi” buyurdu. Ben de: “Evet. Benî Seleme’den bir cemaat size kadir gecesini sormam için gönderdiler,” dedim. Bana (bu gün) ayın kaçıncı gecesi buyurdu. “Yirmi ikinci gece” dedim. “Bu gece” buyurdu. Sonra döndü “veya yirmi üçüncü geceyi kastederek (kadir) gelecek gece” buyurdu.
İZAH
Kadir gecesine, Kadir denilmesi, bu gecenin pek büyük kıymeti haiz olmasındandır.
1 – Kur’an bu gece indirilmiştir.
2 – Bu gece yapılan ibadet, içinde kadir bulunmayan bin ay ibadete bedeldir.
3 – Bu gece, gelecek seneye kadar olacak her şey takdir olunur. Meleklere açıklanır.
4 – Bu gece hakkında müstakil olarak “Kadir Sûresi” indi. Bu sûrenin inmesine sebep, Fahr-i Kâinat Efendimiz bir gün ashabına geçmiş ümmetlerden bir mücahidin 83 yıl harp ettiğini haber verdi. Bunu duyan ashab-ı kirâm ömürlerinin kısalığını düşünerek üzüldüler. Bunun üzerine Kadir sûresi indi. Kadir gecesinin hangi gece olduğunda ilim adamları ihtilaf ettiler. Geçen rivâyetlere dayanarak Kadir gecesinin ramazanın (1, 17, 18, 19, 21, 23, 25, 27, 29 ve 30) uncu gecelerinden her birinde olduğu görüşünü savunanlar vardır. Bu durumda bazıları kadirin Ramazan’ın tek gecelerinde olduğunu bazıları da Ramazan gecelerinden herhangi bir gecede olduğunu söylemişlerdir. İmam Azam kadir gecesi ramazandadır, kâh öne geçer, kâh son günlere kalır, değişir diyor. İmam Ebû Yusuf ile İmam Muhammed’e göre; Ramazan’ın, muayyen olmayan bir gecesindedir. İleri gelmez, geri de kalmaz diyorlar. Ama ramazanın son on gününde olduğu görüşünde oldukları da rivâyet edilmiştir. İmam Şâfiî’ye göre: Kadir gecesi Ramazanın son on günündedir. Hanefî Ebû Bekri Râzî: Kadir gecesi hiçbir aya mahsus değildir, der. Senenin ayları içerisinde devreder. Ebû Hanife’den de böyle bir görüş rivâyet edilmiştir. Kadir gecesinin gününün belli olmayışının bazı hikmetleri vardır.
1 – Eğer kadir gecesi bildirilirse sadece o geceyi ihya ederek diğer geceleri ihmal edenler çıkabilirdi.
2 – Kadir gecesini bulabilmek için Ramazan gecelerinin tamamı ihya edilmesi için bildirilmemiştir.
1380 – Üneys el-Cühenî radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Ey Allah’ın Rasûlü, benim çölde bir evim var, orada bulunuyorum. Allah’a hamd olsun namazımı da orada kılıyorum. Bana emret de bir geceyi de inip şu mescitte geçireyim, dedim. Peygamber sallallahu aleyhi vesellem, “Yirmi üçüncü gece in” buyurdu. Muhammed bin İbrahim diyor ki: Üneys Cühenî’nin oğluna, “Baban (o gece) nasıl yapardı?” diye sordum. – İkindi namazını kılınca mescide girer, sabah namazını kılıncaya kadar hiçbir ihtiyacı için çıkmazdı. – Sabahı kılınca hayvanını kapısının önünde hazır bulur, üzerine biner çöldeki evine kavuşurdu, dedi. [317]
1381 – İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre: Peygamber sallallahu aleyhi vesellem, “Kadir gecesini ramazanın son on gününde arayınız. (Hele) bayrama dokuz gün kala, yedi gün kala, beş gün kala arayın” buyurdu. [318]