El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Yüzyirmidokuzuncu Senesi

Bu senede Hayberî'nin öldürülmesinden sonra Haricîler, Şeyban b. Abdülaziz b. Halis el-İşkerî adındaki Haricînin etrafında toplandılar. Süleyman b. Hişam onlara, Musul'da kendilerini muhafaza altına almalarım ve orayı …

Bu senede Hayberî'nin öldürülmesinden sonra Haricîler, Şeyban b. Abdülaziz b. Halis el-İşkerî adındaki Haricînin etrafında toplandılar. Süleyman b. Hişam onlara, Musul'da kendilerini muhafaza altına almalarım ve orayı kendileri için menzil yapmalarını tavsiye etti. Onlar da bu tavsiye üzerine Musul'a gittiler. Halife Mervan b. Muhammed de onları takib etti. Haricîler, Musul şehri dışında ordugah kurdular ve Mervan ordusu tarafına bakan kısmına hendek kazdılar. Mervan da kendi ordusunun onlardan taraftaki kısmına hendek kazdırdı. Bir sene müddetle onları kuşatma altında tuttu. Her sabah akşam savaşıyorlardı. Nihayet Mervan, Süleyman b. Hişam'ın kardeşi °ğlu Ümeyye b. Muaviye b. Hişam'ı kendi adamlarından birinin esir alması sayesinde ele geçirdi. Emir verdi, Ümeyye'nin elleri kesildi, konra boynu vuruldu. Bu kesme ve öldürme olayı amcası Süleyman'ın ve askerlerinin gözleri önünde cereyan etmişti.

Mervan, Irak valisi Yezid b. Ömer b. Hübeyre'ye mektup yazarak

^kesindeki Haricîlerle savaşmasını emretti. Bu emir uyarınca, Yezid

5J* 9mer'le oradaki Haricîler arasında çok savaşlar cereyan etti. Yezid

°; Ömer b. Hübeyre onları mağlub etti. Köklerini kazıdı. Irak'ta hiç-

ır Haricî kalmadı. Müsenna b. İmran el-Aizî idaresindeki Küfe şeh-

de bu senenin ramazan ayında Haricîlerden kurtardı.

Mervan, Haricîlerin işini bitirdikten sonra Ammar b. Sabbare'yi kendisine takviye olarak göndermesi için Yezid b. Ömer b. Hübeyre'-ye mektup yazdı. Ammar b. Sabbare, bahadır bir komutandı. İbn Hü-beyre de onu 7.000 veya 8.000 askerle beraber Mervan b. Muham-med'e takviye kuvvet olarak gönderdi. Ammar b. Sabbare'ye karşı 4.000 askerden oluşan bir birlik gönderildi. İki taraf yolda karşılaştılar. Ammar b. Sabbare, onları hezimete uğrattı. Komutanları Cevn b. Kilab eşŞeybanî el-Haricî'yi öldürdü. Musul'a yöneldi. Haricîlere hücuma geçti.

Süleyman b. Hişam, Haricîlere, Musul'dan ayrılıp gitmelerini, artık Musul'da ikamet imkânı bulamayacaklarını, çünkü önden Mervan, arkadan da Ammar b. Sabbare'nin kıskacında olduklarını söyledi. Azıkları kesilmişti. Artık yiyecek birşey bulamıyorlardı. Bu nedenle Haricîler Musul'dan ayrılıp Hulvan yolu ile Ahvaz'a doğru hareket ettiler.

Mervan b. Muhammed, İbn Sabbare'yi 3.000 askerle peşlerine düşürdü. İbn Sabbare, onları kovaladı, geride kalanlarını öldürdü. Çeşitli yerlerde yakalayarak onlarla savaştı. Onları darmadağın edinceye kadar peşlerini bırakmadı. Komutanları Şeyban b. Abdülaziz el-İş-kerî'yi hicretin 130. senesinde Ahvaz'da öldürdü. Aslında komutanlarını Halid b. Mesud b. Cafer b. Haîid el-Ezdî öldürmüştü.

Süleyman b. Hişam da kendi taraftarları ve ev halkıyla birlikte gemilere binerek Sind'e gitti. Bundan sonra Mervan Musul'dan döndü. Harran'daki menzilinde ikamet etti. Haricîleri ortadan kaldırdığına seviniyordu. Ama daha sevinci tamamlanmadan kader onun karşısına, daha güçlü ve taraftarı daha çok şiddetli bir savaşçıyı çıkardı. Bu savaşçı, Abbasi devletinin propagandacısı Ebu Müslim elHorasa-nî idi.