El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin İkiyüzotuzüçüncü Senesi

Bu senenin safer ayının yedisinde çarşamba günü halife Mütevekkil Alallah, Vasık'ın veziri Muhammed b. Abdülmelik b. Zeyyad'm yakalanmasını emretti. Mütevekkil, bazı sebeplerden ötürü ona öfke duyuyordu. Şöyle ki: …

Bu senenin safer ayının yedisinde çarşamba günü halife Mütevekkil Alallah, Vasık'ın veziri Muhammed b. Abdülmelik b. Zeyyad'm yakalanmasını emretti. Mütevekkil, bazı sebeplerden ötürü ona öfke duyuyordu. Şöyle ki: Kardeşi Vasık halife iken, bazen Mütevekkil'e gazaplanır, İbn Zeyyad da onun bu gazabını artırmaya çalışırdı. Bundan ötürü Mütevekkil ona kızgındı. Sonra Vasık'ı kendisine karşı yumuşatan kişi de Kadı Ahmed b. Ebi Duad idi. Bu sebepledir ki, Kadı Ahmed, Mütevekkil'in halifeliği zamanında yükseldi ve itibarına itibar kattı.

İbn Zeyyad, babasının ölümünden sonra Vasık'ın halifeliğini tavsiye etmiş ve bu fikrini birçok kimseler benimsemişti. Mütevekkil ise hilafet sarayının yambaşında ikamet etmekteydi, ama ona iltifat edilmedi. Cafer Mütevekkil Alallah, İbn Zeyyad'a rağmen halife oldu. Bu nedenle onun çabucak yakalanmasını emretti ve onu arattırdı.

İbn Zeyyad, sabah kahvaltısını yaptıktan sonra halifenin kendisine davetiye gönderdiğini sanarak yola koyuldu. Görevliler kendisini muhafız kuvvetleri komutanı İtah'ın evine götürdüler. Orada etrafı kuşatıldı, zincire vuruldu ve derhal evine adamlar gönderilerek evindeki paralar, inciler, mücevherler, cariyeler ve diğer eşyalar müsadere edildi. Kendisinin hususi meclisinde de içki malzemeleri ve eşyaları görüldü. Mütevekkil ayrıca onun Samarra'daki mallarına el koydurmak için görevlilere haber gönderdi. Oradaki mal ve eşyalarına da el konuldu. İfadesi alınmaksızın işkence edilmesi emredildi. Kendisi uyumak istediği anda demir çubuklarla vücuduna vuruluyor ve uyumasına izin verilmiyordu. Bundan sonra tabanı tahta döşemeli ve üzeri çivili Bir tandıra konuldu. Orada hapsedildi, oturmasına ve uyumasına müsaade edilmedi. Bu şekilde günlerce orada kaldı. Nihayet bu halde iken Öldü

Başka bir rivayette anlatıldığına göre, tandırdan çıkarılırken neredeyse ölmek üzereydi. Karnına ve sırtına darbeler vuruldu, dayak altında öldü.

Yine bir rivayette anlatıldığına göre vücudu yakılmış, sonra evladına teslim edilmişti, evladı da onu defhetmişti. Köpekler, üzerine sürülmüş, vücudunda kalan et ve derileri yemişlerdi. Bu senenin rebı-yülevvel ayının onbirinde Öldü. El konulan mîtiımn kıymeti 90.000 dinar tutarındaydı.

Önceki kısımlarda da anlattığımız gibi halife Mütevekkil ona Ahmed b. Nasr el-Huzaî'nin Öldürülmesini sormuş, o da şu cevabı vermişti: "Ey mü'minlerin emiri, eğer Vasık onu kafir olarak öldürme-mişse Allah beni ateşte yaksın!"

Mütevekkil demiş ki: "Ben, İbri Zeyyad'ı ateşte yaktım." Bu senenin cenıaziyelevvel ayında İbn Zeyyad'm Öldürülmesinden sonra Mutezile'den Kadı Ahmed b. Ebi Duad felç oldu. Felç olduktan dört sene sonra da hasta halde öldü. Zaten Mütevekkil ona Ahmed b. Nasr'm öldürülmesini sorduğunda o, kendi şahsına beddua ederek felç olmasını istemişti.

Bundan sonra Mütevekkil, bir grup katib ve amile gazaplandı. Onlardan bol miktarda mal ve para aldı.

Bu senede halife Mütevekkil, oğlu Muhammed el-Muntasır'ı Hicaz ve Yemen valiliğine tayin etti, Bu senenin ramazan ayında onun için bir sancak hazırladı ve fermanını imzaladı.

Bu senede Bizans imparatoru Mihail b. Tofil, annesi Tedvire'nin hapse atılmasını emretti. Onu güneş altında bekletip işkence ettirdi ve sonra kiliseye kapattı. Annesi ile fuhuş yaptığı iddia edilen adamı da öldürdü. Mihail, altı yıl süreyle imparatorluk yapmıştı.

Bu senede Mekke emiri Muhammed b. Davud, insanlara haccettirdi.

Bu senede İbrahim b. Haccac eş-Şamî, Hayyan b. Musa el-Arabî, Süleyman b. Abdurrahman edDımışkî, Sehl b. Osman el-Askerî, Kadı Muhammed b. Semma'a, Muhammed b. Aiz ed-Dımışkî (Megazi adlı eserin sahibidir), Yahya el-Makabirî, cerh ve ta'dil ilminin imamlarından Yahya b. Maîn gibi meşhur şahsiyetler vefat ettiler. Yahya, kendi zamanında cerh ve ta'dilin üstadlarındandı.