Ahmed b. Asım el-Antaki Ebu Ali. Vaizdi, zahidti. Büyük abid ve zahidlerden biriydi. Zühdle ilgili güzel sözleri vardır. Kalplerin muamelesine dair güzel açıklamaları olmuştur, Ebu Abdirrahman esSü-lemî'nin ifadesine göre Ahmed b. Asım; Haris el-Muhasibî ve Bişr el-Hafî gibi zahidlerin sınıfindandir. Ebu Süleyman ed-Daranî, ferasetinin keskinliğinden ötürü ona, "Kalplerin casusu" demişti.
Ahmed b. Asım, âmâ Ebu Muaviye'den rivayetlerde bulunmuş olup onun sınıfındadır. Ahmed b. Ebi'l-Havarî, Mahmud b. Halid, Ebu Zür'a ed-Dımışkî ve diğerleri de kendisinden rivayetlerde bulunmuşlardır.
Ahmed b. Ebi'l-Havarî'nin rivayetine göre Ahmed b. Asım el-Antakî, Hişanı b. Hassan'm şöyle dediğini nakletmiş tir:
«Hasan-ı Basrî'nin yanına gittim. Oturmaktaydı, vakit seher vaktiydi. Kendisine şöyle dedim: "Ey Said'in babası! Senin gibi biri bu vakitte ne diye otursun?" Hasan-ı Basrî bana şu cevabı verdi: "Abdest aldım, namaz kılmak istedim, ama nefsim bana karşı geldi. İlla da uyumak istedi. Ben de uyumamaya çalışıyorum, işte onun için oturuyorum."»
Ahmed b. Asım'ın şu güzel sözlerini de nakletmekte yarar görüyorum:
"Kalbini düzeltmek istersen, önce organlarını muhafaza et.
Gönlü serinleten ganimetlerden biri şudur ki, baki kalan ömrünü düzelt, geçen günahlarını böylece affettir.
Azıcık yakıni bir inanç, kalpteki bütün şüpheleri çıkarıp atar. Azıcık bir şüphe, kalpteki bütün yakıni inancı söküp atar.
Allah'a karşı içi karanlık olandan daha korkunç birini bilmiyorum.
Dünyanda senin en hayırlı arkadaşın kederdir, o seni dünyadan koparıp ahiretine kavuşturur."
Ahmed b. Asım'ın şu güzel şiirleri de vardır:
"Niyetlendim ama azmetmedim; eğer doğru biri olsaydım, Azmederdim, fakat sütten kesilmek çocuğa zor gelir. Aklım ve kesin bir inancım olsaydı, Doğru yoldan sapmazdım.
Eğer doğru yola koyulmaktan başka bir arzum olsaydı, Sağlam inancım ve aklım olduğunda yine doğru yoldan sapmazdım.
Ama kaderlerden nasıl uzaklaşabilirim?"
"Şaşkın ve mütereddit halde kaldık.
Doğruluğu istiyoruz ama onun yolunu bulamıyoruz.
Heveslere muhalefet etmek bize zor geliyor.
Birçok yerde doğruluk kayboldu.
Öyle ki, bugün doğruluğu tasvir etmek için bile bir delil bulamıyoruz.
Korkulu bir kimseyi göremiyoruz, korku ise bizden ayrılmıyor.
Söylediği söze gerçekten sahip çıkan doğru bir kimseyi de göremiyoruz."
"Rahat ol, kederlenme; her işin bir sonu vardır.
Üzerindeki keder bulutlarını bırak, onlar açılıp gider.
Her kederin sonunda bir rahatlama vardır.
Her sıkıntı daraldıkça genişler.
Bela her ne kadar uzun sürse bile;
Ölüm onu keser ya da kendiliğinden kopup gider."
Hafız İbn Asakir, Ahmed b. Asım el-Antaki'nin biyografisini uzun uzadıya anlatmış, ama vefat tarihini bildirmemiştir. Ben onun vefat tarihini burada yaklaşık bir şekilde anlattım. Doğrusunu Allah bilir.