VASİYETLER BÖLÜMÜ · 13 – MALINI VAKFEDEN KİMSE HAKKINDA
2878 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Ömer radıyallahu anh’ın eline Hayber’den bir arazi geçti. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e geldi ve, ya Rasûlallah, ben bir tarla elde ettim. Bence şimdiye kadar ondan daha kıymetli bir mal elime geçmedi, o tarla hakkında bana nasıl davranmamı emredersin? dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Eğer istersen aslını alakorsun (vakfedersin) gelirini tasaddukta bulunursun,” buyurdu. Bunun üzerine Ömer radıyallahu anh, aslı satılmamak, hîbe edilmemek, miras olarak taksim edilmemek (şartı ile vakfedip) fakirlere, yakınlara kölelere, Allah yolunda harbe gidenlere, yolculara tasadduk etti. Bişir’in rivâyetinde, “Zayıflara tasadduk etti,” ziyadesi var. Sonra râvîler ittifak ettiler. “Bu tarlaya mütevellî olanın, ondan belli bir miktar yemesinde vebal yoktur. Ondan bir dostuna yedirebilir. Oraya sahip olamaz. Bişir’in rivâyetinde ziyade olup Muhammed İbn-i Sirin dedi ki: Ondan sermaye de biriktiremez.” [584]
2879 – Yahya bin Saîd radıyallahu anh: Ömer b. Hattab radıyallahu anh’ın vakfından (bahsederken) dedi ki: Hazreti Ömer’in tasadduk ettiği (vakfiyesinin metnini) bana Hazreti Ömer’in oğlu Abdullah’ın oğlu, Abdulhamid yazdı. (Metin şöyle idi) Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla başlarım. Şu yazı Allah’ın kulu Ömer’in Semga (mevkiindeki tarlanın) vakfı hakkındaki yazılı vakfiyesidir” deyip Nafi’nin bir evvel geçen rivâyetinin benzerini kıssa etti. Yahya dedi ki: Onda servet biriktirmeksizin (yiyebilir.) Mütevellînin yemesinden artan meyvesi dilenciler ve mahrumlar içindir. Kıssayı olduğu gibi anlattı ve şöyle devam etti. Ömer vakfiyede dedi ki: “Eğer Semga mevkiindeki vakfiyemin mütevellîsi isterse, orada çalıştırmak için onun meyvesiyle köle alabilir,” Muaykıb yazdı. Abdullah bin Erkam şahit oldu. (Birinci vakfiye burada sona erdi. İkinci vakfiye şöyle idi.) Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla başlarım. Şu belge Allah’ın kulu, mü’minlerin Emirî Ömer’in vasiyetnamesidir. Eğer Ömer vefat ederse, Semga’daki tarlası, Sırma bin Ekva kısmı ve orada çalışan köle Hayber’de yüz Sehimlik arazim ve orada çalışan köle ve Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in vadi (el-Kurada) yemek için Ömer’e verdiği yüz (vesaklık bahçe vakıftır.) Sağ kaldığı müddet onlara (kızım) Hafsa Mütevelli olur, ondan sonra onun ehlinden aklı başında birisi mütevellî olur. Satılamaz, satın alınamaz, mütevellî onu sâil, mahrum ve yakınlarından münasip gördüğü yere dağıtabilir, ona mütevellî olan ondan yer veya yedirebilir. Orada çalıştırmak için onun meyvesiyle köle satın alırsa ona bir güçlük yoktur.” [585]