Afiye b. Yezid b. Kays. Halife Mehdi tarafından İbn Ulase ile birlikte Bağdat'ın doğu kısmına kadı olarak tayin edilmişti. Bu ikisi safe camiinde kadılık yaparlar, hüküm verirlerdi.
buyükîBlam tarihi
jy; abid, zahid ve takvalı bir kimseydi. Bir gün öğle vaktinde Mehdi'nin huzuruna girdi ve ona şöyle dedi:
- Ey mü'minlerin emiri, beni affet. Bu görevden ayrılmak istiyo-
- Seni niçin bu görevden affedeyim? Yoksa emirlerden biri seni
zorladı mı?
- Hayır, ama iki kişi yanıma gelerek davalaştılar. Onlardan biri
bana taze hurma hediye etmek istedi. Taze hurmayı sevdiğimi sanki duymuştu. Bana bir tabak taze hurma hediye etti, o hurmalar ancak halifemize layıktı. Ama kabul etmedim, geri verdim. Sabah olunca mahkemeye gidip oturduğumda ikisi benim kalbimde ve gözümde ay-nı olamadılar. Aksine benim gönlüm, bana hurma hediye etmek teşebbüsünde bulunan adamdan yana oldu. Ben onun hurmasını kabul etmediğim halde gönlüm ondan taraf oldu. Ya kabul etseydim nasıl olurdu? Ey mü'minlerin emiri, beni kadılık görevinden affet. Allah sana afiyet versin.
Bunun üzerine Mehdi onu kadılık görevinden affetti.
Asmaî dedi ki: Bir gün Harun Reşid'in huzurundaydım, yanında Afiye b. Yezid de vardı. Harun, ifadesini almak için onu yanma ça-ğırtmıştı. Çünkü bazıları onun aleyhinde Harun Reşid'in yanında jurnalcilik yapmış ve şikâyette bulunmuşlardı. Harun Reşid, hakkında söylenenleri ona soruyor, o da soruları cevaplıyordu. Oturum uzadı. O esnada halife Harun hapşırdı, herkes "Yerhamukellah: Allah sana rahmet etsin." dedi. Ama Afiye hayır duada bulunmadı. Harun Reşid ona sordu:
- Niçin sen de bu adamlarla birlikte benim için hayır duada bulunmadın?
- Çünkü sen elhamdülillah demedin.
Bu sözünün hak olduğunu ispatlamak için bu konuda bir de hadis okudu. Harun Reşid ona şu karşılığı verdi:
- Haydi görevinin başına dön. Allah'a yemin ederim ki hakkında üeri sürülen iddialar sende mevcut değildir. Çünkü sen Allah'a hamletmediğim bir hapşırma karşılığında benim için hayır duada bulunarak iltimasta bulunmadın. Başkaları için hiç iltimasta bulunmazsın.
Böyle dedikten sonra onu iyilikle asıl görevine iade etti.