El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Yüzkırkbeşinci Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler

Ehl-i Beytin önde gelen meşhur şahsiyetlerinden Abdullah b. Hasan, oğulları Muhammed ile İbrahim, kardeşi Hasan b. Hasan, ana bir kardeşi Muhammed Abdullah b. Amr b. Osman b. Affan, bu senede vefat ettiler. Muhammed b. …

Ehl-i Beytin önde gelen meşhur şahsiyetlerinden Abdullah b. Hasan, oğulları Muhammed ile İbrahim, kardeşi Hasan b. Hasan, ana bir kardeşi Muhammed Abdullah b. Amr b. Osman b. Affan, bu senede vefat ettiler. Muhammed b. Abdullah'ın lakabı "Dibaç (İpek)" idi. Onun biyografisini önceki sayfalarda anlattık.

Kardeşi Abdullah b. Hasan b. Hasan b. Ali b. Ebi Talib el-Kureşî el-Haşimî'ye gelince, o tabiidir. Babasından, annesi Fatıma binti Hüseyin'den, Abdullah b. Cafer b. Ebi Talib'ten (ki o kadri yüce bir sahabedir) ve diğerlerinden hadis rivayet etmiştir. Aralarında Süfyan-ı Sevrî, Deraverdî ve Malik'in de bulunduğu bir cemaat ondan hadis rivayet etmişlerdir. O, âlimler nezdinde yüksek bir şahsiyetti. Saygı görürdü. Kadri yüce bir abiddi. Yahya b. Main: «O, doğru sözlü ve sıka bir ravi idi.» demiştir. Abdullah b. Hasan, Ömer b. Abdülaziz'in ziyaretine gelmiş, Ömer ona ikramda bulunmuştu. Seffah'ın yanma gelmiş, Seffah da sayg1 göstermiş ve ona 1.000.000 dirhem vermişti. Mansur hilafete geçince, tam tersi bir muamelede bulunmuştu. Oğullan ve ailesi de böyle yap'

Hepsi bu dünyadan göçüp gittiler. Aziz ve Celil olan Allah tınaa karşılaştılar. Mansur, onu ve aile efradını yakalayıp zincirle-ve pırangalara vurdurdu. Tahkir edilmiş bir şekilde Medine'den tr*fe'ye bağlı Haşimiye'ye sevkettirdi. Onları dar bir zindana attırdı, r0£u orada vefat ettiler.

Abdullah b. Hasan, oğlu Muhammed'in Medine'de ayaklanmasından sonra bu zindanda ilk ölen kişi oldu. Anlatıldığına göre o, zindanda kasden öldürülmüştür. Vefatı zamanında yetmişbeş yaşındaydı. f enaze namazını ana bir kardeşi Hasan b. Hasan b. Ali kıldırdı. Ondan sonra kardeşi Hasan vefat etti. Onun da cenaze namazını ana bir kardeşi Muhammed b. Abdullah b. Amr b. Osman b. Affan kıldırdı. Bunlardan sonra da Muhammed b. Abdullah öldürüldü ve başı kesilip Horasan'a gönderildi. Abdullah b. Hasan'm Medine'de ayaklanan oğlu Muhammed'e gelince o, babasından, Nafî'den, Ebu Zinad'dan, A'rec'den, Ebu Hürey-re'den, secdeye nasıl varılacağına dair hadisi rivayet etmiştir. Bir cemaat da ondan hadis rivayet etmişlerdir. Neseî ile îbri Hibban onun sika bir ravi olduğunu ifade etmişlerdir. Ancak Buharı, onun hadisiy-le uygulanmayacağını söylemiştir.

Anlatıldığına göre annesi onu dört yıl karnında taşımıştır. Uzun boylu, şişman, esmer tenli, iri yan, yüksek himmet sahibi, şecaatlı, bahadır ve yüksek satvet sahibi bir kimse idi. Hicretin 145. senesinin ramazan ayının ortasında Medine'de öldürüldü. Bu sırada kırkbeş yaşındaydı. Başını keserek Mansur'a götürdüler ve bu kesik başı her tarafta dolaştırıldı.

Muhammed'in kardeşi İbrahim'e gelince o, kardeşi Muhammed'in Medine'de ayaklanmasından sonra Basra'da ayaklandı. İbrahim, kardeşi Muhammed'in öldürülmesinden sonra bu senenin zilhicce ayında öldürüldü. "Kütüb-i Sitte"de rivayet ettiği bir hadis yoktur. Ebu Davut es-Sicistanî, Ebu Avane'nin şöyle dediğini rivayet etmiştir: «İbrahim ile kardeşi Muhammed, Haricî idiler.» Ebu Davud ise, böyle olmadığını ve bunun, Zeydîlerin görüşü olduğunu ifade etmiştir.

Ben derim ki: İbrahim, bir âlimler ve imamlar cemaatından rivayetlerde bulunmuştur. Onlar, bu iki kardeşin ayaklanmasına meyletmişlerdi, onlara taraftar olmuşlardı.

^ ou senede vefat eden meşhur şahsiyetler arasında, adlarını saya-J^ttiız şu kimseler de vardır: Eclah b. Abdullah, bir kavle göre İs-b- Ebi Halid, Habib b. eş-Şehid, Abdülmelik b. Ebi Süleyman, nin azadlısı Amr, Yahya b. Haris ez-Zimarî, Yahya b. Said Ebu et-Teymî, Rü'be b. el-Accac (Accac onun lakabıdır, asıl adı

Ba?~§a'sa Abdullah b. Rü'be'dir.), Ebu Muhammed et-Temimî el-n> Raciz b. Raciz (Bunlardan her birinin recez bahrinde yazılmış birer divanları vardır. Edebiyat sanatında yüksek bir mevkide bu]u. nuyorlardı, rütbeleri tartışılmazdı. Lügat ilminin âlimi idiler.).