ITK (AZAT) BÖLÜMÜ · 10 – ÖLÜM YATAĞINDA İKEN KÖLELERİNİ ÂZÂD EDEN KİMSENİN DURUMU
3958 – İmran bin Husayn radıyallahu anh’dan: Bir kimse ölümü anında altı kölesini birden azat etti. O kölelerden başka malı da yoktu. Bu haber Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e ulaştı. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, o kimse hakkında sert ve tesir edici söz söyledi. Sonra köleleri çağırdı, onları üç guruba ayırdı, aralarında kura çekti. (Üçte biri hesabıyla) ikisini azad etti. (Kendilerine kura çıkmayan) dördünü köle olarak bıraktı. [533]
3959 – Ebû Kılâbe radıyallahu anh’dan, bir önce geçen hadisle aynı isnad ve manada rivâyet olundu. Bu rivâyette, “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, kölelerini azat eden kimse hakkında sert söz söyledi” cümlesini söylemedi.
3960 – Ebû Zeyd radıyallahu anh’dan: Ensardan bir zât (ölümü anında altı kölesini azat etti, diye) bir hadis önce geçen hadisle aynı manada rivâyet etti. Bu rivâyette Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Eğer bu zât defnedilmeden önce ben ona şahid olup, (yetişebilse idim) Müslüman kabristanına defnolunmazdı.”
3961 – İmran bin Husayn radıyallahu anh’dan: Bir zât ölümü anında kendisine ait altı kölesini azat etti. O zatın bu kölelerden başka malı da yoktu. Bu olay Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e ulaştı. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, köleler arasında kura çekti. Onlardan kura kendilerine çıkan iki kişiyi azat etti. Dördünü köle olarak bıraktı. [534]
İZAH
3958 nolu hadisten bu yana ölüm anında bir zatın azat ettiği kölenin ancak üçte biri hesabı ile ikisi azat ediliyor. Dördü köle olarak bırakılıyor. Çünkü, o zatın başka malı yok, köleler azat edilince borcu çıksa onu ödeyemez. Hiç olmazsa eldeki köleler satılır, borcu ödenir. Bir de bir kimse ölüm anında ancak malının üçte birini vasiyet edebilir. Bu ölçülerle Rasûl-i Kibriya kölelerin ikisini kura ile azat etmiş, diğerlerini bırakmıştır.