Yezid b. Velid b. Abdülmelik b. Mervan b. Hakem b. Ebi'l-As b Ümeyye b. Abdişems b. Abdimenaf b. Kusay Ebu Halid el-Ümevî Mü'minlerin emiriydi. İlk olarak kendisine Şam'a bağlı Mizze kasabasında bey'at edildi. Halifeliği kabul edildi. Sonra Şam'a girerek şehri ele geçirdi. Bunun ardı sıra amcası oğlu Velid b. Yezid'in üzerine asker gönderdi ve onu öldürttü. Bu senenin cemaziyelahir ayının sonlarında halifeliğe tam olarak sahip oldu. Otoritesini kurdu.
Kendisine -Velid b. Yezid'in on kat arttırdığı maaşları azalttığından ötürü- Nakıs lakabı takıldı. Bu lakabı ona Mervan el-Himar'm taktığı da söylenir. Mervan ona, "Nakıs b. Yed" derdi.
Yezid b. Velid'in annesi: Şahferend binti Feyruz b. Yezdücürd b. Kisra'dır. Kisra hanedanmdandı.
İbn Cerir dedi ki: Yezid b. Velid'in annesi, Şah Afezîd binti Feyruz b. Yezdücürd b. Şehriyar'dır. Kisra ailesindendir. Yezid b. Velid, şiirinde şöyle demişti:
"Ben Kisra'nm oğluyum. Babam Mervan'dır. Kayser dedemdir. Başka bir dedem de Hakan'dı."
Böyle demişti. Çünkü dedesi Feyruz'du. Anneannesi Kayser'in kızıydı. Annesi Şehreveyh ise Türk Hakan'ının kızıydı. Kuteybe b. Müslim, Şehreveyh ile kız kardeşini bir gazada esir alarak Haccac'a göndermişti. Haccac, Şehreveyh'i Velid'e göndermiş, kız kardeşini kendi yanında alıkoymuştu. Şehreveyh, biyografisini anlatmakta olduğumuz Yezid b. Velid en-Nakıs'ı doğurmuştu. Kız kardeşi ise Irak'ta Haccac tarafından alıkonulmuştu.
Yezid b. Velid, hicretin doksanıncı senesinde doğdu. Doksanaltın-cı senede doğduğuna dair zayıf bir rivayet de vardır. Evzaî, selem meselesini ondan rivayet etmiştir. Bu senenin olaylarından bahsederken Önceki sayfalarda Yezid b. Velid'in yönetim tarzını, onun adil, dindar, hayırhah, serden kaçan, hakka yönelen bir kimse olduğunu anlatmıştık.
Bu senenin ramazan bayramında namazgaha iki süvari kordonu arasında, sağında ve solunda yalın kılıçlı muhafızlar arasında gitmiş ve aynı vaziyette Hadra köşküne dönmüştü. Salih bir adamdı. Bir atasözünde şöyle denilmiştir: "Yüzü ak olan (Ömer b. Abdülaziz) ile Nakıs, Mervan oğullarının en adilleridirler."
Ebu Bekir b. Ebi'd-Dünya, Yezid b. Velid en-Nakıs'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir:
"Ey Ümeyye oğulları! Şarkılardan uzak durun. Çünkü şarkı, ha-
azaltır. Şehveti artırır. Mürüvveti yıkar. O, içkinin yerine geçer, okuyan ve dinleyen kimse sarhoşun yaptıklarını yapar. Eğer şarkı okuyacak veya dinleyecekseniz bunu kadınlardan uzak yerde yapın. Kadınlardan şarkıyı uzak tutun. Çünkü şarkı, zinaya daV jbn Abdülhakim, İmam Şafiî'nin şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Kendisine Nakıs denilen Yezid b. Velid b. Abdülmelik, hilafete nce insanları Kaderiyye mezhebine davet etti ve bu mezhebe inti-b etmeleri için onları zorladı. Bu mezhebin önde gelen adamı Gay-lan'ı da kendine yakın kıldı."
İbn Asakir böyle demiştir. Sonra İbn Asakir, sözünü şöyle sürdürüştür: "Belki de Yezid, Gaylan'ın adamlarını kendine yakın kılmıştır Çünkü Gaylan'ı daha önce Hişam b. Abdülmelik öldürtmüştü." Muhammed b. Mübarek dedi ki: «Yezid b. Velid en-Nakıs'ın son söylediği söz, "Eyvah, ne kadar da üzüntülüyüm. Eyvah, ne kadar da bahtsızım!" olmuştur. Yüzüğünün üzerinde: "Ululuk, Allah'a mahsustur." ifadesi yazılıydı. Yakalandığı taun hastalığından ötürü Hadra'-da vefat etti. Vefatı hicri 126. senenin zilhicce ayının 7'sinde cumartesi günü olmuştu. Bu ayın kurban bayramı gününde veya bundan birkaç gün sonra veya bu ayın bitimine on gün kala veya bu ayın sonlarında veya zilkade ayının sonunda vefat ettiğine dair çeşitli rivayetler de vardır. Vefat ettiği sırada kırkaltı yaşında olduğuna dair çok rivayetler vardır. Ama otuz yaşında vefat ettiğini söyleyenler de vardır. Yine başka bir yaşta olduğuna dair zayıf bir rivayet de nakledilmiştir. Doğrusunu Allah bilir.
Halifeliği en meşhur kavle göre altı ay sürmüştür. Beş ay birkaç gün sürdüğü de söylenir. Cenaze namazını kardeşi ve kendisinden sonraki veliaht İbrahim b. Velid kıldırdı. Allah ona rahmet etsin.
Said b. Kesîr b. Ufeyr'in anlattığına göre Yezid b. Velid, Babü'l-Cabiye ile Babu s-Sağir arasında bir yere defnedilmiş tir. Babü'1-Fera-dis'te defnedildiğine dair zayıf bir rivayet de vardır. Kendisi esmer tenli, nahif vücutlu, güzel endamlı, güzel yüzlü ve yakışıklı bir adamdı.
Ali b. Muhammed el-Medinî dedi ki: "Yezid, esmer tenli, uzun °°ylu, küçük başlı, benli ve yakışıklı bir adamdı. Ağzı biraz genişti.
ma ^zla geniş değildi."
Ah Bu senede insanlara Abdülaziz b. Ömer b. Abdülaziz haccettirdi, ^bdülaziz, Hicaz valisi idi. Kardeşi Abdullah, Irak valisi idi. Nasr b. yyar da Horasan valisi idi.
ogrusunu, noksanlıklardan münezzeh olan yüce Allah daha iyi