Ahmed b. Amr b. Temim Ebu Abdirman el-Ferahidî. el- ^ ^ denilir. Ezd kabilesindendi. Nahivcilerin üstadıdır. Sibe-, Nadr b. Şümeyl ve diğer büyük nahivciler ondan ilim tahsil et-? erdir. Aruz ilminin mucidi de odur- Aruz ilmini beş daireye tak-etmiş, bu beş daireden de onbeş bahir meydana getirmiştir. Ahfeş de buna bir bahir ilave etmiştir ki, buna "habep bahri" denir. Şairler den biri bu hususta şöyle demiştir:
"Halil yaratılmadan önce insanların şiirleri sahihti." Halil b. Ahmed'in nağmelerle ilgili bilgisi de vardı. Musiki ilmin vakıftı. Bu konuda eserler tasnif etmiştir. Lügat ilmiyle ilgili "Kita bü'l-Ayn" onundur. Bu kitabı yazmaya başlamış, ancak ömrü vefa et mediğinden ötürü eseri Nadr b. Şümeyl ve arkadaşlarından kendi seviyesinde olanlar, Müric es-Sedusî ve Nasr b. Ali el-Cehdemî tamamladılar. İbn Dürüstveyh bir kitap yazmış, bu kitabında Halil'in kendisine yaptığı tesiri anlatmış ve faydalı bilgiler vermişti.
Halil b. Ahmed; salih, akıllı, vakur ve kâmil bir adamdı. Gerçekten dünyalığa önem vermezdi, az mal sahibiydi. Dar geçime, sıkıntılı bir hayata katlanırdı ve şöyle derdi: "Benim dünya ile ilgili tasalarım kapımın ötesine geçmez." Güzel ahlaklı, zarif bir insandı. Anlatıldığına göre zihnî kapasitesi dar olan bir adam aruz ilmini ondan öğrenmeye çalışmıştı. Ondan bahsederken şöyle demiştir:
- Ben, o adama bir gün şöyle bir soru sordum:
- Sen şu beyti nasıl takti edersin:
"Bir şeyi yapmayı beceremezsen onu bırak, Yapabileceğin işlere yönel."
Bu beyti kendi bilgisi nisbetinde takti' etmeye benimle birlikte başladı. Sonra yanımdan kalkıp gitti. Bir daha da yanıma gelmedi. Muhtemelen kendisine söylemek istediğimi anlamıştı, onun için dönmedi.
Anlatıldığına göre o, Peygamber (s.a.v.)'den sonra babası hariç hiç kimseye Ahmed adım vermemiştir.
Halil b. Ahmed, hicretin 100. senesinde doğmuş, hicretin 171. senesinde Basra'da vefat etmiştir. Meşhur olan rivayet böyledir, ama hicretin 160. senesinde vefat ettiği de söylenir. "Şüzûrü'1-Ukûd" adlı eserinde İbn Cevzî'nin ifadesine göre Halil b. Ahmed hicretin 130. senesinde vefat etmiştir. Bu cidden garip bir ifadedir. Meşhur olan birinci rivayettir.