El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hammad Er-Raviye

ibn Ebi Leyla Meysere (Meysere yerine Sabur adını kullananlar da olmuştur.) b. Mübarek b. Ubeyd ed-Deylemi el-Kûfî. Tay kabilesinden Bükeyr b. Zeyd el-Hayl'in azadhsıdır. Arapların savaşları, haberleri, şiirleri ve …

ibn Ebi Leyla Meysere (Meysere yerine Sabur adını kullananlar da olmuştur.) b. Mübarek b. Ubeyd ed-Deylemi el-Kûfî. Tay kabilesinden Bükeyr b. Zeyd el-Hayl'in azadhsıdır.

Arapların savaşları, haberleri, şiirleri ve lügatları konusunda insanların en bilgilisidir. Ka'be duvarına asılan "Yedi Askı (Muallaka-jı s-Seb'a)" şiirlerini derleyen odur. Araplardan, çok şiir rivayet ettiğinden ötürü kendisine "er-Raviye" lakabı takılmıştır. Halife Velid b. *ezid b. Abdülmelik onu bu konuda imtihan etmiş, kendisinden nok-alı harflerle yazılmış yirmidokuz kaside okumasını ve her kasidenin e yüz beyitten müteşekkil olmasını istemiş o da bu şartlara uygun kasideleri okumuştu.

Şiirleri başkaları tarafından ezberlenip okunmamış olan şairlerp Arap şairi demlemeyeceğini iddia etmiş, bunun üzerine halife Velid de ona 100.000 dirhem ödül vermişti.

"Dürretü'l-Gavvas' adlı kitabında Ebu Muhammed el-Harirî'nin ifade ettiğine göre Hişam b. Abdülmelik, Irak valisi Yusuf b. Ömer'e emir yollayarak kendisine Hanımad er-Raviye'yi göndermesini istemiş. Hammad, Hişam'm huzuruna vardığında onun, somaki mermerden, billur Ve altından yapılmış bir köşkte olduğunu, yanında gerçekten güzel iki cariyenin oturduklarını görmüş. Hişam ondan şiirler okumasını istemiş, o da okumuş. Sonra Hişam ona şöyle demiş:

- İhtiyacını söyle, ne istersen sana vereceğim.

- Ey müminlerin emiri, ihtiyacım herhangi birşey olabilir mi? Yani her ne istersem verir misin?

- Söyle 4de vereyim, ihtiyacını anlat.

- Şu iki cariyeden birini bana ver.

- Bu iki cariye, üzerlerindeki ziynetleri ile birlikte senin olsun. Böyle dedikten sonra onu, köşkteki odalarından birinde cariyelerle başbaşa bıraktı. Sonra ona 100.000 dirhem ödül verdi.

Doğrusu ise bu halife, Velid b. Yezid idi. Çünkü Hammad, kendisini ağırlayan ve kendisine ödül veren halife ile birlikte içki içtiğini söylemiştir. Oysa halife Hişam içki içmezdi. Onun Irak'taki valisi de Yusuf b. Ömer değildi. Irak'taki valisi Halid b. Abdullah el-Kusarî, ondan sonraki valisi de Yusuf b. Ömer b. Abdülaziz idi. Hammad, altmış yaşında iken bu senede vefat etti.

Ibn Hallikan'ın naklettiği bir rivayete göre o, hicretin 158. senesine, Mehdi'nin halifeliğinin ilk zamanlarına kadar yaşamıştır. Doğrusunu Allah bilir.

Bu senede zındıklığından ötürü, Hammad Acred öldürüldü. Onun asıl adı Hammad b. Ömer b. Yusuf b. Küleyb el-Kûfî'dir. Vasıtlı olduğu da söylenir. Beni Sevad kabilesinin kölesidir. Nahoş kelimeler kullanan, zındık, ama zarif bir şairdi. Müslüman olmamakla itham edilmiştir. Hem Abbasiler, hem de Emeviler zamanına kavuşmuştu. Ama yalnızca Abbasiler zamanında meşhur olmuştur. Onunla Beşşar b. Bürd arasında çok hicivler cereyan etmiştir. Beşşar da zındıklığı ne" deniyle öldürülmüş ve sözünü ettiğimiz bu Hammad ile aynı kabre defnedilmiştir.

Başka bir rivayette anlatıldığına göre Hammad Acred, hicretin 158. senesinde ölmüştür. Hicretin 161. senesinde öldüğüne dair bir rivayet de vardır. Doğrusunu Allah bilir.