El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Yüzyirmiyedînci Senesi

Bu senenin başlangıcında İbrahim b. Velid b. Abdülmelik, kardeşi Yezid en-Nakıs'm vasiyeti üzerine halifeliğe geçti ve emirler de onun halifeliğine bey'at ettiler. Bütün Şam halkı da bey'at etti, ancak Humuslular bey'at …

Bu senenin başlangıcında İbrahim b. Velid b. Abdülmelik, kardeşi Yezid en-Nakıs'm vasiyeti üzerine halifeliğe geçti ve emirler de onun halifeliğine bey'at ettiler. Bütün Şam halkı da bey'at etti, ancak Humuslular bey'at etmediler. Önceki kısımlarda da anlatıldığı gibi eşek lakabıyla tanınan Mervan b. Muhammed, bu sıralarda Azerbaycan ve Ermeniye valisi idi. Buralarda daha önce babası da valilik yapmıştı. Fakat Mervan b. Muhammed, Velid b. Yezid'i Öldürdüğünden Ötürü Yezid b. Velid'e düşmanlık besliyordu. Velid'in intikamını almaya yöneldi. Harran'a geldiğinde fikir değiştirdi ve Yezid b. Velid'e bey'at etti. Kısa bir süre sonra Yezid b. Velid'in vefat haberini aldı. Cezirelilerle birlikte yola koyuldu. Kinnesrin'e vardı. Halkı kuşatma altına aldı. Kinnesrinliler ona boyun eğip itaat ettiler. Sonra Ab-dülaziz b. Haccac idaresindeki Humus'a yöneldi. Abdülaziz b. Haccac, halife İbrahim b. Velid tarafından Kinnesrin'e vali tayin edilmişti. Mervan b. Muhammed, bunları, yeni halife İbrahim b. Velid'e bey'at etsinler diye kuştama altına aldı. Ama bunlar ona bey'at etmemekte ısrarlı davrandılar.

Abdülaziz b. Haccac, Mervan b. Muhammed'in kendi vilayetine yaklaşmakta olduğunu duyunca oradan ayrılıp göç etti. Mervan oraya geldi. Humuslular, ona bey'at ettiler ve onunla birlikte Şam'a hareket ettiler. Beraberlerinde Cezire ve Kinnesrin ordusu da vardı. Mervan, 80.000 askerle beraber Şam'a doğru yola koyuldu.

İbrahim b. Velid b. Hişam b. Abdülmelik de 120.000 kişilik bir askeri birliği harekete geçirdi. İki ordu Buka yakınındaki Aynü'l-Cer'de karşı karşıya geldiler. Mervan onları savaştan uzak durmaya ve Velid b. Yezid'in veliaht oğullan Hakem ile Osman'a el sürmemeye davet etti. Yezid bunları Şam'da zindana attırmıştı. Fakat İbrahim b. Velid'in gönderdiği ordu bu istekleri kabul etmeyince, iki taraf güneşin yükseldiği andan itibaren ikindiye kadar şiddetlice savaştılar. Mervan da İbrahim b. Velid'in ordusunu arkadan kuşatacak bir müfrezeyi harekete geçirdi ve bu harekât başarılı oldu. Müfreze arkadan tekbir alarak hücuma geçti. Karşı taraftaki askerler de bu arada İbrahim b. Velid ordusuna saldırdılar. Süleyman'ın komutasındaki İbrahim b. Velid ordusu hezimete uğradı. Humuslular onlardan çok sayıda adam öldürdüler. Garnizonları ayak altında kaldı. O gün yapılan savaşta Şamlılardan 17.000 veya 18.000'e yakın asker öldürüldü. Bir o kadarı da esir alındı. Mervan bunları, Velid'in veliaht oğulları Hakem ile Osman'a gönderdi. İki kişiden başka hepsi serbest bırakıldı. Yalnız Yezid b. Akkar ile Velid b. Musad tutuklu kaldılar. Bunlar Beni Kelb kabilesindendiler. Mervan bunları huzurunda kırbaçlattı ve zindana attı. İkisi de zindanda öldüler. Çünkü bunlar, Velid b. Ye Öldürülmesine bizzat iştirak etmişlerdi.

Süleyman ile geride kalan diğer adamları hezimete uğramış olarak döndüler. Sabaha doğru Şam'a ulaştılar. Mü'minlerin emiri İbrahim b. Velid, olup bitenlerden haberdar edilince aynı anda ümera ile toplantı yaptı. Toplantıya katılanlar arasında Abdülaziz b. Haccac, Yezid b. Halid b. Abdullah elKusarî, Ebu Alaka es-Seksekî, Asbağ b. Zuale el-Kelbî ve diğerleri vardı. Toplantıda alınan karar uyarınca Velid'in veliaht oğulları Hakem ile Osman'ın -halifeliğe geçmelerinden korkulduğu içinöldürülmeleri gerekiyordu. Bunlara Yezid b. Halid b. Abdullah el-Kusarî gönderildi. Bulûğa ermişlerdi. Hatta bunlardan birinin bir çocuğu da doğmuştu. Direkle vurularak Öldürüldü. Onlarla birlikte zindanda bulunan Yusuf b. Ömer de Öldürüldü. Yanlarında Ebu Muhammed es-Süfyanî de vardı, ama bu kaçmış ve zindan içerisinde kapı gerisindeki bir odaya saklanmıştı. Kendisini kordon altına almışlar, yine de dışarı çıkmamıştı. Kapıyı yakmak için ateş getirip tam yakacakları esnada Mervan b. Muhammed ile askerlerinin, hezimete uğrayıp kaçmakta olan Şamlı askerleri kovalayarak Şam'a geldiklerini duyunca bunları bırakıp kaçtılar.