Kureyşliler; öteden beri ticaretle uğraşırlardı.564 Ticaretle uğraşmayanların ise, ellerinde hiçbir şeyleri bulunmazdı.565 Peygamberimiz Muhammed Aleyhisselam; on altı yaşında bulunduğu sırada, amcası Zübeyr b.
Abdulmuttalib’le birlikte, Kureyşlilerin ticaret kervanına katılarak Yemen’e gitti.566 Giderken, önlerine gerilen puğur (kızgın) deveyi uysallaştırmak, gelirken de kafilenin önüne düşerek onları sel sularıyla dolup taşan geçitsiz vadiden selametle geçirmek gibi halleri görüldü.567 Bu hadiseler, ayrıntılı olarak şöyle anlatılır: Ticaret kafilesi giderken bir vadiye uğramışlardı ki, erkek, puğur (kızgın) bir deve oradan kimseyi geçirmemekte idi. Kafile, geri dönmek istedikleri zaman, Peygamberimiz Aleyhisselam; “Ben onun hakkından gelirim!” diyerek kafilenin önüne düştü. Puğur deve Peygamberimiz Aleyhisselamı görünce uysallaştı.
Peygamberimiz Aleyhisselam kendi devesinden inip onun üzerine bindi. Vadiyi geçtikten sonra, onu salıverdi. Seferlerinden dönüşlerinde de, su ile dolup taşan bir vadiye rastlamışlar ve duraklamışlardı. Peygamberimiz Aleyhisselam: “Siz, beni takip ediniz!” dedi. Kafile onu takip ederek selametle geçtiler. Sanki, Yüce Allah, oradaki suları kurutmuş, geçit verir hale getirmişti. Mekke’ye gelip bunları anlattıkları zaman, halk “Bu gencin hal ve şanı büyük olacak!” demeye başladılar.568 Müttakî, Kenzu’l-ummâl, 12/391. Kenzu’l-ummâl, 12/391. Peygamberimiz Aleyhisselam; zengin Kureyş kadınlarından Hz.
Hatice hesabına, Cüreş pazarına iki kere ticaret seferi yapmış ve her sefer için, kendisine ücret olarak genç ve erkek birer deve verilmiştir.569 Cüreş, Yemen’in Mekke tarafına düşen birinci iklimde 65 boylam 17 enlem derecesinde bulunan sancaklarından, büyük ve geniş şehirlerinden idi.570 Hz. Hatice; kendisine ait malları Tihâme’deki Hubaşe pazarında da sattırmak üzere Peygamberimiz Aleyhisselamı ücretle tuttu ve Kureyşîlerden tuttuğu başka bir zâtı da Peygamberimiz Aleyhisselamın yanına kattı. Hubaşe, Arapların pazar yerlerinden bir yer olup,571 Yemen’de idi ve Mekke’ye altı günlük bir mesafede idi.
Orada, her yıl Recep ayında,572 üç gün573 veya sekiz gün pazar kurulur,574 alışveriş yapılırdı.575 Bu sefer; Peygamberimiz Aleyhisselamın, Hz. Hatice hesabına Hubaşe’ye Meysere ile birlikte yaptığı ilk seferi idi. Oradan, Tihâme kumaşı satın alıp Mekke’ye getirmişler, Hakîm b. Hizam’a satarak çok güzel bir kazanç sağlamışlardı.576 Peygamberimiz Aleyhisselam: “Ben, Hatice’den daha hayırlı patron görmedim. Ben ve arkadaşım, seferden dönüp de, onun yanında, bizim için biriktirilmiş buğday ekmeği, nefis ve turfanda türlü yemişleri hazır bulmadığımız olmamıştır!” diyerek Hz. Hatice’yi övmüştür.577 “Ey kardeşimin oğlu! Ben, malsız bir adamım.
Zamanın, üzerimize çöken sıkıntısı son dereceyi buldu. Kıtlık ve mücadele yılları, bizde ne sermaye bıraktı, ne de ticaret! İşte, kavminin ticaret kervanı Şam’a gitmeye hazırlanmış bulunuyor. Hatice binti Huveylid de, bu kervana yükleyeceği mallarla katılacak, mallarının üzerinde de, kavminden bazı adamlar gönderecektir.578 Yâkût, 2/126. Abdurrezzak, 5/320, Taberî, Târîh, 2/197, Yâkût, 2/210-211, İbn Seyyid, 1/50. Ezrakî, 1/191, Yâkût, 2/210, Aynî, 10/104. Ezrakî, 1/191, Halebî, 1/221. Zübeyr b. Bekkâr, 1/191, Aynî, 10/104, İbn Hacer, Fethu’l-bârî, 3/473. Ezrakî, 1/191, Aynî, 10/104, İbn Hacer, Fethu’l-bârî, 3/473, Halebî, 1/221. Zübeyr b.
Bekkâr, 1/371, Halebî, 1/221. Abdurrezzak, 5/320, Yâkût, 2/211, İbn Seyyid, 1/50. Kendisinin, senin gibi güvenilir, temiz ve vefakâr bir insana çok ihtiyacı vardır. İşlerinden ve ticaretinden bir kısmına seni vekil yapması için yanına varıp kendisiyle konuşmuş olsaydık, iyi olurdu.579 Yine de, gidip dileğini ona arz edecek olursan, herhalde, hemen kabul eder.580 Temizliğin sebebiyle, seni başkasına üstün tutar sanırım. Gerçi, ben senin Şam taraflarına gitmeni istemiyor ve sana Yahudilerden bir zarar gelmesinden korkuyorum, ama bundan başka bir fikir, bir çare de bulamıyorum” dedi.581 Peygamberimiz Aleyhisselam: “Belki de, o (Hz.
Hatice), bu hususta bana bir haber salar” dedi. “Ben, onun senden başkasını vazifelendireceğinden de endişe ediyorum. Sen, işi tedbirli olarak talep ve takip et!” dedi.582 Peygamberimiz Aleyhisselam: “Amcacığım! Sen, nasıl istiyorsan öyle yap!” dedi.583 Hz. Hatice; şerefli ve çok zengin bir kadındı, ticaretle uğraşırdı. Güvendiği kimselere sermaye verip -aralarında belirleyecekleri şarta göre, zarar ve ziyan sermayeye ait olmak üzere- onlarla ortak olur, elde edilen kazançtan bir kısmını onlara verirdi.584 Hz.
Hatice; Ebu Talib ile Peygamberimiz Aleyhisselam arasında geçen konuşmayı işittiği zaman;585 Peygamberimiz Aleyhisselamın son derecede doğruluğunu, eminliğini ve iyi huyluluğunu çok iyi bildiği için,586 “Ben onun bunu isteyeceğini bilmiyordum!” dedi587 ve hemen, Peygamberimiz Aleyhisselama haber salıp ticaret kervanını götürenlere veregeldiğinden daha fazla ücret vermek şartıyla ticaret malını Şam’a götürmesini teklif etti.588
Kaynaklar
- Ahmed b. Hanbel, 1/332, İbn Mâce, 2/787, İbn Seyyid, 1/79, Suyutî, Hasâis, 1/171-172, Aliyyü’l- Ahmed b. Hanbel, 1/332, Suyutî, Hasâis, 1/172. Ahmed b. Hanbel, 1/332, İbn Mâce, 2/787, İbn Seyyid, 1/79, Aliyyü’l-Müttakî, Kenzu’l-ummâl, 12/391. Ahmed b. Hanbel, 1/332, İbn Mâce, 2/787, İbn Seyyid, 1/79, Suyutî, Hasâis, 1/172, Aliyyü’l-Müttakî,
- 564. İbn İshak, İbn Hişam, 1/199, Taberî, Târîh, 2/196. Ebu Nuaym, Delâil, 1/173, İbn Seyyid, 1/47-48. İbn Cevzî, 1/101, İbn Kesîr, Bidâye, 2/277, Diyarbekrî, 1/260. İbn Kesîr, Bidâye, 2/277. İbn Cevzî, 1/101. Ebu Talib Amca, bir gün Peygamberimiz Aleyhisselama: Hâkîm, 3/182, Beyhakî, Delâil, 2/66, İbn Kesîr, Bidâye, 2/295. İbn Sa’d, 1/156, Ebu Nuaym, Delâil, 1/172, İbn Cevzî, 1/143, İbn Seyyid, 1/47-48. Ebu Talib Amca: Belâzurî, Ensâb, 1/97. İbn Sa’d, 1/129, Ebu Nuaym, Delâil, 1/172, İbn Cevzî, 1/143, İbn Seyyid, 1/47-48. Ebu Nuaym, Delâil, 1/173, İbn Cevzî, 1/143, İbn Seyyid, 1/48, Halebî, 1/216. İbn Seyyid, 1/48, Halebî, 1/216. Belâzurî, Ensâb, 1/97.
- 584. İbn İshak, İbn Hişam, 1/199, Taberî, Târîh, 2/196, Ebu Nuaym, Delâil, 1/173, Beyhakî, Delâil, 2/66, İbn Esîr, Kâmil, 2/39, İbn Seyyid, 1/48, İbn Kesîr, Bidâye, 2/293. İbn Sa’d, 1/129, Ebu Nuaym, Delâil, 1/173, İbn Cevzî, 1/143, İbn Seyyid, 1/48, Halebî, 1/216.
- 586. İbn İshak, İbn Hişam, 1/199, Taberî, Târîh, 2/196, Ebu Nuaym, Delâil, 1/173, Beyhakî, Delâil, 2/66, İbn Esîr, Kâmil, 2/39, İbn Seyyid, 1/48, İbn Kesîr, Bidâye, 2/293. Ebu Nuaym, Delâil, 1/173, İbn Seyyid, 1/48, Halebî, 1/216.
- 588. İbn İshak, İbn Hişam, 1/199, İbn Sa’d, 1/129, 156, Taberî, Târîh, 2/196, Ebu Nuaym, Delâil, 1/173, İbn Cevzî, 1/143, İbn Esîr, Kâmil, 2/398, İbn Seyyid, 1/48, İbn Kesîr, Bidâye, 2/293.