İLİM KİTABI · 3 – İLİMİ YAZI İLE KAYDETMEK
3646 – Abdullah bin Amr radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Ben, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den işittiğim ve ezberlemeyi istediğim her şeyi yazıyordum. Kureyş beni bundan nehyettiler ve dediler ki: İşittiğin her şeyi yazacak mısın? Halbuki Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’de insandır, öfkeli anında da neşeli anında da konuştuğu olur, dediler. Ben de bunun üzerine yazmayı bir müddet durdurdum, bunu Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e söyledim. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem parmağı ile ağzına işaret buyurdu ve, “(Ey Abdullah) yaz, nefsim kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki bu ağızdan haktan başka bir şey çıkmaz” buyurdu.
3647 – Abdulmuttalib bin Abdullah bin Hantab radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Zeyd bin Sabit, Muaviye’nin yanına girdi. Zeyd’e bir hadisten sordu, Muaviye o hadisi yazması için bir zata emir verdi. Zeyd bin Sabit ise ona: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Hadislerinden hiçbir şeyi yazmamamızı emir buyurdu” dedi. Bunun üzerine Muaviye yazdırttığını eliyle sildi.
İZAH
Hadis-i şeriflerin, yazılmasının yasaklanması ilk günlerde idi. Bilhassa hadisle Kur’ân-ı birbirinden ayırmak içindi. Sonra Peygamber Efendimiz, “İlmi burada bulunanlar bulunmayanlara tebliğ etsin” buyurdu. Herkes işittiğini aynı şekilde ezberinde tutamazdı. Ezberinde bir şey tutamadığını söyleyen kimseye, “Sağ elinden istifade et” buyurarak yazmasını tavsiye etmiştir. Peygamberimizin okuduğu bir hutbenin yazılmasını isteyen Ebû Şah için, “Hutbeyi Ebû Şah’a yazı verin” buyurdu. Ayrıca, sadaka ve diyet konusunda hadis yazdırmıştır. Bu örnekler hadis yazmanın caiz olduğuna delâlet eder.
3648 – Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Biz asr-ı saadette teşehhüt ve Kur’an’dan başka bir şeyi yazmazdık.” [351]
İZAH
Müslim’in rivâyet ettiği hadis-i şerifte ise, benden işittiğiniz hiçbir hadisi yazmayın, kim Kur’ân’dan başka bir şey yazmışsa silsin, şeklindedir. Bu rivâyetler ilk zamanlara hasdır. Kur’ân’ın inmesi tamamlanıp, hadisle ayetlerin karışma ihtimali kalkınca yazmaya ruhsat verilmiştir.
3649 – Ebû Hüreyre radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Mekke fethedildiği zaman Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ayağa kalktı. (Râvî) Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in fetih hutbesini zikretti. (Ebû Hüreyre dedi ki:) Aslen Yemen’li olan kendisine Ebû Şâh diye çağrılan bir zat: Ey Allah’ın Rasûlü, (bu hutbeyi) bana yazın dedi. Bunun üzerine Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Hutbeyi Ebû Şâh’a yazın” buyurdu. [352]
3650 – Velid radıyallahu anh demiş ki: Ben Ebû Amr’a (Evzâî’ye) ashab hadisleri yazmıyorlar mı idi dedim. Ebû Amr: “(Ebû Şah’ın) o gün Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den dinlediği hutbeyi yazdılar” dedi.